Кіріспе

Кальмар қамалы (Kalmar slott) – Швецияның Смоланд провинциясындағы Кальмар қаласында орналасқан қамал.

Тарих

Он екінші ғасырда Кальмарсундқа қорғаныс мұнарасы және порт салынды. Он үшінші ғасырдың соңында король Магнус Ладулас перделік қабырғасы, дөңгелек бұрыштық мұнаралар және бастапқы мұнараны қоршап тұрған екі шаршы қақпа үйі бар жаңа қамал салдырды. Ортағасырлық Кальмар портының жанында орналасқан, ол 12 ғасырда бекініс мұнарасы ретінде салынғаннан бері Швеция тарихында маңызды рөл атқарды. Скандинавиядағы ең маңызды саяси оқиғалардың бірі 1397 жылы Кальмар қамалында болды, онда Дания, Норвегия және Швеция (Финляндияны қоса алғанда) одағы құрылды – Дания королевасы Маргарет I ұйымдастырған одақ. 1520 жылы Данияға қарсы шведтік көтеріліс кезінде қамалға Анна Эриксдоттер (Биелке) қолбасшылық етті, ол күйеуі Йохан Мунссон Натт оч Дагтың 1520 жылы Данияға қарсы көтерілістің ортасында қайтыс болуына байланысты өзінің иеліктеріне иелік етіп, Кальмарды Даниядан қорғады. Қамал 16 ғасырда король Густав I және оның ұлдары король Эрик XIV және король Иоанн III басшылығымен жақсартылды, олар ортағасырлық қамалды Ренессанс дәуірінің патшасына лайық сарайға айналдырды. Гарнизон Карл герцогінің көтерілісі кезінде король Сигизмундқа адал болды және Сигизмунд Стангебро шайқасында жеңілгеннен кейін де тұруын жалғастырды. Сондықтан 1599 жылдың наурызында герцогтың әскерлері қамалды қоршауға алды және 12 мамырда қарсыласуға мәжбүр болды. Үш командир кейіннен гарнизонның он тоғыз мүшесімен бірге, дәстүрлі түрде Екінші Кальмар қырғыны деп аталатын жаппай жазалауда қаза тапты. Кальмар қамалы Кальмарды қоршау кезінде, Кальмар соғысының (1611–1613) басты шайқасы және атымен аталған, ауыр зардап шекті және 1642 жылы өрттен қирады. Жөндеу жұмыстары басталды, бірақ 17 ғасырдың соңынан бастап қамалдың құлауына рұқсат етілді.

Қалпына келтіру

1856 жылы сәулетші Фредерик Вильгельм Шоландер (1816–1881) Кальмар қамалын қайта құру/қалпына келтіру жұмыстарын бастады. Оның шәкірті Хельго Зеттервалл 1880 жылдары Кальмар қамалын қалпына келтіруді жалғастырды. Архитектор Карл Мёльлер жоспарларды және басқа да құжаттарды дайындады. Жұмыс 1885 жылы басталды және 1891 жылға қарай қамал қазіргі түріне келді. 1919 жылы профессор Мартин Олссонға топырақ жұмыстарын, ор, көпір және қозғалмалы көпірді қалпына келтіруді жалғастыру міндеті жүктелді. Жұмыс 1941 жылға дейін созылды, одан кейін қамал қайтадан сумен қоршалды. Бүгінде ол Швециядағы ең жақсы сақталған Ренессанс дәуірі қамалдарының бірі болып табылады және көпшілікке ашық. 2023 жылдың желтоқсанында SVT телеарнасының «Луциаморгон» бағдарламасы осы қамал ішінде тойланды.

Басқа дереккөздер

Кауфман, Дж. Е. Кауфман және Х. В. Ортағасырлық бекініс: Орта ғасырлардағы қамалдар, бекіністер және қабырғалы қалалар (MA: Da Capo Press, 2004)