Кіріспе

Америкалық әскери стратег (1910–1978)

Бернард Броди (20 мамыр 1910 – 24 қараша 1978) – ядролық стратегияның негіздерін қалаумен танымал американдық әскери стратег. "Америкалық Клаузевиц" және "алғашқы ядролық стратег" деп аталған ол, ядролық үдеріс стратегиясының бастапқы архитекторы болды және ядролық қарулар жасалғаннан кейін олардың рөлін және маңыздылығын анықтауға тырысты. Броди бастапқыда жауап шараларын күшейту тұжырымдамасын жақтады; ол Еуропадағы соғыс конвенциялық күштермен басталып, қажет болған жағдайда ғана ядролық қаруларға дейін жетеді деген пікірді қолдады. 1960 жылы французтық әріптестерімен өткен кездесуден кейін, ол мүлдем басқа саясатты қабылдады – ол тек ядролық үдеріске негізделген және АҚШ кез келген жаулық әрекеттердің бастапқы кезеңінде ядролық қару қолданатынын мәлімдеді. Броди мұндай шаралар үдеріс тұжырымдамасын күрт әлсіретеді және бір жақ ядролық қарусыз қала алады деп сеніп, соғысқа кірісуі мүмкін жағдайларға әкелуі мүмкін деп ойлады. Бұл саясаттағы өзгеріс Бродиді замандастарымен келіспеушілікке түсірді.

Өмір және мансап

Чикаго қаласында туған Бернард Броди, Ресей империясының Латвиядан келген еврей иммигранттары Макс пен Эстер (Блох) Бродидің төрт ұлының үшіншісі еді. 1932 жылы Чикаго университетін B.Ph. (философия бакалавры) дәрежесімен бітірді, ал 1940 жылы Якоб Винердің жетекшілігімен Ph.D. (философия докторы) ғылыми дәрежесін алды. Оның диссертациясы "Машина дәуірінде теңіз күші: маңызды теңіздік өнертабыстар және олардың 1814-1940 жылдар аралығындағы халықаралық саясатқа тигізген әсері" деп аталады.

1941 жылдан 1943 жылға дейін Броди Дартмут колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервіндегі қару-жарақ бюросында және Әскери-теңіз операциялары бастығының кеңсесінде қызмет етті. Содан кейін 1945 жылдан 1951 жылға дейін Йель университетінде сабақ берді, онда ол Йель халықаралық зерттеулер институтының мүшесі болды, ал 1951-1966 жылдар аралығында RAND корпорациясында аға ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді. Броди профессорлық қызметке ие болды және 1966 жылдан 1978 жылы қайтыс болғанға дейін UCLA-да саясаттану және халықаралық қатынастар пәндерін оқытты. 1936 жылдың 28 тамызында ол Ричард Никсон, Джозеф Смит, Томас Джефферсон және басқалар туралы танымал өмірбаян жазушы Фаун Маккей Бродиге үйленді. Олар үш баланың ата-анасы болды.

Теориялар

Бастапқыда теңіз күшінің теорияшысы болған Броди, ядролық бомба жасалғаннан кейін ядролық стратегияға назар аударды. Оның 1946 жылы жазған ең маңызды еңбегі «Абсолюттік қару: атомдық күш және әлемдік тәртіп» деп аталды, онда ядролық үдеріс стратегиясының негіздері жазылған. Ол атом бомбасының тиімділігін оны қолдануда емес, оны қолдану қаупінде көрді. Кітапта қазір танымал үзінді бар: «Біздің әскери құрылымның басты мақсаты соғыста жеңіске жету болды. Енді оның басты мақсаты оларды болдырмау болуы керек. Оның басқа пайдалы мақсаты жоқ». 1950 жылдардың басында ол академиялық ортадан кетуге және RAND корпорациясында жұмыс істеуге кірісті. Онде маңызды стратегияшылар тобы, Герман Кан және басқалар, ядролық стратегия мен соғыс теориясының негіздерін жасады. RAND корпорациясында жұмыс істей отырып, Броди «Ракеталар дәуіріндегі стратегия» (1959) еңбегін жазды, онда үдеріс аясындағы негізгі қағидалар баяндалды. Ядролық соққылардың алдын алу шаралары шектеулі соғыстан толық соғысқа дейін эскалацияға әкелетінін айтқан Броди, екінші соққыға қабілеттілік арқылы үдеріс екі тарап үшін де қауіпсіз нәтижеге әкелетінін қорытындылады. Бірінші соққы стратегиясынан бас тарту Бродиді азаматтық қорғанысқа инвестиция салуға итерді, оған екінші соққы қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін жердегі зымырандарды орналастыру орындарын «қаттыландыру» кірді. АҚШ төңірегінде қорғалған зымырандық силос құрылысы осы сенімнің куәсі. Екінші соққы күшінің бірінші соққыға қабілеттілігі болуы маңызды болды, бұл үдеріс үшін қажетті тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Броди екінші соққы күшін қалаларға емес, әскери нысандарға бағыттау керек деп есептеді. Бұл кеңестер эскалацияны шектеуге және АҚШ-қа соғыста жеңіске жетуге мүмкіндік беру үшін жасалды. Броди сондай-ақ коммунизмді ұстап тұру үшін, шектеулі соғыстар жүргізу арқылы немесе егер үдеріс сәтсіз болса, толыққанды соғыс жүргізу үшін дәстүрлі әскери қызметкерлерді қаржыландыруды жақтады. Броди, Кеннет Уолц және Роберт Джервис үдерістің темірдей берік емес екенін, бірақ «ядролық террордің тұрақты тепе-теңдігі» ядролық қаруды қолдануды болдырмайтынын мойындады. Бұл көзқарас «оңай үдеріс» деп аталды. Броди Фрейд пен психоанализге қызығушылық танытқандықтан, кейде оны ядролық стратегиядағы жұмысына қатысты қолданды. RAND корпорациясында ішкі мақұлдамаға жіберілген меморандумда ол өзінің қалаларды жоқ ету/ұстақтау жоспарын жыныстық қатынасты үзумен теңеді, ал SAC жоспары «соңына дейін бару» сияқты болды. Осы пікірлерден кейін, RAND ғалымы Герман Кан жиналған SAC офицерлеріне: «Мырзалар, сіздерде соғыс жоспары жоқ, сіздерде соғыс оргазмы бар!» деді. Стенли Кубриктің «Доктор Странжлав» фильмінде ұқсас жыныстық бейнелер кеңінен қолданылды, ол суық соғыстың ядролық стратегиясын пародизациялады. Броди сонымен қатар Майкл Ховард пен Питер Паретпен бірге прус стратегі Карл фон Клаузевицтің жазбаларын ағылшын тілді әлемге қолжетімді етуге жауапты болды. Бродидің 1976 жылы Принстон университетінде жарық көрген «Соғыс туралы» оқуға арналған нұсқаулығы теорияның қате түсіндірілген көптеген тұстарын түзетіп, студенттерге маңызды еңбектің нақты тұжырымдамасын ұсынды.