Кіріспе

Дюргарденде орналасқан мұражай, Стокгольмдегі Норд мұражайы (Nordiska museet) – Швецияның Стокгольм қаласының орталығындағы Дюргарден аралында орналасқан мұражай. Ол Швецияның ерте заманауи кезеңінен (швед тарихында 1520 жылдан басталады) қазіргі заманға дейінгі мәдени тарихы мен этнографиясына арналған. Мұражай 19 ғасырдың соңында Артюр Хазелиус құрған, ол сонымен қатар ашық аспан астындағы Скансен мұражайының да негізін қалады. Бір қанша уақыт бойы ол мұражайдың бөлігі болды, 1963 жылы екі мекеме де бір-бірінен тәуелсіз болғанға дейін.

Тарих

Мұражай бастапқыда (1873) Скандинавия этнографиялық жинағы (Skandinavisk etnografiska samlingen) деп аталды, 1880 жылдан бастап Солтүстік мұражай (Nordiska Museum, қазір Nordiska museet) деп аталды. Хазелиус 1891 жылы Скансен ашық аспан астындағы мұражайын құрғанда, ол әлемдегі екінші осындай мұражай болды. Мұражай үшін Хазелиус Швеция және басқа скандинав елдерінен жиһаз, киім және ойыншықтар сияқты заттарды сатып алды немесе сыйлық ретінде алды; ол шаруалар мәдениетін баса назарда ұстады, бірақ оның ізбасарлары буржуазиялық және қалалық өмір салтын көрсететін заттарды да жинауды ұлғайтты. Скансен үшін ол толық ғимараттар мен шаруашылықтарды жинады. Жоба бастапқыда күткен үкіметтік қаржыны алмағанмен, Хазелиус кең қолдау мен сыйлықтар алды және 1898 жылға қарай Солтүстік мұражайды дамыту қоғамының (Samfundet för Nordiska Museets främjande) 4525 мүшесі болды. Риксдаг 1891 жылы мұражайларға қаражат бөлді және 1900 жылы, Хазелиус қайтыс болғанға дейін, осы соманы екі есеге арттырды.

Ғимарат

Қазіргі ғимарат, Исак Густаф Класонның жобасы бойынша салынған, 19 жылдық құрылыс процесінен кейін 1907 жылы аяқталды. Бастапқыда бұл ғимарат ұлттың материалдық мұрасын сақтайтын ұлттық ескерткіш ретінде көзделген. Дегенмен, 1897 жылғы Стокгольм көрмесіне оның жартысы ғана дайын болды, ал бастапқы жоспар бойынша, нақты көлемінен үш есе үлкен болуы тиіс еді, бірақ ол толық аяқталған жоқ. Оның стилі шведтік тарихи үлгілерге емес, голландтық ықпалымен даниялық Ренессанс сәулетінен (мысалы, Фредериксборг сарайы сияқты ғимараттар) алынған. "Соборлық" ғимараттың негізгі бөлігін алып жатқан үлкен бас зал (126 метрлік) барлық қабаттар арқылы төбеге дейін өтеді және шведтің негізін қалаушы патшасы Густав Вазаның зор мүсінімен биік тұрады. Құрылыс кезінде қабырғалар кірпіш пен граниттен, ал төбе бетоннан жасалған.

Жинақтар

Мұражайдың коллекциясында 1,5 миллионнан астам зат бар, оның ішінде Сёдерманландтағы Джулита шаруашылығы, Накадағы Свиндерсвик, Тайресёдегі Тайресё сарайы және Энчёпинг қаласына жақын Харкебергадағы пасторлық шаруашылық сияқты ғимараттар бар. Мұражай мұрағатында 1840 жылдардан бері бүгінгі күнге дейінгі кезеңді қамтитын кең көлемдегі құжаттар мен шамамен 6 миллион фотосурет сақталған. Мұражайдың ғылыми кітапханасында 16 ғасырдан бастап 3800 метрлік кітаптар тізімі бар.