Кіріспе

Стоматологиялық ауыз қорғаудың түрі – Ноцицептивті тригеминалды тежеудің кернеуді басу жүйесі (қысқаша NTI TSS немесе NTI кернеуді басу жүйесі) – мигрень мен бас ауруының алдын алуға арналған, ұйқыдағы бруксизмді (түнде тістерді қысып, ұнтақтау) азайтатын окклюзиялық шинаның бір түрі. Ұйқыдағы бруксизм тригеминальды жүйкенің жоғары белсенділігіне алып келеді, бұл мигреньді жиі тудырады. Тригеминдік ноцицептивтік стимуляция кезінде тригеминальды нейрондардың гипербелсенділігі мигреньтің себебі деп саналады және мигреньмен ауыратын науқастардың бейнелеу деректерімен байланысты. NTI TSS-тің мақсаты – қысып ұстау және бруксизмге қатысты бұлшықеттерді босаңсыту, соның салдарынан парафункциональды белсенділік тудыратын ноцицептивтік стимуляцияны азайту арқылы мигрень мен кернеулі бас ауруларының даму мүмкіндігін төмендету. Кейде бұл жүйе шақырғыш-жақ буындарының дисфункциясы (ШЖБД) үшін де қолданылады. NTI TSS – бұл кішкентай, мөлдір пластикалық құрылғы, ең көп қолданылатын түрінде түнде екі жақ тіс қанатының алдыңғы төрт тісіне киіледі, иек тістері мен кесік тістерінің жанасуын болдырмауға бағытталған. Оны әдетте осы техника бойынша оқытылған стоматолог орнатады және стоматологиялық зертханада дайындалады. Алайда, FDA жүргізген зерттеулерде Nociceptive Trigeminal Inhibition Tension Suppression System (NTI tss) сынаған пациенттердің 82%-ында мигрень шабуылдары 77%-ға төмендегені дәлелденген. Practical Neurology, 2005 жылғы қазан. Әрбір науқаста аурудың бастау тегі анықталып, барлық ықпал ететін факторлар қарастырылуы керек. Мигреньмен ауыратын көптеген науқастарда келесілердің екеуі немесе одан да көбінің үйлесімі байқалады: а) тамырлық ауырсыну (бас сүйегі артерияларынан туындайтын ауырсыну), б) бұлшықеттік ауырсыну (жақ және мойын бұлшықеттерінен туындайтын ауырсыну), в) бас сүйегі терісінің ауырсыну сезімі немесе қалыптан тыс сезімталдық (көкірт аллодиния деп аталады) және мидың кіріп келетін ауырсыну хабарламаларына жоғары сезімталдығы.

Дәлел және қауіпсіздік

NTI TSS барлық тістерді қамтымайтындықтан, ол ішінара жабылатын окклюзиялық шина ретінде жіктеледі. Кейбір сарапшылар ішінара жабылатын шиналарды ұсынады, бірақ оларды тіс жанасусыз тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн кию тістердің қажетсіз қозғалысына әкелуі мүмкін (мұндай жағдайға жол берілмейді), және бұл сирек жағдайда ауыр болуы мүмкін. Науқас тамақ шайнаған кезде NTI TSS құрылғысын кие алмайтындықтан, артқы альвеолалық құрылымдар күнделікті стимуляция алады, сондықтан окклюзиялық схеманың функционалдық бейімделуі, яғни тістердің жоғары өсуіне жағдай туғызбайды. Зерттеулер көрсеткендей, альвеолалық сүйектің апоэксінде (жоғары өсу) сүйек өсуі басталуы үшін кем дегенде 8 күн стимуляция болмауы керек. Тіс тамырын қоршап, оны орнында ұстап тұратын периодонтальды байланыс, стимуляцияланса (жаттығу жасалса) тістерді дұрыс күйде ұстап тұруын жалғастырады. Алдыңғы тістердің енуіне келетін болсақ, үздіксіз апикалды күштің болмауы инцизивке ену үшін жеткілікті мүмкіндік бермейді. 2010 жылы ТМД-да окклюзиялық шиналарды қолдануды зерттеу үшін жүргізілген ғылыми зерттеулерді шолу кезінде алдыңғы тістеу құрылғыларына қатысты (тек алдыңғы тістерді ғана қамтитын ішінара жабылатын окклюзиялық шиналардың басқа атауы) мынадай қорытынды жасалды:

"Басқа типтегі құрылғылар, соның ішінде [ ] алдыңғы тістеу құрылғылары, ТМД-дағы ауырсынуды азайтуда РКБ (рандомизацияланған бақылаулы сынақ) тиімділігінің дәлелдерін көрсетеді. Алайда, бұл құрылғылармен байланысты жағымсыз құбылыстардың ықтималдығы жоғары, сондықтан оларды қолдану кезінде мұқият бақылау қажет."