Кіріспе
Пларидель, ресми түрде Пларидель муниципалитеті, бұрын Квингуа деп аталған, Филиппиннің Булакан провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 114 432 адамды құрайды. Метро Маниланың үздіксіз кеңеюіне байланысты Пларидель Маниланың құрылыс аймағының бір бөлігі болып табылады, ол Сан-Ильдефонсоға (Булакан) дейін созылады. Пларидель Малолостан және Маниладан шалқары орналасқан.
Plaridel, officially the Municipality of Plaridel , formerly known as Quingua, is a 1st class municipality in the province of Bulacan, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 114,432 people. With the continuous expansion of Metro Manila, Plaridel is part of Manila's built up area which reaches San Ildefonso, Bulacan at its northernmost part. Plaridel is from Malolos and from Manila.
Атауы
Испан және американдық отарлау дәуіріндегі муниципалитеттің атауы – Квингуа болған. 1936 жылдың 29 желтоқсанында Булаканның ұлы қаһарманы Марсело Х. дель Пиллардың құрметіне қаланың атын Пларидель деп өзгерту туралы заң қабылданды және бекітілді.
Тарих
Булакан облысының көптеген қалалары сияқты, Пларидель де Филиппин тарихындағы орнымен ерекшеленеді – Филиппин-Америка соғысы кезінде Америка армиясының Солтүстік науқанына қарсы Бірінші Филиппин Республикасын қорғау шайқасының бірі – Квингуа шайқасы осы жерде болған. Шайқасқа Пабло Тексон – Сан-Мигель, Булаканнан шыққан лейтенант-полковник Пабло Окампо Тексон, Грегорио дель Пилардың басшылығымен Бірінші Филиппин Республикасы атынан қатысқан. 1899 жылдың 23 сәуірінде американ армиясының полковнигі Джон Стотсенберг осы шайқаста қаза тапты. Бүгінде Агная ауылында шайқас орнында ескерткіш орнатылған. Пларидель тарихын 1581 жылға дейін, испан отарлауының алғашқы жылдарына дейін жазылған деректер арқылы табуға болады. 1581 жылы Малолос монастырының августиндік монахтары кең орманды тауып, оны Бинто деп атады, кейін ол Квингуа деп белгілі болды. 2001 жылғы "Апостол Иаков" шіркеуі тарихында айтылғандай, Квингуаны Малолостың августиндік монахтары құрды, олар оны бастапқыда "Энкомиенда Бинто" деп атады (Бинтог ауылы осы елді мекеннің атынан алынған). Олар визита (шағын шіркеу) салып, оны Малолостың преоры Фрай Матео Мендозаның басқаруына берді. Бинто визитасы Сантьяго Апостол атты тәуелсіз приходқа дейін көтерілді, ал Квингуаның барлық аумағы Малолостан бөлініп, 1602 жылдың 27 қыркүйегінде жаңа пуэбло ретінде құрылды. Пларидель арқылы Ангат және Табанг өзендері ағып өтеді. Ангат өзені, басқаша Квингуа өзені деп те аталады, тікелей Калумпетке, Булаканға құяды, содан кейін Пампанга өзенімен қосылады. Табанг өзені – Бустос тоғаны арқылы ағып келетін Ангат өзенінің саласы. Ол сондай-ақ Пларидельді кесіп өтеді және муниципалитеттің қазіргі тұрғын жерінің ортасында екі су арнасына бөлінеді. Олардың бірі суару жобасына қарай ағып, екіншісі, әлі де Табанг өзені деп белгілі, Гуигуинто және Булакан қалаларынан өтіп, Манила шығанағына құяды. Бұл өзеннің суы оның тұщылығына байланысты "табанг" деп аталды. Бастапқыда қалада аз адам тұрды, және олардың көпшілігі бір-бірімен туыс болды. Әр топтың "танди" деп аталатын басшысы болды. Әр топтың тілі әртүрлі болды: пампанго, пангасинан, илокано және тагалог тілдерінде сөйледі. Малолостан монастырь пасторы жиі келіп, католик дінін уағыздап, Ангат өзенімен жоғары және төмен саяхат жасау үшін "балса" немесе бамбук сал пайдаланды. Миссионерлер жерді тазартып, елді мекендер құруға шешім қабылдады, олар арқылы халықты біріктіруге жұмыс істеуге болатын. Олар бұл мақсатқа жету үшін идеяларға мұқтаж болды, сондықтан әр "танди" жоспар жасады. Адамдар топтары тырысып жұмыс істеді, сондықтан жеті жылдан кейін діни қызметкер келгенде, ол аймақтың толық тазартылғанын көрді. Діни қызметкерлер жергілікті тұрғындардан кімге алғыс айту керектігін сұрағанда, пампанголықтар: "Кинг ваа!" - деп айқайлады. Содан бері, бауырластардың әрбір сұрағына халық "Кинг ва" деп жауап берді. Осыдан кейін бұл жер Квингуа деп аталды. Мануэль Л. Кесон президенттігі кезінде Квинганың сол кездегі "Алькальде", яғни қала мэрі Хосе Ж. Мариано, қаланың атын өзгертуді бастамаға алды. Алькальденің досы, Педро Магсалин, қаланың атын Квингуадан Пларидельге өзгерту туралы заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы Филиппин Конгресінде қабылданды және Президент бекітті. 1936 жылдың 29 желтоқсанында қала Булаканның ұлы батыры Марсело Х. дель Пилардың құрметіне "Пларидель" деп қайта аталды. Одан кейін өткен мерекелерге сол кездегі саяси қайраткерлер қатысты, олардың ішінде спикер Гил Монтилла, конгрессмен Магсалин, Николас Буэндия, Элугио Родригес, Эльпидио Кирино және губернатор Хосе Падилла аға болды. Пларидельдің белгілі отбасыларына Вергель де Диос отбасы (алғашқыда Балиуагтан шыққан және қаланың қоғамдық нарығын сыйлаған), Гарсиялар, Бухаиндер және Сан-Диеголар жатады.
Барангай
Пларидель 19 барангайға бөлінеді. 1954 жылы Банга ауылындағы Майамот тобы Багонг Силанг деп өзгертілді, сондай-ақ Табанг ауылының шығыс бөлігінде Багонг Силанг деп аталатын жаңа топ құрылды. Осы барангайлар сайланған лауазым иелерімен басқарылады: Барангай капитаны, Барангай кеңесі, оның мүшелері Барангай кеңесшілері деп аталады. Барлығы үш жыл сайын сайланады. Әр барангай 7 пуроктан тұрады, ал кейбіреулерінде кіші ауылдар (ситолар) да бар.
Демография
2020 жылғы санақта Булакан провинциясының Пларидель қаласының халқы 114 432 адамды құрады.
Сайланған лауазымды адамдар
Лауазым Аты-жөні Партия Қала әкімі Джоселл Айми Р. Вистан Қала вице-мэрі Лори В. Сурио Кеңесшілер Шейла Ана Энрина Р. Энрикез Регинальд В. Хавьер Райан Кристиан С. Сагала Аллан Крис Т. де Леон Мария Изабель В. Ливанг Раул В. Гатуз Раймунд Х. Лопес Алипио М. Марсело Қызметтік мәселелер бойынша қалалық кеңес мүшелері ABC президенті Леонсио Рамос Жастар кеңесі федерациясының президенті Айми Сан Габриэль
Сантьяго Апостол шіркеуі
Пларидель шіркеуі бастапқыда Малолостағы августиндіктер жеңіл материалдардан салған миссионерлік шапель болды. Шапель Луманг Баян өзенінің жанындағы жерде орналасқан және кейін қазіргі орнына көшірілді. Осыдан Лұман Баян атауының «Ескі қала» деген мағынаны білдіретіні анық көрінеді. 1590 жылдан 1602 жылға дейін Квингуа Малолос шіркеуінен келген монах пасторының басқаруында болды. Қазіргі шіркеу 1602 жылы салынды және жаңа құрылған Пуэбло-де-Квингуаның қалалық шіркеуі ретінде бекітілді. Пларидель 1590 жылдар шамасында Энкомиенда ретінде құрылған ең алғашқы елді мекендердің бірі. Оның Сантьяго Апостол шіркеуі провинциядағы августиндік шіркеулер арасында ерекше мавр сәулет стилімен ерекшеленеді. 1762-63 жылдары Маниланың Интрамурос қаласындағы Сан-Агустин шіркеуінің ақшасы мен зергерлік бұйымдары осы жерде сақталған. Шіркеу кішкентай, екі қабатты фасады қарапайым. Дегенмен, жоғарыдағы фронтон күрделі безендірілген, екі спираль тәрізді элементтен тұрады, ал ішкі кеңістігі үшбұрышты ою-өрнектермен және гүлдік әшекейлермен толтырылған. Бірінші көріске мавр әсері бар сияқты көрінеді, себебі мұнараға ұқсас күмбез бар. Спиральдардың арасында киелі періштелердің бейнелері, рамиллеттер, әулие Августин және августиндік орденнің символы – тесілген жүрек сияқты бейнелер орналасқан. Сегізбұрышты және конус тәрізді зыңғырау мұнарасы төртбұрышты негізде орналасқан және 4 қабаттан тұрады. Visita Iglesia: Булаканның ескі шіркеулері, 2-нің 1-бөлігі. Сантьяго Апостол шіркеуі GMA Network-тің «Darna» (2009), «Zaido» (2007), «Iglot» (2011) және түстен кейінгі «Nita Negrita» (2011), «Broken Vow» (2012) драмалық сериалдарының түсірілім алаңы болды. Сондай-ақ, Джуди Энн Сантос пен Сара Джеронимоның «Hating Kapatid» фильмі 2010 жылдың шілде айында осы жерде түсірілді. Соңғы кезде ABS CBN телеарнасының «Maalaala Mo Kaya: Toga» драмалық антологиясы Альби Касиньо мен Эрих Гонсалесдің қатысуымен, сондай-ақ «Полиция формасы» эпизоды Императрица мен Джозеф Марконың рөлінде көрсетілді.
The Parish Church of Santiago Apostol is the location of GMA Network's Fantaserye Darna (2009), Zaido (2007), Iglot (2011) and afternoon drama series, Nita Negrita (2011), Broken Vow (2012). And the Judy Ann Santos Sarah Geronimo Movie Hating Kapatid in July 2010. And recently, ABS CBN's drama anthology Maalaala mo kaya: Toga, starring Albie Casiño and Erich Gonzales and the episode of Police Uniform" starring Empress and Joseph Marco.
Салубанг мерекесі немесе Жылқы мерекесі
Салубонг мерекесі жыл сайын 29 желтоқсанда тойланады. Оны салюбонг немесе құрметтеу деп атайды, себебі Сипаттан Ұлы Яковтың (Святой Иаковтың) атты мүсінін күтіп алады. Сондай-ақ, бұл мереке жылқы фестивалі деп те аталады, өйткені олар калесалар, тибуриндер (шатыры жоқ калесалар) және атпен жүріп, кешке ат жарысын өткізеді.