Инъекциялар мен тікенелді қорқыныш немесе инеден қорқу
Fear of needles
Үйірмелік қорқыныш – инъекциялар мен инелерге байланысты үлкен қорқу. Емделуден қашуға, вакцинаға қарсы пікірге алып келуі мүмкін. Қорқыныш түрі ресми түрде танылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инъекциялардан немесе тігілген инелерден қорқу
Phobia of injections or needles
Инелерден қорқу, медициналық әдебиеттерде ине фобиясы деп белгілі, инъекциялар немесе гиподермиялық инелерді қолданатын медициналық процедураларға қатысты ұлғайып кеткен қорқыныш. Бұл медициналық көмек алудан жалтартуға және вакцинаға қарсы пікірге әкелуі мүмкін. Кейде бұл айхмофобия деп те аталады, бірақ бұл термин көбінесе өткір ұштар заттардан жалпы қорқуды білдіреді.
Fear of needles, known in medical literature as needle phobia, is the extreme fear of medical procedures involving injections or hypodermic needles. This can lead to avoidance of medical care and vaccine hesitancy. It is occasionally referred to as aichmophobia, although this term may also refer to a more general fear of sharply pointed objects.
Жалпы түсінік және аурудың таралуы
Бұл жағдай 1994 жылы DSM IV (Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығы, 4-ші басылым) –да қан инъекциясы салдарынан болатын фобия (BII фобиясы) ретінде ерекше фобия деп ресми түрде танылды. Инъекцияларға фобиялық деңгейдегі реакциялар салдарынан науқастар екпе жасатудан, қан тапсырудан, ал ауыр жағдайларда – барлық медициналық көмектен қашып жүреді. Америкалық ересектердің кем дегенде 10%-ы инеден қорқады деп есептеледі, ал нақты көрсеткіш одан да жоғары болуы мүмкін, себебі ең ауыр жағдайларда науқастар медициналық ем алудан жалтарғандықтан, олар тіркелмей қалады. BII фобиясын диагностикалау критерийлері қатаң, жалпы халық арасындағы таралуы шамамен 3-4%, және бұл көрсеткіш қанға байланысты фобияларды да қамтиды. Инеден қорқу жиілігі артып келеді, екі зерттеу балалар арасында 1995 жылы 25%-дан 2012 жылы 65%-ға дейін өскенін көрсетті (1999 жылдан кейін туған балалар үшін). Аугуста университетінің профессоры Эми Бакстер бұл өсімнің себебін 5 жасқа толған балаларға қайта екпе салудың көбейгенімен байланыстырады, себебі осы жастағы балалар оқиғаны есте сақтай алады және фобия даму ықтималдығы жоғары. Алдымен жүрек соғысы мен қан қысымы қысқа мерзімге жеделдейді. Содан кейін жүрек соғысы мен қан қысымы күрт төмендейді, кейде ес-түссіздікке алып келеді. Басқа медициналық журналдардағы мақалаларда қан инъекциясы салдарынан болатын фобияда вазовагалдық синкоп пен эволюциялық сәйкестік арасындағы осы мүмкін байланыстың қосымша аспектілері талқыланды. Эволюциялық психология бойынша, бұл байланыстың себебі – вазовагалдық синкоптың кейбір түрлері палеолит дәуірінде топтық агрессияның күшеюіне жауап ретінде пайда болған сөзсіз сигналдар болып табылады. Ес-түссізденген жауынгер емес адам өзі қауіпті емес екенін көрсетеді. Бұл құлдырау мен қан кету, жарақат алу сияқты факторлар арасындағы байланысты түсіндіруге болады.
The condition was officially recognized in 1994 in the DSM IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition) as a specific phobia of blood injection injury type phobia (BII phobia). Phobic level responses to injections cause sufferers to avoid inoculations, blood tests, and in the more severe cases, all medical care. It is estimated that at least 10% of American adults have a fear of needles, and it is likely that the actual number is larger, as the most severe cases are never documented due to the tendency of the sufferer to avoid all medical treatment. The diagnosis criteria for BII phobias are stricter, with an estimated 3 4% prevalence in the general population, and this also includes blood related phobias. Prevalence of fear of needles has been increasing, with two studies showing an increase among children from 25% in 1995 to 65% in 2012 (for those born after 1999). Augusta University professor Amy Baxter attributes this increase to an increase in administration of booster shots around the age of 5, which is old enough to remember and young enough to be more likely to result in formation of a phobia. First, there is a brief acceleration of heart rate and blood pressure. This is followed by a rapid plunge in both heart rate and blood pressure, sometimes leading to unconsciousness. Other medical journal articles have discussed additional aspects of this possible link between vasovagal syncope and evolutionary fitness in blood injection injury phobias. An evolutionary psychology theory that explains the association to vasovagal syncope is that some forms of fainting are non verbal signals that developed in response to increased inter group aggression during the paleolithic. A non combatant who has fainted signals that they are not a threat. This might explain the association between fainting and stimuli such as bloodletting and injuries.
Түрлері
Тек инеге қорқыныш медициналық уколдарға/инъекцияларға байланысты айқын қорқу ретінде анықталғанымен, ол әртүрлі түрде кездеседі.
Although needle phobia is defined simply as an extreme fear of medically related shots/injections, it appears in several varieties.
Вазовагалдық
Көптеген фобиялар жеке адамдардан туындағанымен, инеге деген ең көп таралған қорқыныш, зардап шеккендердің 50%-ына әсер етеді, және ол тұқым қуалайтын вазовагальдық рефлекстік реакция болып табылады. Инеден қорқатын адамдардың шамамен 80%-ы, бірінші дәрежедегі туысының да осындай дерті бар екенін хабарлайды. Вазовагальдық реакциялар инелерді немесе инеге ұқсас заттарды көру, ойлау немесе сезіну арқылы туындауы мүмкін. Осы қорқынышқа байланысты физиологиялық өзгерістерге әлсіздік, тершеңдік, бас айналу, жүрек ауру, беттің бозаруы, құлақта шу, паникалық шабуылдар, алғашқыда жоғары қан қысымы мен жүрек соғу, содан кейін инъекция жасалған кезде олардың екеуінің де төмендеуі кіреді. Вазовагальдық қорқыныштың басты белгісі – вазовагальдық синкоп, яғни қан қысымының төмендеуінен есінен тану. Ине салынған кезде есінен танып қалудан зардап шегетін көптеген адамдар ине салу процедурасының өзінен емес, вазовагальдық синкоп реакциясынан қатты қорқады. Адамдар инеге байланысты қан қысымын төмендетудің жанама әсерлерінен қорқады. Circulation медициналық журналында жарияланған зерттеуде, осы жағдаймен (сондай-ақ қан/жарақат фобиясының кең ауқымы бар науқастармен) ауыратын көптеген науқастарда ине салынған кездегі вазовагальдық синкоптың алғашқы эпизоды инеге деген қорқыныштың басты себебі болуы мүмкін екені анықталды. Бұл тұжырымдар вазовагальдық синкоппен инеге қорқыныш себеп-салдар байланысы туралы қалыптанған көзқарастарды өзгертеді. Көптеген фобиялар белгілі бір деңгейде қауіпті болғанымен, инеге деген қорқыныш – адам өмірін құртатын сирек фобиялардың бірі. Ауыр фобия жағдайында, вазовагальдық шок рефлексінен туындаған қан қысымының күрт төмендеуі өлімге әкелуі мүмкін. 1995 жылы Гамильтонның инеге деген қорқыныш туралы шолу мақаласында, ине салынған кездегі вазовагальдық шоктан тікелей туындаған 23 өлім жағдайын құжаттады.
Although most specific phobias stem from the individuals themselves, the most common type of needle phobia, affecting 50% of those afflicted, is an inherited vasovagal reflex reaction. Approximately 80% of people with a fear of needles report that a relative within the first degree exhibits the same disorder. Vasovagal reactions may be triggered by the sight, thought, or feeling of needles or needle like objects. The physiological changes associated with this type of phobia also include feeling faint, sweating, dizziness, nausea, pallor, tinnitus, panic attacks, and initially high blood pressure and heart rate followed by a plunge in both at the moment of injection. The primary symptom of vasovagal fear is vasovagal syncope, or fainting due to a decrease of blood pressure. Many people who suffer from fainting during needle procedures report no conscious fear of the needle procedure itself, but a great fear of the vasovagal syncope reaction. People become more afraid of the side effects of low blood pressure caused by the idea of a needle. A study in the medical journal Circulation concluded that in many patients with this condition (as well as patients with the broader range of blood/injury phobias), an initial episode of vasovagal syncope during a needle procedure may be the primary cause of needle phobia rather than any basic fear of needles. These findings reverse the more commonly held beliefs about the cause and effect pattern of needle phobics with vasovagal syncope. Although most phobias are dangerous to some degree, needle phobia is one of the few that actually kill. In cases of severe phobia, the drop in blood pressure caused by the vasovagal shock reflex may cause death. In Hamilton's 1995 review article on needle phobia, he was able to document 23 deaths as a direct result of vasovagal shock during a needle procedure.
Қауымдастығы
Инелерге қатысты қорқыныш – екінші жиі кездесетін түрі, инеге қорқынышпен ауыратындардың 30%-ы осыған бейім. Бұл тип – классикалық нақты фобия, онда өте ауыртпалықты медициналық процедура сияқты жарақатты оқиға немесе туыс немесе дос осындай процедурадан өткенін көру салдарынан науқас инелерге байланысты барлық процедураларды бастапқы теріс тәжірибемен байланыстырады. Инелерге қорқыныштың осы түрі негізінен психологиялық сипаттағы белгілерге әкеледі, мысалы, түсініксіз жоғары деңгейдегі алаңдаушылық, ұйқысыздық, жақын арада болатын процедура туралы ойлап қою және паникалық шабуылдар. Тиімді емдеуге когнитивтік терапия, гипноз және/немесе антидепрессанттар кіреді.
Associative fear of needles is the second most common type, affecting 30% of needle phobics. This type is the classic specific phobia in which a traumatic event such as an extremely painful medical procedure or witnessing a family member or friend undergo such, causes the patient to associate all procedures involving needles with the original negative experience. This form of fear of needles causes symptoms that are primarily psychological in nature, such as extreme unexplained anxiety, insomnia, preoccupation with the coming procedure, and panic attacks. Effective treatments include cognitive therapy, hypnosis, and/or the administration of anti anxiety medication.
Резистивті
Инелерге қарсы тұрушылық қорқыныш, негізгі қорқыныш инелер мен инъекциялар ғана емес, сонымен қатар бақылауда болу немесе шектелуден туындағанда пайда болады. Ол көбінесе қатал тәрбиеден немесе бұрынғы инъекция жасау тәжірибесінің дұрыс болмауынан (мысалы, күштеп физикалық немесе эмоционалдық шектеу) жеміс береді. Бұл түрдегі инеге қорқынышпен ауырғандардың шамамен 20 пайызына әсер етеді. Симптомдары: қарсыласу, жоғары жүрек соғу жиілігі және өте жоғары қан қысымы, күшті қарсылық, қашуға тырысу және қашу. Ұсынылатын емдеу – психотерапия, ол пациентке өзіне инъекция жасау техникасын үйретуді немесе сенімді медицина қызметкерін табуды қамтиды.
Resistive fear of needles occurs when the underlying fear involves not simply needles or injections but also being controlled or restrained. It typically stems from repressive upbringing or poor handling of prior needle procedures (for example, forced physical or emotional restraint). This form of needle phobia affects around 20% of those afflicted. Symptoms include combativeness, high heart rate coupled with extremely high blood pressure, violent resistance, avoidance, and flight. The suggested treatment is psychotherapy, this may include teaching the patient self injection techniques or finding a trusted health care provider.
Гипералгезиялық
Инеге қарсы гиперталгиялық қорқыныш – нақты инеге қатысы аз болатын тағы бір түр. Осы түрдегі пациенттерде туа пайда болған ауырсынуға жоғары сезімталдық, яғни гиперталгия болады. Олар үшін инъекцияның ауырсыны өте төзбес, көптеген адамдар мұндай процедураны қалай шыдайтынын түсінбейді. Инеге қарсы қорқыныштың бұл түрі ине фобиясы бар адамдардың шамамен 10%-ына әсер етеді. Симптомдарына шектен тыс алаңдау, ине кірген сәтте немесе бірнеше секунд бұрын қан қысымы мен жүрек соғуының жоғарылауы жатады. Емдеудің ұсынылатын түрлеріне жергілікті немесе жалпы анестезияның түрлері кіреді.
Hyperalgesic fear of needles is another form that does not have as much to do with fear of the actual needle. Patients with this form have an inherited hypersensitivity to pain, or hyperalgesia. To them, the pain of an injection is unbearably great and many cannot understand how anyone can tolerate such procedures. This form of fear of needles affects approximately 10% of people with needle phobia. The symptoms include extreme explained anxiety, and elevated blood pressure and heart rate at the immediate point of needle penetration or seconds before. The recommended forms of treatment include some form of anesthesia, either topical or general.
Өкілетті
Инелерді қолдану процедурасын көрген кезде, инеден қорқу шарпылымының белгілерін, тіпті инъекция жасалмаса да бастан кешіру мүмкін. Инъекция көрінісінен қорқыныш сезімі күшейіп, вазовагалдық синкоптың әдеттегі белгілері пайда болуы мүмкін, соның салдарынан есінен тану немесе құлау жиі кездеседі. Бұл құбылыстың нақты себебі белгісіз, бірақ қорқыныш сезімі бар адам процедураны өзіне жасалып жатқандай көріп, елестете алады. Жақында жүргізілген нейробиологиялық зерттеулер көрсеткендей, инемен шағылысқан сезімді сезіну және басқа біреудің қолына ине тигенін көру мидың бірдей бөлігін қозғауға себеп болады.
Whilst witnessing procedures involving needles it is possible for the phobic to suffer the symptoms of a needle phobic attack without actually being injected. Prompted by the sight of the injection the phobic may exhibit the normal symptoms of vasovagal syncope and fainting or collapse is common. While the cause of this is not known, it may be due to the phobic imagining the procedure being performed on themselves. Recent neuroscience research shows that feeling a pin prick sensation and watching someone else's hand get pricked by a pin activate the same part of the brain.
Қатардағы аурулар мен қоздырғыштар
Иглден қорқу, әсіресе ауыр түрлерінде, көбінесе басқа фобиялар мен психологиялық аурулармен бірге кездеседі; мысалы, иатрофобия, яғни дәрігерлерден негіссіз қорқу, игладан қорқатын науқастарда жиі байқалады. Игладан қорқатын науқасқа дәрігердің кабинетіне барудың өзі үрейленуге немесе қорқынышқа түсуіне себеп болмайды. Сыртқы ортадағы көптеген жағдайлар байланыс арқылы шабуылды тудыруы мүмкін. Олардың қатарында қан, жарақаттар, игланың тікелей немесе экранда көрінуі, қағаз тігіштер, шприцтер, тексеру бөлмелері, ақ халаттар, тіс дәрігерлері, медбикелер, кеңселер мен ауруханаларға тән антисептикалық иіс, науқастың жеке дәрігеріне ұқсайтын адамды көру, тіпті осы қорқыныш туралы оқу да болуы мүмкін.
Fear of needles, especially in its more severe forms, is often comorbid with other phobias and psychological ailments; for example, iatrophobia, or an irrational fear of doctors, is often seen in needle phobic patients. A needle phobic patient does not need to physically be in a doctor's office to experience panic attacks or anxiety brought on by needle phobia. There are many triggers in the outside world that can bring on an attack through association. Some of these are blood, injuries, the sight of the needle physically or on a screen, paper pins, syringes, examination rooms, white lab coats, dentists, nurses, the antiseptic smell associated with offices and hospitals, the sight of a person who physically resembles the patient's regular health care provider, or even reading about the fear.
Емдеу, әсерін азайту және балама
Медициналық әдебиет ине фобиясының нақты жағдайларында тиімділігі дәлелденген бірнеше емдеу әдістерін ұсынады, бірақ нақты жағдайда қай емнің тиімді болатынын болжау үшін өте аз нұсқаулар бар. Төменде кейбір жағдайларда тиімділігі көрсетілген емдеулер келтірілген. Этил хлориді спрейі (және басқа да салқындатқыш заттар). Қолдану оңай, бірақ тек беткі ауырсынуды басады. Реактивті инжекторлар. Реактивті инжекторлар инеге емес, жоғары қысымды газ ағыны арқылы денеге заттарды енгізеді. Бұл иненің қажеттілігін жойса да, кейбір адамдар оның көбірек ауыртатынын хабарлайды. Сонымен қатар, олар инелерге қатысты өте шектеулі жағдайларда ғана көмектеседі, мысалы, инсулин және екпелер. Ионтофорез. Ионтофорез электр тогы арқылы теріге анестетик енгізеді. Ол тиімді анестезияны қамтамасыз етеді, бірақ коммерциялық нарықта тұтынушыларға қолжетімді емес және кейбіреулер оны пайдалануға ыңғайсыз деп санайды. EMLA. EMLA – лидокаин мен прилокаиннің эутектикалық қоспасынан тұратын жергілікті анестезиялық крем. АҚШ-та рецепт бойынша беріледі, ал кейбір басқа елдерде рецептсіз сатылады. Ионтофорездей тиімді болмаса да, EMLA ионтофорезбен енгізілген анестетиктердей терең енбейді, сондықтан EMLA ионтофорезге қарағанда қолдануға оңай. EMLA обыкновенный жергілікті анестетиктерге қарағанда әлдеқайда терең сіңеді және көптеген адамдар үшін жеткілікті нәтиже береді. Аметоп. Аметоп гелі венопунктура кезіндегі ауырсынды жоюда EMLA гелінен тиімдірек көрінеді. Лидокаин/тетракаин жамбасы. Лидокаин мен тетракаиннің эутектикалық қоспасын қамтитын, өзін-өзі жылытатын анестезиялық жамбасы бірнеше елде қолжетімді және мемлекеттік органдар инелік процедураларда қолдануға рұқсат берген. Жамба АҚШ-та Synera және Еуропалық Одақта Rapydan саудалық атауларымен сатылды. Әрбір жамба ауа өткізбейтін қапшыққа салынған. Қапшықтан шығарғанда және ауаға ұшырағанда ол сәл жылулана бастайды. Толық анестезиялық эффектке жету үшін 20-30 минут уақыт қажет. Мінез-құлық терапиясы. Тиімділігі жағдайдың ауырлығына және адамға байланысты әртүрлі болады. Нақты фобияларға қатысты мінез-құлықтық емдеудің тиімділігі туралы пікірталас бар, бірақ экспозициялық терапия сияқты тәсілдердің тиімділігін растайтын деректер бар. Инеден қорқуды емдеу үшін босаңсу әдістерін қолдайтын кез келген терапияға қарсы көрсетім болуы мүмкін, өйткені бұл тәсіл қан қысымын төмендетіп, соқпақ рефлексін күшейтеді. Осыған жауап ретінде, сатылы экспозиция тәсілдеріне белгілі бір қан, жарақат, инъекциялық стимулға байланысты асқынулардың алдын алу үшін қолданылатын кернеуді қолдануға негізделген бейімделу компоненті енгізілуі мүмкін. Азот оксиді (күлкі газы). Бұл пациентті тыныштандырып, уайым-қайғысын азайтады, сондай-ақ жеңіл анальгетикалық эффект береді. Жалпы ингаляциялық анестезия. Бұл барлық ауырсынды және инелік процедураның барлық естеліктерін жояды. Алайда, бұл көбінесе өте радикальды шешім ретінде қарастырылады. Көп жағдайда сақтандырумен қамтылмайды және көптеген дәрігерлер оны тағайындамайды. Қауіпті және қымбат болуы мүмкін және ауруханада жатуды талап етуі мүмкін. Д. Джеймс Хамильтонның сөзіне сәйкес, диазепам (Валиум), лоразепам (Ативан), альпразолам (Ксанакс) немесе клоназепам (Клонопин) сияқты бензодиазепиндер инеге қорқыныштың уайымын жеңілдетуге көмектеседі. Бұл препараттар қабылдағаннан кейін 5-15 минут ішінде әсер ете бастайды. Ауызға берілетін салыстырмалы түрде үлкен доза қажет болуы мүмкін. Кейбір препараттар мен вакциналарды, мысалы, тірі аттенюацияланған тұмау вакцинасын мұрын арқылы енгізуге болады.
Medical literature suggests a number of treatments that have been proven effective for specific cases of needle phobia, but provides very little guidance to predict which treatment may be effective for any specific case. The following are some of the treatments that have been shown to be effective in some specific cases. Ethyl chloride spray (and other freezing agents). Easily administered, but provides only superficial pain control. Jet injectors. Jet injectors work by introducing substances into the body through a jet of high pressure gas as opposed to by a needle. Though these eliminate the needle, some people report that they cause more pain. Also, they are only helpful in a very limited number of situations involving needles; for example, insulin and inoculations. Iontophoresis. Iontophoresis drives anesthetic through the skin by using an electric current. It provides effective anesthesia, but is generally unavailable to consumers on the commercial market and some regard it as inconvenient to use. EMLA. EMLA is a topical anesthetic cream that is a eutectic mixture of lidocaine and prilocaine. It is a prescription cream in the United States, and is available without prescription in some other countries. Although not as effective as iontophoresis, since EMLA does not penetrate as deeply as iontophoresis driven anesthetics, EMLA provides a simpler application than iontophoresis. EMLA penetrates much more deeply than ordinary topical anesthetics, and it works adequately for many individuals. Ametop. Ametop gel appears to be more effective than EMLA for eliminating pain during venepuncture. Lidocaine/tetracaine patch. A self heating anesthetic patch containing a eutectic mixture of lidocaine and tetracaine has been available in several countries, and was specifically approved by government agencies for use in needle procedures. The patch was sold under the trade name Synera in the United States and Rapydan in European Union. Each patch was packaged in an air tight pouch. It began to heat up slightly when the patch was removed from the packaging and exposed to the air. The patch required 20 to 30 minutes to achieve full anesthetic effect. Behavioral therapy. Effectiveness of this varies greatly depending on the person and the severity of the condition. There is some debate as to the effectiveness of behavioral treatments for specific phobias, though some data are available to support the efficacy of approaches such as exposure therapy. Any therapy that endorses relaxation methods may be contraindicated for the treatment of fear of needles as this approach encourages a drop in blood pressure that only enhances the vasovagal reflex. In response to this, graded exposure approaches can include a coping component relying on applied tension as a way to prevent complications associated with the vasovagal response to specific blood, injury, injection type stimulus. Nitrous oxide (laughing gas). This will provide sedation and reduce anxiety for the patient, along with some mild analgesic effects. Inhalation general anesthesia. This will eliminate all pain and also all memory of any needle procedure. However, it is often regarded as a very extreme solution. It is not covered by insurance in most cases, and most physicians will not order it. It can be risky and expensive and may require a hospital stay. Benzodiazepines, such as diazepam (Valium), lorazepam (Ativan), alprazolam (Xanax), or clonazepam (Klonopin), may help alleviate the anxiety of needle phobics, according to Dr. James Hamilton. These medications have an onset of action within 5 to 15 minutes from ingestion. A relatively large oral dose may be necessary. Certain drugs and vaccines, such as the live attenuated influenza vaccine, can be administered nasally.