«Неретва шайқасы» (1969) – Югославияның тарихи соғыс фильмі. Екінші дүниежүзілік соғыстағы партизан күресі, стратегиялық шайқас пен рекордтық бюджет туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1969 жылы түсірілген фильм, режиссері Велько Булажич.
1969 film directed by Veljko Bulajić
"Неретва шайқасы" – 1969 жылы түсірілген югославиялық эпикалық партизандық фильм. Сценарийін Стив Булажич пен Велько Булажич жазған, режиссері – Велько Булажич. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыстың нақты оқиғаларына негізделген. "Неретва шайқасы" 1943 жылы Югославия партизандарына қарсы Оскер державаларының біріккен шабуылы жоспарының нәтижесінде болды. Бұл жоспар "Төртінші жау шабуылы" деп те аталды және Босния мен Герцеговинадағы Неретва өзені маңында өтті. "Неретва шайқасы" – Югославия СФР-де түсірілген ең қымбат фильм. Ол "Соғыс және бейбітшілік" фильмі үшін марапат алғаннан кейін, "Оскар" сыйлығының "Үздік шетелдік фильм" номинациясына ұсынылды. Ағылшын тіліндегі нұсқасының музыкасын Бернард Херрман жазды. Оның саундтрегі 1974 жылы Entr'acte Recording Society арқылы шығарылды, ал Southern Cross Records компаниясы оны CD форматында қайта жариялады. Фильмнің ағылшын тіліндегі нұсқасының түпнұсқа плакаттарының бірін Пабло Пикассо салған. Булажичтің сөзіне сүйенсек, суретші ақша талап етпей, тек Югославияның ең жақсы шараптарының бір жәшігін сұрап, осы жұмысты жасауға келіскен.
Battle of Neretva is a 1969 Yugoslavian epic partisan film. Written by Stevan Bulajić and Veljko Bulajić, and directed by Veljko Bulajić, it is based on the true events of World War II. The Battle of the Neretva was due to a strategic plan for a combined Axis powers attack in 1943 against the Yugoslav Partisans. The plan was also known as the Fourth Enemy Offensive and occurred in the area of the Neretva river in Bosnia and Herzegovina. Battle of Neretva is the most expensive motion picture made in the SFR Yugoslavia. It was nominated for the Academy Award for Best Foreign Language Film, the year after Sergei Bondarchuk (playing the role of Martin in Neretva) won the honour for War and Peace. The score for the English speaking versions was composed by Bernard Herrmann. Its soundtrack was released by Entr'acte Recording Society in 1974. It was re released on Southern Cross Records on CD. One of the original posters for the English version of the movie was made by Pablo Picasso, which, according to Bulajić, the famous painter agreed to do without monetary payment, only requesting a case of the best Yugoslav wines.
Сюжет
Повесть Югославиядағы Екінші дүниежүзілік соғыс аясында өрбіп, неміс күштерінің, итальяндық бөлімшелердің, четниктердің (Югославия Корольдік үкіметін қолдаушылар) және партизандардың (Тито басқарған Югославия Халық Республикасын қолдаушылар) арасындағы қарым-қатынастарды көрсетеді. Оқиға неміс танк колоннасының Югославияға басып кіруімен басталады, ал партизан жақтастары көшелермен шеру тартады. Үш бауырластың – Даниканың, Новактың және Вуконың – тағдыры осы қақтығыстың ортасында өріледі. Генерал Лоринг командирлеріне соғыс жоспарларын жеткізіп, солтүстіктен шабуыл жасаудың маңыздылығын ерекше атап көрсетеді. Партизандар күшті қарсылыққа тап болып, шегіну жоспарларын жасауға мәжбүр болады. Олар Неретва өзенінен шығысқа өтуді және жараланғандар мен науқастарды құтқаруды көздейді. Сонымен қатар, неміс және итальяндық күштері шабуылдарын күшейтеді, бұл азаматтық құрбандар мен босқындар дағдарысына әкеледі. Повесть итальяндық армия ішіндегі моральдық конфликтті көрсетеді, капитан Росси олардың агрессор ретіндегі рөлін сұраққа тоғытады. Нәтижесінде, ол партизандарға қосылады. Прозор мен Ябланицада шайқастар болып өтеді, екі тарап та жеңістер мен жеңілістерге ұшырайды. Генерал Лоринг партизандарды тез жоюға тырысады, бірақ олар қолға түспеу үшін күш салады. Неретва көпірінің қирауы немістерді таңқалдырады, олар партизандардың солтүстікке қарай жылғанын түсінеді. Полковник Кренцер дивизиясы қатал шайқаста болады, ал партизандар четниктерді қоршауға дайындалады. Ескі зираттағы шешуші шайқаста Даника мен Новак сияқты көптеген партизандар өз өмірін құрбан етіп, четниктерді қоршап, капитуляцияға мәжбүр етеді. Партизандар шығысқа шегінеді, ауыр жабдықтарын қалдырады. Сапар қиынға соғады, көптеген адамдар шаршап, ауруға шалдығады.
The narrative unfolds against the backdrop of World War II in Yugoslavia, depicting the dynamics between German forces, Italian units, Chetniks (supporters of the Royal Yugoslav government), and Partisans (supporters of the People's Republic of Yugoslavia led by Tito). The story begins with a German tank column advancing into Yugoslavia, while Partisan supporters march through the streets. Three siblings, Danica, Novak, and Vuko, are caught in the midst of the conflict. General Lohring briefs his commanders on battle plans, emphasizing the importance of attacking from the north. The Partisans face fierce resistance, leading to retreat plans. They aim to cross the Neretva river to the east while rescuing the wounded and sick. Meanwhile, German and Italian forces intensify their attacks, leading to civilian casualties and refugee crises. The narrative highlights the moral conflict within the Italian army, as Capitano Rossi questions their role as aggressors. Eventually, he defects to the Partisans. Battles ensue in Prozor and Jablanica, with successes and losses on both sides. General Lohring seeks to annihilate the Partisans quickly, but they continue to evade capture. The destruction of the Neretva bridge bewilders the Germans, and they realise the Partisans are advancing north. Colonel Krenzer's division faces intense combat, while the Partisans prepare to encircle the Chetniks. In a decisive battle at the old cemetery, many Partisans, including Danica and Novak, sacrifice their lives to encircle and force the surrender of the Chetniks. The Partisans retreat eastward, leaving heavy equipment behind. The journey is arduous, with many succumbing to exhaustion and illness along the way.
Өндіріс
Неретва шайқасы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түсірілген ірі мемлекеттік фильмдердің біріншісі болды. Оның Югославия басшысы Иосип Броз Тито бекіткен үлкен бюджеті болды. Әртүрлі дереккөздер оның құнын 4,5 миллионнан 12 миллион долларға дейін бағалайды. Сергей Бондарчук, Юл Бриннер, Франко Неро, Орсон Уэллс сияқты әлемдік жұлдыздар ұсынылған үлкен қаржылық сыйлықтарға тартылып, коммунистік Югославияға ағылып келді. 16 айға созылған түсірілімге Югославияның 58 өзін-өзі басқаратын компаниясы қаржы бөлді, фильмде Югославия Халық Армиясының (ЮНА) 10 000 әскерінен құралған біріккен батальон бейнеленді. Фильм үшін төрт ауыл мен бір бекініс салынды, содан кейін олар қиратылды. Неміс танктеріне ұқсату үшін боялған бірнеше советтік Т-34 танктері де сондай тағдырға ұшырады. Тіпті бірнеше югославиялық Soko 522 ұшақтары, қанаттарында неміс Luftwaffe ұшақтарындағы Balkenkreuz белгісімен, қолданылды. Жабланицадағы Неретва өзені үстіндегі теміржол көпірі жарылды. Режиссер Булажич көпірді студияда түсірмей, қиратуды негіздеп, оны туристік орынға айналдыруды жоспарлады. Көпір жарылып, бірақ түтін көп болғандықтан түсірілген кадрлар қолданылмай, көпірді жөндеуге және қайтадан жаруға шешім қабылданды. Көпірді жару сахнасындағы түтін мәселесі қайта орын алды, сондықтан фильмде көпірдің жарылуы Прагадағы студияда үстел үлгісінде жасалған көшірме арқылы түсірілді.
Battle of Neretva was the first of a series of huge state sponsored World War II film productions. It had a staggering budget approved by Yugoslav leader Josip Broz Tito. Different sources put it anywhere between $4.5 million and $12 million. Global stars such as Sergei Bondarchuk, Yul Brynner, Franco Nero, Orson Welles, etc. flocked to communist Yugoslavia attracted by the huge sums of money being offered. Shot over 16 months with funds put up in largest part by over 58 self managed companies in Yugoslavia, the movie featured a combined battalion of 10,000 Yugoslav People's Army (JNA) soldiers. Four villages and a fortress were constructed for the film and destroyed. Several JNA inventory Soviet T 34 tanks, touched up to look like German Panzers, met the same fate. Even used several Yugoslavian planes Soko 522 like germans luftwaffe planes with Balkenkreuz on the wings. A railway bridge over the Neretva in Jablanica was destroyed. Director Bulajić's justification for demolishing the bridge rather than getting the shots in studio was that it would become a tourist attraction. The bridge was thus blown but because none of the footage was usable due to the billowing smoke that made it impossible to see anything, it was decided that the bridge should be repaired and destroyed again. The problem with the excessive smoke occurred again and the scenes of the bridge being blown up in the film were shot using a table size replica at a sound stage in Prague.
Қабылдау
1999 жылы хорват киносүйерлердің сауалнамасы бойынша бұл фильм Югославия тарихындағы ең жақсы фильмдердің бірі деп есептелді.
In 1999, a poll of Croatian film fans found it to be one of the best Yugoslavian films ever made.