Кіріспе

Огюст Роденнің мүсіні

«Жұмбақ» – француз мүсінші Огюст Роденнің 1882 жылы жасаған мәрмәр мүсіні. Мүсінде бейнеленген құшақтасқан жалаңаш жұп бастапқыда Роденнің монументалды қола порталы «Тозақ Есіктері»н безендіретін рельефтер тобының бір бөлігі болған. Бұл жұп кейіннен «Тозақ Есіктерінен» алынып тасталды және оның орнына кішірек оң жақ бағанға орналасқан тағы бір ғашықтар жұбы қойылды.

Өмірбаян

"Қосылу" мүсіні бастапқыда "Франческа да Римини" деп аталды, себебі ол 13 ғасырдағы итальяндық асыл әйелді бейнелейді, оның тағдыры Дантенің "Тозақ" поэмасының (2-шеңбер, 5-ән) кейіпкері болып сақталған. Ол күйеуі Джованни Малатестаның інісі Паолоға ғашық болады. Ланселот пен Гвиневра туралы оқиғаны оқығанда ғашық болған бұл жұпты кейіннен Франческаның күйеуі тауып, өлтіреді. Мүсінде Паолоның қолында кітапты көруге болады. Сүйіктілердің еріндері мүсінде біріне-бірі тимейді, бұл туындыдағы кернеуді күшейтеді, Франческаның сүйіктісінің құшағындағы қанымен сушатын немесе оның опасыздығына дейін бір сәтте болған құштарлықтың (оның хамартиясы) мүмкіндігін білдіреді. 1887 жылы сыншылар мүсінді алғаш көргенде, "Le Baiser" ("Қосылу") деген атауды ұсынды. Роден әйелдерді мүсіндеуге қатысты көзқарасының оларға және олардың денелеріне құрмет көрсету екенін, тек ерлерге бағыну емес, құштарлықта толық серіктес ретінде бейнелеу екенін айтты. Мүсіннің эротикалық сипаты оны даулы етті. "Қосылу" (биік) қоладан жасалған нұсқасы 1893 жылы Чикагода өткен Колумбия әлемдік көрмесіне жіберілді. Мүсін жалпыға жариялауға жарамсыз деп танылды және жеке өтініш арқылы ғана кіруге болатын ішкі бөлмеге орналастырылды.

Кіші нұсқалары

Роденнің ірі мүсіндер жасау әдісі көмекші мүсіншілерді пайдаланып, мәрмәрге қарағанда жұмыс істеуге ыңғайлы материалдан жасалған кішігірім үлгіні көшіру болып табылды. Олар аяқтаған соң, Роден өзі үлкен нұсқаны аяқтау жұмыстарын жүргізер еді. "Құшақтасу" мүсінінің мәрмәр нұсқасын жасау алдында Роден гипстен, терракотадан және қоладан бірнеше кіші мүсіндер жасады.

Француздық комиссия

1888 жылы француз үкіметі Роденнен 1889 жылғы Универсалды көрмеге арналған "Қосылу" мүсінінің алғашқы ірі мәрмәр нұсқасын тапсырыс берді, бірақ ол алғаш рет 1898 жылы Салон де ла Сосьете Нэшнл де де Бэк Артс көрмесінде көпшілік назарына ұсынылды. Мүсін өте танымал болғандықтан, Барбедиен компаниясы Роденге қоладан шектеулі санда кішірек көшірмелер жасауға келісімшарт ұсынды. 1900 жылы мүсін Люксембург мұражайына көшірілді, ал 1918 жылы Роден мұражайына, өз орнына орналастырылды.

Уорреннің комиссиясы

1900 жылы Роден ағылшынның Суссекс графтығындағы Льюес қаласында тұратын эксцентрикалық американдық коллекционер Эдвард Перри Уорренге грек ескілігінің жинағы және оның сүйіктісі Джон Маршалл үшін мүсін жасады. "Қосылыс" туындысын Париж салонында көргеннен кейін суретші Уильям Ротенштейн оны Уорренге сатып алуға ұсынды, бірақ "Қосылыс" француз үкіметінің тапсырысымен жасалғандықтан сатуға қол жетімді болмады. Оның орнына Роден көшірме жасауды ұсынды, ал Уоррен бастапқы бағаның жартысын – 20 мың франк емес, 10 мың франк төлеуге келісті, бірақ Роден бағаны төмендетпеді. Келісімшартта "ер адамның жыныстық мүшелері толық болуы тиіс" делінген. Алдыңғы хатта Уоррен, "язықшыл және антиквариатты жақсы көретін" адам ретінде, ер адамның жыныстық мүшелері классикалық грек дәстүрінде айқын бейнеленгенін, қарапайым түрде жасырылмағанын үміттенеді деп жазған. 1904 жылы мүсін Льюеске жеткенде, Уоррен оны Льюес Хаустың арт жағындағы, School Hill көшесіндегі үйдің қорасына орналастырды, онда ол он жыл бойы тұрды. Бұл орынның мүсіннің үлкендігіне байланысты таңдалғаны ма, әлде Уорреннің күтілгенін орындамағаны үшін бе, белгісіз. 1914 жылы мүсін Льюес қалалық кеңесіне беріліп, Льюес қалалық залында көпшілік назарына қойылды. Бірқатар пуритандық жергілікті тұрғындар, олардың төңкершісі мектеп директоры Кейт Фаулер Татт болды, мүсіннің эротикалық сипатына қарсы шықты. Олар әсіресе сол кезде қаладағы көптеген сарбаздардың құмарлығын қоздырып, мүсінді жұрт көзінен жасыру үшін сәтті науқан жүргізді. 1917 жылы мүсін Уорреннің Льюес Хаустағы резиденциясына қайтарылды, онда ол Уоррен 1928 жылы қайтыс болғанға дейін 12 жыл бойы қорада сақталды. Қазіргі тұрақты орны – Tate Modern, бірақ 2007 жылдың қыркүйегінде туынды Tate Liverpool, Albert Dock галереясында көрсетілді, бұл қаланың 800 жылдығы мен Ливерпульдің 2008 жылы Еуропаның мәдени астанасы мәртебесіне ие болуына арналған мерекелермен байланысты болды. Содан кейін ол 2017 жылдың 16 шілдесіне дейін Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Toi o Tāmaki көркемсурет галереясына жалға берілді. 2018 жылдың қарашасынан 2019 жылдың сәуіріне дейін өткен "Қосылыс және айту" көрмесі үшін мүсін Ұлыбританияның Ипсвич қаласындағы Christchurch Mansion-ға берілді.

Джейкобсеннің тапсырмасы

Үшінші көшірмесі 1900 жылы Карл Якобсен Данияның Копенгаген қаласындағы жоспарлаған мұражайы үшін тапсырылды. Көшірме 1903 жылы жасалып, 1906 жылы ашылған Ny Carlsberg Glyptotek мұражайының бастапқы коллекциясының бір бөлігіне айналды.

Басқа нұсқалар

1995 жылы үш үлкен мрамордан жасалған нұсқасы Орсе мұражайында бірге көршілді. Роденнің қайтысынан кейін, Филадельфиядағы Роден мұражайы үшін мүсінші Анри Леон Гребер төртінші данасын жасады – бұл нұсқаның биіктігі Париждегі нұсқасымен салыстырғанда шамалы ерекшеленеді. Гипстен жасалған көшірмесі Буэнос-Айрестегі Museo Nacional de Bellas Artes мұражайында сақтаулы. "Қосылу" мүсінінен көптеген қоладан жасалған көшірмелер құйылған. Роден мұражайы мәлімдегендей, Барбедиен құю зауыты ғана 319 дана өндірген. 1978 жылы қабылданған француз заңына сәйкес, тек алғашқы он екі данасы ғана түпнұсқа басылым деп есептеледі.

Корнелия Паркер

2003 жылдың көктемінде суретші Корнелия Паркер "Қосылу" (1886) мүсініне Tate Britain галереясының рұқсатымен бір мильдік жіппен орады, ол сол кезде осы галереяда көрмеге қойылған болатын. Бұл 1942 жылы Марсель Дюшанның галерея ішінде осы ұзындықтағы жіпті пайдаланып тоқыма жасауына жасалған тарихи сілтеме еді. Галерея қолдағанмен, мүсінді көрген көптеген адамдар бұл араласуды түпнұсқа туындыға қарсы деп есептеді, соның салдарынан Пирс Батлер атты Stuckist мүсінші Паркердің жібін кесіп тастады, ал айналасындағы жұптар тірідей өбісіп тұрды. Бұл рұқсатсыз тағы бір араласуға әкелді.

Танымал мәдениет

"The Kiss" британдық Yes тобының 1977 жылы шыққан "Going for the One" альбомындағы "Turn Of The Century" әніне ықпал еткендігі айтылады. "The Kiss" All in the Family телесериалының "Арчи және The Kiss" атты эпизодының сюжетіне енгізілген, онда Арчи Банкер өзінің қызы Глорияға Банкерлердің досы Ирен Лоренцо сыйлаған мүсіннің көшірмесін қайтаруға тырысады. Арчи мүсіннің моральдық тұрғысынан дұрыс еместігіне және өнердегі сексуалдық мазмұнға наразылық білдіреді. Мүсін Монти Пайтонның Ұшқыш циркіндегі Терри Гиллиамның анимациялық фильмінде қолданылады. Әйел сол аяғын тікелей созып тұрады, ал ер адам оң қолын оның үстіне жылжытып, саусақтарымен тесіктерді жауып, оны окарина сияқты тартып ойнайды. Осы мүсін кейіннен Гиллиам режиссерлік еткен "12 маймыл" фильмінде де қысқаша көрсетілді. "The Kiss" Синтия Д'Априкс Суинидің тұңғыш романы "The Nest" (2016) сюжетінің бір бөлігі болды, онда мүсін 9/11 оқиғасынан кейін жердің қираған қалдықтарынан ұрланады. Lewes қаласындағы жергілікті Harvey's Brewery сыра зауыты "Kiss" атты сыраны шығарды, оның этикеткасында "The Kiss" суреті бейнеленген, және ол 14 ақпан, Әулие Валентин күні қарсаңында бөтелкелерде және тұмсықтан сатылады. 2004 жылдың қаңтар айында бұл туынды BBC Wales деректік фильмінің "The Private Life of a Masterpiece" атты 3-ші эпизодының тақырыбы болды, ол BBC Two арнасында көрсетілді.