Кіріспе

Ұшқыш піл – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар жоспарлаған, бірақ ешқашан салынбаған аса ауыр танк.

Даму

1916 жылы сәуірде тағы елу Mark I танкісіне соңғы тапсырыс берілгеннен кейін, одан әрі танкілер өндірілетіні белгісіз болды. Бәрі жаңа қарудың сәттілігіне байланысты еді. Mark I танкісінің бірлескен авторы және өндірушісі Уильям Тритон, оның басты кемшілігі неде екенін білгенін ойлады. Дұрыс тиген снаряд көлікті жояды, бұл артиллериялық отқа толы жау майданында үлкен кемшілік болатын. Тритон 1916 жылы сәуірде орташа артиллериялық оттан зардап көрмейтін танк жасауға шешім қабылдады. Тритон мұның қандай шараларды қажет ететінін білмеді. Толық қорғаныш үшін броняның қанша қалың болу керектігін ол анық білмеді. Сол айда лейтенант Кеннет Саймс түрлі тұтқынға алынған неміс қаруларымен 51 мм (2 дюйм) бронялық пластинаны сынақтан өткізуді бастады. Маусым айында бұл бағдарлама кеңейтілді, броня өндіруші William Beardmore and Company компаниясы жеткізген бірнеше түрлі пластиналар Shoeburyness полигонында сынақтан өтті. Танкпен жабдықтау комитеті 1916 жылғы 19 маусымда прототиптің өндірісіне рұқсат берді, бірақ дизайн 1916 жылғы тамыздың соңына дейін аяқталған жоқ.

Сипаттама

Кейбір суреттер сақталған және Mark I-ден әлдеқайда үлкен емес, ұзындығы шамамен 10 метр, биіктігі 3 метрге жуық және ені 3 метр болатын көлікті көрсетеді. Дегенмен, салмағы жүз тоннаға жетеді деп есептелді, бұл Mark I-дің 28 тоннасынан әлдеқайда ауыр. Салмақтың күрт өсуі сол кездегі өте қалың броняға байланысты (алдыңғы жағында үш дюйм, бүйірлерінде екі дюйм). Корпустың шатыры көлденең жарты цилиндрден тұрды, сыртында да біркелкі екі дюймдік броня болған. Алдыңғы бөлігі тік жарты цилиндр, ал екеуінің арасындағы өту орынды жарты күмбез құрады. Көптеген дереккөздер негізгі қаруланудың, мұрынға орнатылған зеңбірек, стандартты 57 миллиметрлік 6 фунттық зеңбірек болғанын айтады. Джон Гланфилд өзінің "Шайтанның күймелері" тарихында оның 75 миллиметрлік немесе 13 фунттық зеңбірек болғанын мәлімдейді. Мұндай ауыр машина үшін 6 фунттық негізгі зеңбірек сол кездегі көліктердің жартылай қарулануын құрады. Алдын ала жобасы, ішінара сызбалары Лондон Корольдік колледжінің Альберт Стерн мұрағатында сақталады, мұрында бес пулеметпен жабдықталған, екі жағында орналасқан екі 6 фунттық зеңбіректерді көрсетті. Әр жақта бүйірлерінде екі пулеметтік орналасқан жері болды, ал арт жағында тағы екісі орналасқан (Foster-дің түпнұсқа суреттері мұны анық көрсетеді; Дэвид Флетчердің "Британдық танктер 1915–19" кітабындағы суреттердің көшірмесі кесілгендіктен артқы зеңбіректердің табиғаты түсініксіз). Бастапқыда, броняға төзімді танк жай ғана Ауыр Танк деп аталды, содан кейін Фостердің Шабуыл Танкі деп аталды. "Ұшқан піл" лақап аты қалай пайда болғанын ешкім нақты білмейді, бірақ бұл, мұрынға ұқсас түтік тәрізді зеңбірек, күмбезді алдыңғы бөлік және үлкен көлемнің британдықтарға тән әзіл-қалжыңмен үйлескен нәтижесі болуы мүмкін. Танкқа екі жұп тізбекті табан орнатылған. Сыртқы тізбекті табандар Mark I-ге ұқсас болды, бірақ жазығырақ және 61 сантиметр енді болды, ал негізгі тізбекті табандардың астына шамамен 6 дюйм жоғары орналасқан қосымша, тар тізбекті табандар орнатылды. Олар қалыпты жүру үшін емес, қиын жерде қосымша сүйреу үшін және танктың екі сыртқы тізбекті табанның арасындағы биік жерде тұрып қалуына, яғни "ішінде қалуына" жол бермеу үшін пайдаланылатын. Барлық төрт тізбекті табанды орталық сызықта орналасқан екі Daimler 105 ат күші (78 киловатт) қозғалтқыштары бір мезгілде қозғалта алатын, ал ішкі тізбекті табандар иттік кезбен негізгі агрегаттарға қосылған. Әрбір қозғалтқыштың өзіндік негізгі беріліс қорабы болды, екеуі де бір дифференциалға қосылды. Бұл дифференциал екі қосымша беріліс қорабын қоздырды, біреуі әрбір негізгі тізбекті табанға арналған. Бұл кейінірек жасалған Whippet танктерінде әрбір қозғалтқыш өзінің тізбекті табанын қозғалтқан шешімнен өзгеше.

Нәтижелер

Құрылыс белгілі бір уақытта басталғаны анық, бірақ толыққанды прототип жасалмады. Алберт Джеральд Стерн, танктарды жабдықтау бөлімінің басшысы, Соғыс кеңсесінің 1916 жылдың соңында жобаны тоқтату туралы бұйрық бергенін жазды, себебі олар жылдамдықты қорғаныстан маңыздырақ деп санады. Тарихшы Дэвид Флетчер жобаның көлік құралының қуаты жеткіліксіз болғандықтан қиындыққа ұшырағанын болжады; ең жоғары жылдамдығы сағатына екі миль шамасында бағаланды және лайға батқан жағдайда оның өзінен шығуы қиын болған сияқты. Mark I сериясының сәтті аяқталуы Триттонның ауыр танк құрастыруының басты себептерінің бірін жойды. Дегенмен, Джон Гланфилдтің сөзіне сәйкес, Триттон машинаны жеңілдету және оны тиімдірек ету үшін броняның қалыңдығын екі есеге азайтып, жалпы салмағын әлі де ауыр 50-60 тоннаға дейін төмендетті. Оның сыртқы түрі өзгермеген болар еді. Бұдан әрі, "Ұшқыш пілдің" міндеті бастапқыдағы белгісіз "шабуыл" ролінен немістердің өз бронетехникасын жасап жатыр деген қорқыныш туғанда "танктерді жоюшы" роліне өзгертілді. Стерн жоба тоқтатылғанға дейін 20 машина жасауды жоспарлаған көрінеді.