Жақын Шығыс және Солтүстік Африка (MENA) аймағы: географиялық, мәдени, экономикалық ерекшеліктері, климат өзгеруінің әсері. Академия, бизнес, әскери салаларда қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Географиялық аймақ
Geographic region
Орта Шығыс және Солтүстік Африка (MENA), сондай-ақ Батыс Азия және Солтүстік Африка (WANA) немесе Оңтүстік-Батыс Азия және Солтүстік Африка (SWANA) деп аталады, бұл географиялық аймақ. Бұл әлі де Орта Шығыстың (немесе Шығыс Фракия немесе Синай түбегінсіз Батыс Азияны) және Солтүстік Африканың көп бөлігін білдірсе де, мұсылман әлемінің басым бөлігін қамтитын "Үлкен Орта Шығыс" деп аталатын елдер тобынан гөрі, одан анығырақ және саяси ықпалсыз балама болып саналады. "MENA" термині аймақтық белгі ретінде академиялық зерттеулерде, әскери жоспарлауда, төтенше жағдайларда көмек көрсетуде, медиа жоспарлауда (хабар тарату аймағы ретінде) және бизнес жазуда жиі қолданылады. Бұған қоса, ол құрамына кіретін елдер арасында мәдени, экономикалық және экологиялық ортақтықтарды бөліседі; мысалы, климаттың өзгеруінің ең күшті әсерлері MENA аймағында сезіледі. MENA-дан кең анықтамалары бар бірнеше туысқан термин бар, мысалы MENASA немесе MENAP. MENAT термині Түркияны нақты түрде қамтиды, ол кейбір MENA анықтамаларынан әдетте шығарылады, бірақ Түркия әдетте Орта Шығыстың бір бөлігі деп есептеледі. Қорытындылай айтқанда, MENA-ны Араб мемлекеттері лигасының көп бөлігін біріктіретін және Иран, Түркия, Израиль, Кавказ елдері, Ауғанстан, Пәкістан және басқа да көрші елдерді қамтитын жіктеу схемасы ретінде қарастыруға болады.
The Middle East and North Africa (MENA), also referred to as West Asia and North Africa (WANA) or South West Asia and North Africa (SWANA), is a geographic region. While still referring to most of the Middle East (or West Asia without East Thrace or the Sinai peninsula) and North Africa together, it is widely considered to be a more defined and apolitical alternative to the grouping of countries that is known as the Greater Middle East, which comprises the bulk of the Muslim world. As a regional identifier, the term "MENA" is often used in academia, military planning, disaster relief, media planning (as a broadcast region), and business writing. Moreover, it shares a number of cultural, economic, and environmental similarities across the countries that it spans; for example, some of the most extreme impacts of climate change will be felt in MENA. Some related terms have a wider definition than MENA, such as MENASA or MENAP The term MENAT explicitly includes Turkey, which is usually excluded from some MENA definitions, even though Turkey is almost always considered part of the Middle East proper. Ultimately, MENA can be considered as a grouping scheme that brings together most of the Arab League and variously includes their neighbors, like Iran, Turkey, Israel, the Caucasian countries, Afghanistan and Pakistan, and a few others.
Дін
Ислам – MENA аймағының барлық дерлік аумақтарында ең басым дін; халықтың 91,2 пайызы мұсылман. Таяу Шығыс және Солтүстік Африка аймағына 20 ел және аумақ кіреді, онда шамамен 315 миллион мұсылман тұрады, бұл әлемдегі мұсылман халқының шамамен 23 пайызын құрайды. "MENA" термині көбінесе аймақтағы көпшілігі мұсылман елдеріне қатысты анықталады, бірақ аймақтағы бірнеше ел мұсылмандыққа бағынбаған. Бұл жердегі негізгі мұсылман емес діндер – христиандық, иудаизм, езидизм, друзизм, африкалық халықтық діндер, берберлік және басқа араб діндері. Көшіп келген халық, көбінесе Перс шығанағы елдерінде, негізінен өздері ұстанатын сенімдерін сақтайды, мысалы, Оңтүстік Азия, Шығыс Азия және Оңтүстік-Шығыс Азиядан келген мигранттар арасында буддизм мен индуизм кең таралған.
Islam is by far the dominant religion in nearly all of the MENA territories; 91.2% of the population is Muslim. The Middle East–North Africa region comprises 20 countries and territories with an estimated Muslim population of 315 million or about 23% of the world's Muslim population. The term "MENA" is often defined in part in relation to majority Muslim countries located in the region, although several nations in the region are not Muslim dominated. Major non Islamic religions native here are Christianity, Judaism, Yazidism, Druzeism, African folk religions, Berberism and other Arab paganism. Migrant population, mostly within the Gulf nations, practice mostly the beliefs they follow to, such as Buddhism and Hinduism among South Asian, East Asian and Southeast Asian migrants.
Экономика және білім беру
МЕА аймағында мұнай мен табиғи газдың мол қоры бар, бұл оны жаһандық экономикалық тұрақтылықтың маңызды көзіне айналдырады. "Oil and Gas Journal" журналының (1 қаңтар, 2009) мәліметтері бойынша, МЕА аймағында әлемдік мұнай қорының 60%-ы және табиғи газ қорының 45%-ы орналасқан. 2023 жылға қарай ОПЕК-тің 13 мүше елдің 7-сі МЕА аймағына жатады. Pew Research Center-дің 2016 жылғы "Дін және білім беру әлемде" атты зерттеуіне сәйкес, МЕА аймағындағы ересектердің 40%-ы бастауыш мектептің бір жылдық білімін де аяқтамаған. Әйелдер арасында бұл көрсеткіш жоғарырақ, олардың жартысы бір жылдан аз уақыт мектепке барған.
The MENA region has vast reserves of petroleum and natural gas that make it a vital source of global economic stability. According to the Oil and Gas Journal (January 1, 2009), the MENA region has 60% of the world's oil reserves and 45% of the world's natural gas reserves ( ). As of 2023, 7 of the 13 OPEC nations are within the MENA region. According to Pew Research Center's 2016 "Religion and Education Around the World" study, 40% of the adult population in MENA had completed less than a year of primary school. The fraction was higher for women, of whom half had been to school for less than a year.
Өңірдегі тұрақтылық пен тұрақсыздық
Экономика және бейбітшілік институты 2020 жылғы жаһандық бейбітшілік индексінде "Орта Шығыс және Солтүстік Африка 11 елде жақсаруға қарамастан әлемдегі ең аз бейбіт аймақ болып қала береді" деді.
In its Global Peace Index 2020, the Institute for Economics & Peace stated that 'the Middle East and North Africa remains the world's least peaceful region, despite improvements for 11 countries'.
Қарулы қақтығыстар
Африка мен Азияның колониялықтан босауы кезінде және одан кейін 20-шы ғасырда Ближний Шығыс және Солтүстік Африка (БШСА) аймағында көптеген түрлі қарулы қақтығыстар болды, оның ішінде, бірақ олармен шектелмейтін: Риф соғысы; Ирак-Күрд қақтығысы; Араб-Израиль қақтығысы; Батыс Сахара қақтығысы; Ливан азаматтық соғысы; Күрд-Түрік қақтығысы (1978 жылдан қазірге дейін); Иран революциясы; Иран-Ирак соғысы; Иран-Сауд Арабиясы аралық қақтығысы; Бербер көктемі; «Тойота» соғысы; Кувейт пен Перс шығанағына басып кіру және Перс шығанағы соғысы; Алжир азаматтық соғысы; Ирак Күрд азаматтық соғысы; терроризмнің күшеюі және терроризмге қарсы іс-қимылдар; 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа жасаған интервенциясы және одан кейінгі Ирак соғысы. Араб көктемі (2010–2011) Тунис революциясына, 2011 жылғы Мысыр революциясына және Мысыр дағдарысына (2011–2014) әкелді, сонымен қатар аймақ бойынша соғыстарды тудырды, мысалы: Сирия азаматтық соғысы, Ливия азаматтық соғысы, Йемен азаматтық соғысы және Ирактың Ислам мемлекетіне (ИМ) қарсы соғысы. Судан революциясы кезінде айлар бойы наразылықтар мен әскери төңкеріс Омар әл-Башир режимінің құлауына және 2019–2022 жылдар аралығында Суданның демократияға өтуіне, сондай-ақ Судан бейбіт процесінің басталуына әкелді.
During and after the decolonisation of Africa and Asia in the 20th century, many different armed conflicts have occurred in the MENA region, including but not limited to the Rif War; the Iraqi–Kurdish conflict; the Arab–Israeli conflict; the Western Sahara conflict; the Lebanese Civil War; the Kurdish–Turkish conflict (1978–present); the Iranian Revolution; the Iran–Iraq War; Iran–Saudi Arabia proxy conflict; the Berber Spring; the Toyota War; the Invasion of Kuwait and the Gulf War; the Algerian Civil War; the Iraqi Kurdish Civil War; the rise of terrorism and anti terrorist actions; the U. S. led intervention of Iraq in 2003 and subsequent Iraq War. The Arab Spring (2010–2011) led to the Tunisian Revolution, the Egyptian revolution of 2011 and Egyptian Crisis (2011–2014), while also sparking war throughout the region such as the Syrian Civil War, the Libyan Civil War, the Yemeni Civil War and the Iraqi war against ISIS (Islamic State of Iraq and the Levant). During the Sudanese Revolution, months of protests and a military coup led to the fall of Omar al Bashir's regime and the initiation of the 2019–2022 Sudanese transition to democracy and the Sudanese peace process.