Жасыл теңіз тасбақасы

Кіріспе

Ірі теңіз рептилиясының түрі

Жасыл теңіз тасбақасы (Chelonia mydas), сондай-ақ жасыл, қара (теңіз) немесе Тынық мұхитының жасыл теңіз тасбақасы деп те аталады, Cheloniidae тұқымдасына жататын ірі теңіз тасбақасының бір түрі. Бұл Chelonia туысының жалғыз түрі. Оның таралған аймағы бүкіл тропикалық және субтропикалық теңіздерді қамтиды, Атлант және Тынық мұхиттарында екі ерекше популяциясы бар, бірақ Үнді мұхитында да кездеседі. Бұл атау әдетте қаптамасының астындағы жасыл майға байланысты, себебі оның тамақтануы қатаң түрде теңіз шөптерімен шектеледі, ал қаптамасының түсі зәйтүннен қараға дейін өзгереді. C. mydas-тың дорсальды-вентральды жазық денесі үлкен, жас тамшы тәрізді қаптамамен жабылған; оның жұп-жұп үлкен, ескек тәрізді қанаттары бар. Ол әдетте ашық түсті, бірақ Тынық мұхитының шығыс бөлігінде қаптаманың бөліктері қараға жуық болуы мүмкін. Оның отбасының басқа мүшелерінен, мысалы, қазқайың теңіз тасбақасынан айырмашылығы, C. mydas көбінесе шөппен қоректенеді. Ересек тасбақалар әдетте жасыл суларда, түрлі теңіз шөптерімен қоректенеді. Оларды ұстау, зиян келтіру немесе өлтіру заңсыз. Сонымен қатар, көптеген елдерде ұялау орындарын қорғау үшін заңдар мен ережелер қабылданған. Дегенмен, адамның қызметі салдарынан тасбақалар әлі де қауіпте. Кейбір елдерде тасбақалар мен олардың жұмыртқаларын әлі де тамақ үшін аулайды. Ластану популяция деңгейінде де, жеке деңгейінде де тасбақаларға зиян тигізеді. Көптеген тасбақалар балық аулау торларына түсіп қаза табады. Сонымен қатар, жылжымайтын мүлік құрылысы көбінесе ұялау жағажайларын жою арқылы олардың мекендеу орындарының жойылуына себеп болады.

Таксономия

Жасыл теңіз тасбақасы – Cheloniini тайпасының мүшесі. 1993 жылғы зерттеу Chelonia туының басқа теңіз тасбақаларымен салыстырғандағы мәртебесін нақтылады. Ет жейтін Eretmochelys (талдарбақа), Caretta (бас тасбақа) және Lepidochelys (құм тасбақа) Carettini тайпасына жатқызылды. Шөп жейтін Chelonia өз туының мәртебесін сақтап қалды, ал Natator (жазық тасбақа) бұрынғыдан да басқа туыстардан алыс екені анықталды. Бұл түрді алғаш рет Карл Линней 1758 жылғы «Systema Naturae» кітабының 10-шы басылымында Testudo mydas деп сипаттаған. 1868 жылы Мари Фирмин Бокурт швейцариялық-американдық зоолог Луи Агассиздің құрметіне теңіз тасбақасының бір түрін Chelonia agassizii деп атады. Бұл «түр» «қара теңіз тасбақасы» деп белгіленді. Кейінгі зерттеулер Бокурттың «қара теңіз тасбақасының» C. mydas-тан генетикалық тұрғыдан ерекшеленбейтінін көрсетті, демек, таксономиялық жағынан жеке түр емес екені анықталды. Осы екі «түр» кейін Chelonia mydas ретінде біріктірілді және популяцияларға кіші түр мәртебесі берілді: C. mydas mydas – бастапқыда сипатталған популяция, ал C. mydas agassizi – Галапагос жасыл тасбақасы деп белгілі Тынық мұхитының популяциясы. Бірақ бұл бөлініс кейін жарамсыз деп танылды және барлық түр мүшелері Chelonia mydas деп белгіленді. Әлемнің көптеген жерлерінде кездесетін жасыл тасбақаның көптеген жергілікті аттары бар. Гавай тілінде ол honu деп аталады.

Сипаттама

Оның сыртқы түрі әдеттегі теңіз тасбақасына ұқсайды. C. mydas денесі арқа-қарын жағынан жалпақ, қысқа мойынның ұшында мүсіндік басы және жүзуге жақсы бейімделген, ескектей қолдары бар. Ересек жасыл тасбақалар ұзынға жетеді. Ересек жеке тұлғалардың орташа салмағы ал эми орташа қабық ұзындығы болып табылады. Олар АҚШ-та екінші ең үлкен теңіз тасбақасы болып саналады, ал ең үлкені – тері тасбақасы. Көзге түсетін үлгілер салмағы немесе одан да көп болуы мүмкін, ал ең ірі белгілі C. mydas салмағы және қабық ұзындығы өлшенген. Анатомиялық тұрғыдан алғанда, жасыл тасбақаны оның туысқандарынан ерекшелендіретін бірнеше ерекшелік бар. Қайыңқұрт тасбақасымен салыстырғанда, жасыл тасбақаның мұрыны өте қысқа, ал мүсіндігі иілмеген. Мойынды қабыққа тартып алу мүмкін емес. Тасбақаның жоғарғы жақ сүйегінде тісті жиектері бар, ал төменгі жақ сүйегінде күштірек, тісті, анық тісті жиектері бар. Тасбақаның басының жоғарғы бетінде бір жұп алдыңғы қабыршақтары орналасқан. Оның қабығы бес орталық қалқаннан және төрт жұп бүйірлік қалқаннан тұрады. Астынан, жасыл тасбақаның пластроны мен қабығы арасындағы кеңістікті жабатын төрт жұп инфрамаргинальді қалқандары бар. Ересек C. mydas-тың алдыңғы аяқтарында тек бір тырнақ болады (қайыңқұрттың екі тырнағына қарамастан), бірақ жас үлгілерде екінші тырнақ көрінетін болуы мүмкін. Тасбақаның қабығы әр түрлі түстермен боялған, олар уақыт өте келе өзгереді. Chelonia mydas-тың шабақтары, басқа теңіз тасбақалары сияқты, көбінесе қара қабыққа және ақшыл пластронға ие. Жастардың қабығы қою қоңырдан зәйтүн түсіне дейін өзгереді, ал ересектердің қабығы толығымен қоңыр, дақты немесе әртүрлі жолақты өрнектермен боялған болуы мүмкін. Астынан, тасбақаның пластроны сары түсті. C. mydas-тың аяқтары қара түсті және сары сызықтармен әсемделген, әдетте әр аяқтың ортасында үлкен қоңыр дақ болады.

Тарату

Жасыл теңіз тасбақасының таралу аймағы бүкіл әлемдегі тропикалық және субтропикалық мұхиттарда кеңінен таралған. Екі негізгі субпопуляциясы – Атлантикалық және шығыс Тынық мұхит субпопуляциялары. Әрбір популяция генетикалық тұрғыдан ерекшеленеді және олардың таралу аймағындағы өз ұя салу және тамақтану орындарына ие. Олардың табиғи ареалы 30°N және 30°S арасындағы құрлық жағалаулары мен аралдардың тропикалық және субтропикалық суларын қамтиды. Жасыл теңіз тасбақалары көшіп-қонушы түр болғандықтан, олардың жаһандық таралуы ашық мұхитқа дейін жетеді. Митохондриялық ДНК-дағы айырмашылықтар, көбінесе, Оңтүстік Америка мен Африканың оңтүстік ұштарындағы жасыл теңіз тасбақалары үшін жылы сулардың болмауына байланысты, популяциялардың бір-бірінен оқшауланғандығынан туындайды. Жасыл теңіз тасбақасының 140-тан астам елдің жағалауларында қоныстанғаны және жыл бойы 80-нен астам елде ұялағаны белгілі. АҚШ-тың Атлантикалық жағалауында Техас штатынан Массачусетс штатына дейін оларды кездестіруге болады. АҚШ-тың Тынық мұхит жағалауында олар Калифорнияның оңтүстігінен Алясканың ең оңтүстік ұшына дейін таралған. АҚШ жағалауындағы жасыл теңіз тасбақаларының ең ірі популяциясы Гавай аралдарында және Флорида штатында шоғырланған. Әлемдік деңгейде теңіз тасбақаларының ең ірі популяциясы Австралиядағы Ұлы Барьерлі рифінде және Кариб теңізінде кездеседі. Бұл аймақтағы ең маңызды ұялау орындарының бірі – Коста-Рикадағы Тортугеро. Шындығында, Кариб аймағындағы C. mydas популяциясының көп бөлігі Тортугеро жағажайларынан шыққан. АҚШ суларында Джорджия, Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина штаттарында шағын ұялау орындары анықталған. Флорида штатының шығыс жағалауы – АҚШ-тағы ең ірі ұялау орны. Әсіресе Хатчинсон аралы Флорида суларындағы маңызды ұялау аймағы болып табылады. Флоридада жыл сайын бірнеше ұялау кезеңдері болады, осы кезде жергілікті жағажайлар жабылады немесе ұялау орындарын қорғау үшін қоршалады. Green Sea Turtle Watch ұйымының мәліметінше, 2015 жылы Флоридада 37 000-нан астам жасыл теңіз тасбақасының ұялары тіркелген, бұл рекордтық көрсеткіш. Ұялау орындарының сиректілігіне қарамастан, тамақтану орындары Флорида штабында кеңінен таралған. Флоридадағы маңызды тамақтану орындарына Индиан өзенінің лагунасы, Флорида кілстері, Флорида шығанағы, Хомосасса, Кристалл өзені және Седар кілті жатады. Оңтүстік Америкада Суринам мен Француз Гвианасындағы оқшау жағажайлар ерекше аталады. Оңтүстік Атлант мұхитында Chelonia mydas ұялайтын ең маңызды орын Ассенсия аралында орналасқан.

The range of the green sea turtle extends throughout tropical and subtropical oceans worldwide. The two major subpopulations are the Atlantic and the eastern Pacific subpopulations. Each population is genetically distinct, with its own set of nesting and feeding grounds within the population's known range. Their native range includes tropical to subtropical waters along continental coasts and islands between 30°N and 30°S. Since green sea turtles are a migrating species, their global distribution spans into the open ocean. The differences in mitochondrial DNA more than likely stems from the populations being isolated from each other by the southern tips of both South America and Africa with no warm waters for the green sea turtles to migrate through. The green sea turtle is estimated to inhabit coastal areas of more than 140 countries, with nesting sites in over 80 countries worldwide throughout the year. In the United States Atlantic coast, green sea turtles can be found from Texas and north to Massachusetts. In the United States Pacific coast, they have been found from southern California north to the southernmost tip of Alaska. The largest populations of green sea turtles within the United States coastline are in the Hawaiian Islands and Florida. Globally, the largest populations of sea turtles are in the Great Barrier Reef in Australia, and the Caribbean Sea. One of the region's most important nesting grounds is in Tortuguero in Costa Rica. In fact, the majority of the Caribbean region's C. mydas population hails from a few beaches in Tortuguero. Within United States waters, minor nesting sites have been noted in the states of Georgia, North Carolina, and South Carolina. Florida's east coast is the largest nesting site in the United States. Hutchinson Island in particular is a major nesting area in Florida waters. Florida has several annual nesting periods when local beaches are closed or cordoned off to protect nesting sites. According to Green Sea Turtle Watch, in 2015 more than 37,000 green sea turtle nests were documented in Florida, a record number. In addition to sporadic distribution of nesting sites, feeding grounds are much more widely distributed throughout Florida. Important feeding grounds in Florida include Indian River Lagoon, the Florida Keys, Florida Bay, Homosassa, Crystal River, and Cedar Key. Notable locations in South America include secluded beaches in Suriname and French Guiana. In the Southern Atlantic Ocean, the most notable nesting grounds for Chelonia mydas are found on the island of Ascension,

Үнді-Тынық мұхит субқалампасы

Тынық мұхитында оның таралу аймағы солтүстікке Алясканың оңтүстік жағалауына дейін, ал шығысқа қарай Чилиге дейін жетеді. Батыс Тынық мұхитындағы осы түрдің таралуы солтүстікке Жапонияға және Ресейдің Тынық мұхиты жағалауының оңтүстік бөліктеріне дейін, ал оңтүстікке Жаңа Зеландияның солтүстік ұшына және Тасманияның оңтүстігіндегі кейбір аралдарға дейін созылады. Оның жұмыртқа салатын негізгі жерлері Мексика, Гавай аралдары, Оңтүстік Тынық мұхиты, Австралияның солтүстік жағалауы және Оңтүстік-Шығыс Азияны қамтиды, Тынық мұхиты аймағында шашырап орналасқан. Үнді мұхитындағы маңызды ұялау ошақтарына Үндістан, Пәкістан, Шри-Ланка және басқа да жағалау елдері кіреді.

Ұя салудың ерекше орындары

Мексика жағалауының барлық бөлігінде ұялау орындары табылған. Бұл тасбақалар Калифорния шығанағындағы теңіз шөптерімен қоректенеді. Гавай аралдарының батысында орналасқан қорғалған French Frigate Shoals-та Гавай популяциясына тән жасыл тасбақалар ұялайды. Филиппинде жасыл тасбақалар, сондай-ақ оларға жақын туысқан қайыңқұрт тасбақалар Turtle Islands-та ұялайды. 2007 жылдың желтоқсан айында балықшылар "хулбот" (балық аулау торының бір түрі) қолданып, Филиппиннің Замбоанга қаласындағы Болонг ауылының жанында ұзындығы және ені белгілі бір тасбақаны кездейсоқ ұстап алды. Желтоқсан айы Болонг жағалауында көбею маусымы. Индонезияда бірнеше ұялау жағажайлары бар, олардың бірі Шығыс Явадағы Меру Бетири ұлттық қорығында орналасқан. Австралияның солтүстік-шығыс және солтүстік жағалауларындағы Ұлы Барьерлі рифте генетикалық тұрғыдан екі бөлек популяция бар: біреуі солтүстікте, екіншісі оңтүстікте. Риф ішінде C. mydas популяциясы үшін ұялау орындары ретінде кішкентай аралдар мен сайлардан тұратын 20 бөлек орналасқан жер анықталды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы Рейн аралында. Торрес бұғазында Брамбл-Кейде ірі ұялау ошағы бар. Корал теңізінде әлемдік маңызы бар ұялау аймақтары бар. Араб теңізінің екі жағында, Оманның Аш-Шарқия аймағында және Пакистанның Карачи қаласының жағалауында кең таралған негізгі ұялау орындары бар. Хоук шығанағы және Sandspit сияқты кейбір жағажайлар C. mydas және L. olivacea популяциялары үшін ортақ. Синд және Белуджистанның құмды жағалаулары ұялау орындары болып табылады. Пакистан жағалауындағы Астола аралы да ұялау жағажайы болып табылады.

Галапагос жасыл торнайы

Галапагос жасыл тасбақасы деп белгілі болған популяция 17 ғасырда Уильям Дампьердің бақылаулары арқылы Галапагос аралдарында тіркелген. Галапагос аралдарындағы алып тасбақаларға жасалған зерттеулердің көптігіне байланысты оларға көп назар аударылмады. Тек соңғы 30 жылдың ішінде ғана Галапагос жасыл тасбақаларының мінез-құлқына арналған кең ауқымды зерттеулер жүргізілді. Жақында оларды қоршаған пікірталас көптеген жағдайларда түрдің биномдық жіктелуіне байланысты туындады. Бір кезде бұл популяцияға Chelonia agassizii деген атау жеке түр ретінде берілген. Олардың ерекше қасиеттеріне байланысты үш мүмкіндік пайда болды: agassizii – C. mydas-тан бөлек түр, жасыл теңіз тасбақасының кіші түрі, немесе ол жай ғана түс мутациясы. Дегенмен, бұл саяси таксономияның бір көрінісі болуы мүмкін. Сондықтан, әлемдегі бауырымен жорғалаушылардың үш ірі халықаралық тізімі – Reptile Database және Фриц пен Хавастың (2007) тізімі, оны кіші синоним деп санайды.

Тіршілік ету ортасы

Жасыл теңіз тасбақалары өмір кезеңдеріне байланысты үш түрлі тіршілік ортасында қозғалады. Олар жұмыртқаларын жағажайларда салады. Ересек тасбақалар көбінесе шалшық, жағалау суларында, қалың теңіз шөптері өсетін жерлерде болады. Ересектер жағалаудың шығанақтарында, лагуналарында және қалың теңіз шөптері бар сайларда жиі кездеседі. Көптеген ұрпақтар бір жұп тамақтану және ұялау аймақтары арасында көшіп-қонып жүреді. Осы жас тасбақаларды терең, ашық теңіз суларында жүзіп жүргенде көру сирек. Жасыл теңіз тасбақалары әдетте ... жылдамдықпен жүзеді.

Экология және мінез-құлық

Теңіз тасбақаларының бірінші зерттелген түрлерінің бірі болғандықтан, теңіз тасбақаларының экологиясы туралы көптеген мәліметтер жасыл тасбақаларды зерттеу нәтижесінде алынған. C. mydas-тың экологиясы оның өмір циклының әр кезеңінде күрт өзгеріске ұшырайды. Жанадан шайқаған балапандар ашық мұхиттың шағын нектонының бір бөлігі болып табылатын, ет жейтін, пелагикалық организмдер. Ал, жасөспірімдер мен ересектер көбінесе жағалауға жақын теңіз шөптерінде өсімдіктермен қоректенеді.

Диета

Жасыл теңіз тасбақаларының тамақтануы жасқа байланысты өзгереді. Жастар етқоректі, бірақ есейген сайын бәсеңқоректі болады. Жас теңіз тасбақалары балық пен оның жұмыртқаларын, теңіз қоян жұмыртқаларын, гидрозоандарды, бризоандарды, моллюскаларды, медузаларды, ұсақ омыртқасыздарды, эхинодермдерді, туникаттарды, жәндіктерді, құрттарды, губкаларды, балдырларды, теңіз шөптерін, жапырақтарды, ағаш қабығын және қабықшалыларды жейді. Жасыл теңіз тасбақаларының өсу қарқыны тамақтарының төмен қоректік құндылығына байланысты салыстырмалы түрде баяу болады. Дене майы жеген өсімдіктердің әсерінен жасыл түске боялады. Олардың тісті жақ сүйектері жасыл және қызыл балдырларды (мысалы, жіп тәрізді қызыл балдыр (Bostrychia), қызыл мүк (Caloglossa), тұщы су қызыл балдырлары (Compsopogon), лобстер мүйіздері (Polysiphonia), теңіз салатасы (Ulva lactuca), жасыл теңіз балдырлары (Gayralia) және бүктеліп өсетін шөп (Rhizoclonium)) және теңіз шөптерін шайнауға көмектеседі. Олар сондай-ақ Avicennia schaueriana және Sporobolus alterniflorus сияқты тұзды батпақтарда көптеп кездесетін ылғалды өсімдіктерді көп мөлшерде тұтынады. Жолбарыс акуласы – жасыл теңіз тасбақаларының басты жыртқышы, ол барлық өлшемдегі тасбақаларды аулайды. Жолбарыс акуласы көбінесе жасыл теңіз тасбақаларының көбею орындарына жақын тамақтанады, себебі олар көбею орындарының шектеулі аумағында болады және жыртқыштарға қолайлы жағдай туады. Жастар мен жаңадан туған тасбақалардың көптеген жыртқыштары бар, олардың ішінде қабылдақтар, кішкентай теңіз сүтқоректілері және жағалау құстары бар. Жасыл теңіз тасбақаларында балықшалар, қанқұйрықтар, протозоялар, костодалар және нематодалар сияқты әртүрлі паразиттер кездеседі. Балықшалар қабықшаға, ал қанқұйрықтар тасбақалардың қанаттары мен терісіне жабысып, жұмсақ тіндерге зақым келтіріп, қан жоғалтуға әкеледі. Протозоялар, костодалар және нематодалар бауыр мен ішек-қарынның жұқпалы ауруларына байланысты көптеген тасбақалардың өліміне себеп болады. Тасбақа популяциясына ең үлкен қауіп төндіретін ауру – фибропапиллома, ол қабықшада, өкпеде, асқазанда және бүйректе өлімге әкелетін ісіктердің өсуіне себеп болады. Фибропапиллома – жасыл теңіз тасбақаларымен негізгі қоректік көзі ретінде тамақтанатын Ozobranchus branchiatus сияқты қандаһарлар арқылы жұғатын герпес вирусынан туындайды.

The diet of green turtles changes with age. Juveniles are carnivorous, but as they mature they become omnivorous. Young sea turtles eat fish and their eggs, sea hare eggs, hydrozoans, bryozoans, molluscs, jellyfish, small invertebrates, echinoderms, tunicates, insects, worms, sponges, algae, sea grasses, leaves, tree bark, and crustaceans. Green sea turtles have a relatively slow growth rate because of the low nutritional value of their diet. Body fat turns green because of the consumed vegetation. Their serrated jaw helps them chew green and red algae (such as filamentous red alga (Bostrychia), red moss (Caloglossa), freshwater red algae (Compsopogon), lobster horns (Polysiphonia), sea lettuce (Ulva lactuca), green seaweed (Gayralia), and crinkle grass (Rhizoclonium)) and sea grasses. They also consume large quantities of wetland plants such as Avicennia schaueriana and Sporobolus alterniflorus, which are commonly found in salt marshes. The tiger shark is the main predator of the green turtle as it will prey on green turtles of all sizes. The tiger shark has often been seen feeding on green turtles near their nesting beaches because they are restricted in the area of their nesting beaches and vulnerable to predation. Juveniles and new hatchlings have significantly more predators, including crabs, small marine mammals and shorebirds. Green sea turtles have a variety of parasites including barnacles, leeches, protozoans, cestodes, and nematodes. Barnacles attach to the carapace, and leeches to the flippers and skin of the turtles, causing damage to the soft tissues and leading to blood loss. Protozoans, cestodes and nematodes lead to many turtle deaths because of the infections in the liver and intestinal tract they cause. The greatest disease threat to the turtle population is fibropapilloma, which produces lethal tumor growth on scales, lungs, stomach, and kidneys. Fibropapilloma is caused by a herpesvirus that is transmitted by leeches such as Ozobranchus branchiatus, a species of leech which feeds almost entirely on green sea turtles.

Өмірлік цикл

Жасыл теңіз тасбақалары тамақтану орындары мен ұя салу орындары арасында ұзақ қашықтыққа көшіп кетеді; кейбіреулері шағылысу орындарына жету үшін одан да көп жүзеді. Жасыл теңіз тасбақалары Оңтүстік-Шығыс Азия, Үндістан, Тынық мұхитының батыс аралдары және Орталық Америкада көбейеді. Жұптасу маусымы популяциялар арасында әр түрлі болады. Кариб теңізіндегі C. mydas-тың көпшілігі үшін жұптасу маусымы маусымнан қыркүйекке дейін. Еркектер де жұптасу үшін туған жерлеріне оралады. Үйлеріне оралған аталар, сол жерде туған аналар да көбейетінін білгендіктен, жұп іздей алатындарын жақсы түсінеді. Осы арқылы жасыл теңіз тасбақалары көбеюге қабілеттіліктерін арттырады, сондықтан олар көбею үшін мыңдаған шақырымды жүзіп өтуге дайын. Жұптасу мінез-құлқы басқа теңіз тасбақаларына ұқсас. Аналықтар осы процесті бақылайды. Кейбір популяцияларда полиандрия кездеседі, бірақ бұл жаңа туған балапандарға ешқандай пайда әкелмейді. Суда жұптасқаннан кейін аналық жағажайдың жоғары толқын шебіне шығып, артқы қанаттарымен шамамен белгілі бір тереңдікте шұңқыр қазып, жұмыртқаларын салады. Содан соң ол шұңқырды қайтадан жабады. Ұядағы жұмыртқалардың саны аналықтың жасына байланысты 85-ден 200-ге дейін жетеді. Бұл процесс шамамен бір сағаттан бір жарым сағатқа дейін созылады. Ұя толық жабылғаннан кейін аналық теңізге қайта оралады. Аналық бір маусымда 3-5 рет осылай істейді. 50-70 күннен кейін жұмыртқалар түнде жарылады және балапандар инстинктивті түрде тікелей суға беттейді. Бұл тасбақаның өміріндегі ең қауіпті кез. Олар қозғалып бара жатқанда, шағалалар мен қабылдақтар сияқты жыртқыштар оларды жейді. Көптеген балапандар теңізге жетпейді. Жаңадан туған теңіз тасбақаларының алғашқы өмірлік тарихы туралы көп мәлімет жоқ.

Тыныс алу және ұйқы

Теңіз тасбақалары өмірінің басым бөлігін су астында өткізеді, бірақ күшті қызметке қажетті оттегі алу үшін ауамен дем алуы керек. Бір рет күшті шығарып, жылдам дем алу арқылы теңіз тасбақалары өкпелеріндегі ауаны тез жаңарта алады. Өкпелер оттегінің жылдам алмасуын қамтамасыз етеді және терең суға түскенде газдардың ішке қалып қоюына жол бермейді. Теңіз тасбақасының қаны суға түскен кездегі қысымда да дене тіндеріне тиімді түрде оттегі жеткізе алады. Құнжыққан күні жасыл және логгерхед тасбақалары шамамен 4-5 минутқа суға түседі, ал 1-3 секундқа су бетіне шығып дем алады. Тасбақалар бірнеше сағат бойы су астында демалып, ұйықтай алады, бірақ азық іздеу немесе жыртқыштардан қашу үшін суға түскенде бұл уақыт едәуір қысқарады. Демді ұстау қабілеті қызметке және стресске байланысты, сондықтан да тасбақалар креветка аулау траулерлері мен басқа да балық аулау құралдарында тез суға батып кетеді.

Бірегей сипаттамалары мен ерекшеліктері

Жасыл теңіз тасбақалары жүзу кезінде сағатына 40 мильге дейін жылдамдыққа жете алады, бұл оларды ең жылдам теңіз тасбақасы етеді. Жасыл теңіз тасбақаларының дамуы мен сыртқы түрінде жыныстық айырмашылықтар байқалады. Ересек тасбақаларда аталықтарды аналықтардан ұзын құйрығымен (қабығынан сыртқа созылатын) және алдыңғы қанаттарындағы ұзын тырнақтарымен оңай ажыратуға болады. Тасбақалардың ұрықтанған уақыты мен жынысы ұяның инкубация температурасымен анықталады. Жылы ұялардағы жұмыртқалар салқын ұялардағылардан тезірек шығады. 30 градустан жоғары температурадағы ұялар аналықтардың дамуына жағдай жасайды, ал 30 градустан төмен температурадағы ұялар аталықтарды тудырады. Жұмыртқаның ұядағы орны да жынысты анықтауға әсер етеді. Ұяның ортасындағы жұмыртқалар ұя ішіндегі жылы жағдайларға байланысты аналыққа айналады. Жасыл теңіз тасбақалары тіршілік ететін экожүйеде маңызды рөл атқарады. Теңіз шөптерінде тасбақалар шөптің тамырын қалдырып, тек жоғарғы бөлігін қырқып тамақтанады. Осы тамақтану әдісі арқылы тасбақалар теңіз шөптерінің денсаулығын жақсартуға және өсуіне көмектеседі. Тасбақалардың сақтайтын денсаулы теңіз шөптері балық пен шаяндардың көптеген түрлері үшін мекендеу және тамақтану орындары болып табылады. Жасыл теңіз тасбақалары ұялайтын жағажайларда экожүйеге ұялаған жұмыртқа қабықтары арқылы маңызды қоректік заттарды жеткізеді. Жасыл теңіз тасбақалары коралл рифтеріндегі тіршілік ортасында сары балықтарды қоса алғанда, риф балықтарымен симбиотикалық қарым-қатынаста болады. Сары балық тасбақамен бірге жүзіп, оның қабығы мен қанаттарындағы балдырларды, балықшаларды және паразиттерді жейді. Бұл түрлердің өзара әрекеттесуі сары балыққа тамақ береді және тасбақаның қабығын тазалауға және тегістеуге көмектеседі. Бұл тазалау тасбақаның суға қарсы кедергісін азайтып, оның денсаулығын жақсартады. Атап айтқанда, осы түрдің майы, шеміршегі және еті, калипи деп аталатын, 19 ғасырда ағылшын және американдықтардың танымал тағамы – тасбақа шорпасын дайындау үшін қажетті ингредиенттер ретінде бағаланады. Бали 1950 жылдан бері теңіз тасбақаларын импорттап келеді, өйткені олардың өздерінің қоры таусылды. Көбінесе индуист балиліктер жұмыртқа жемейді, бірақ оларды жергілікті мұсылмандарға сатады. Кейбір коммерциялық фермалар, мысалы, Батыс Үндістандағы Кайман тасбақа фермасы, бір кезде тасбақа етін, тасбақа майын (майдан алынған), тасбақа қабығын және терісінен жасалған тасбақа былғарысын сату үшін оларды өсірді. Ферманың алғашқы қоры көбінесе эрозия, су тасқыны немесе химиялық тұрғысынан қолайсыз топыраққа қауіп төндірген ұялардан алынған "құтқарылған" жұмыртқалардан тұрды. Фермаларда бір уақытта 100 мыңға жуық тасбақалар сақталды. Халықаралық нарықтар фермада өсірілген тасбақа өнімдерін де экспорттауға рұқсат бермейтін ережелермен жабылған кезде, аман қалған ферма, ең алдымен, 11 000 тасбақаны күтіп, туристік орталыққа айналды. Бастапқыда Mariculture Ltd., содан кейін Cayman Turtle Farm Ltd және кейіннен Boatswain's Beach деп аталды, 2010 жылы ферманың бренді Cayman Turtle Farm: Island Wildlife Encounter деп өзгертілді. Теңіз тасбақалары Кайман аралдарының тарихы мен мәдениеті үшін маңызды. 1503 жылы Кристофер Колумб осы аралдарды алғаш рет ашқанда, оларды аралдардың айналасындағы суларда теңіз тасбақаларының көптігіне байланысты "Лас Тортугас" деп атады. Кайман аралдарына алғаш келгендердің көпшілігі ұзақ сапарларда жаңа ет көзі ретінде тасбақаларды аулауға келді. Жасыл тасбақа – Кайман аралдарының елтаңбасының бір бөлігі ретінде бейнеленген ұлттық символ, ол сонымен қатар Кайман аралдарының ұлттық туының бір бөлігін құрайды. Елдің валютасында тасбақаның су таңбасы қолданылады. "Сэр Тасбақа" деген лақап атпен аталатын стильді теңіз тасбақасы ұлттық әуе компаниясы Cayman Airways талисманы болып табылады және оның ұшақтарының ливреясының бөлігі болып табылады. Гавайидің Үлкен аралында Пу-Лоа лавалы алаңдарында көк теңіз тасбақасының (немесе хону) ки'и-похаку (петроглиф) табылған. Жасыл теңіз тасбақасы гавайлықтар үшін әрқашан ерекше мағынаға ие болды және бұл петроглиф оның маңыздылығын көрсетеді; ол Гавай аралдарында алғашқы адамдар қоныстанған кезден басталуы мүмкін. Тасбақа үйіне қайта-қайта жол таба алатын теңізшінің символы болып табылады. Бұл символ Гавайидің жасыл тасбақасының өмірін бейнелейді, ол жұмыртқа салу үшін жүздеген шақырым жүзіп өзінің туған жеріне оралады. Басқа да аңыздар бар, бірақ Гавайидің кейбір аңыздарында хону полинезиялықтарды Гавайи аралдарына алғашқы болып жетектеген. Гавайлықтар тасбақаны құрметтейді және Кайлуа туралы аңызды, қалауынша қызға айнала алатын тасбақаны. Адам түрінде ол Пуналу'у жағажайында ойнайтын балаларға қараушы болды.

Green sea turtles can reach up to 40 miles per hour when swimming, making them the fastest sea turtle. The green sea turtles exhibit sex differences by their development and appearance. As adult turtles, males are easily distinguishable from the females by having a longer tail (visibly extending past the shell) and longer claws on the front flippers. The hatching time and sex of the turtles are determined by the incubation temperature of the nest. Hatchings occur more quickly in nests that are warmer than nests that are in cooler conditions. Warm nesting sites above 30 degrees Celsius favor the development of females, whereas nesting sites below 30 degrees Celsius produce males. The position of the egg in the nest also affects sex determination. Eggs in the center tend to hatch as females due to the warmer conditions within the nest. Green sea turtles play an essential role in the ecosystem in which they live. In the seagrass beds, the turtles feed on the seagrass by trimming only the top and leaving the roots of the plant. Through their feeding technique, the turtles help to improve the health and growth of the seagrass beds. The healthy seagrass beds that the turtles provide give habitat and feeding grounds for many species of fish and crustaceans. On the nesting beaches, the green sea turtles provide key nutrients for the ecosystem through their hatched egg shells. In their coral reef habitat, the green sea turtles have a symbiotic interaction with reef fish, including the yellow tang. The yellow tang fish swims along with the turtle and feeds on the algae, barnacles, and parasites on its shell and flippers. This species interaction provides food for the yellow tang and provides a necessary cleaning and smoothing of the turtle's shell. This cleaning helps the turtles swim by reducing the amount of drag and improves their health. Particularly for this species, the turtle's fat, cartilage, and flesh, known as calipee, are sought as ingredients for making turtle soup, a popular 19th century English and American dish. Bali has been importing sea turtles since the 1950s, as its own turtle supplies became depleted. The mostly Hindu Balinese do not eat the eggs, but sell them instead to local Muslims. Commercial farms, such as the Cayman Turtle Farm in the West Indies, once bred them for commercial sale of turtle meat, turtle oil (rendered from the fat), turtle shell, and turtle leather made from the skin. The farm's initial stock was in large part from "doomed" eggs removed from nests threatened by erosion, flooding, or in chemically hostile soil. The farms held as many as 100,000 turtles at any one time. When the international markets were closed by regulations that did not allow even farm bred turtle products to be exported internationally, the surviving farm became primarily a tourist attraction, supporting 11,000 turtles. Initially started as Mariculture Ltd., then Cayman Turtle Farm Ltd and subsequently branded Boatswain's Beach, in 2010 the farm's brandname was changed to Cayman Turtle Farm: Island Wildlife Encounter. Sea turtles are integral to the history and culture of the Cayman Islands. When the islands were first discovered by Christopher Columbus in 1503, he named them "Las Tortugas" because of the abundance of sea turtles in the waters around the islands. Many of the earliest visitors came to the Cayman Islands to capture the turtles as a source of fresh meat during long voyages. The green turtle is a national symbol displayed as part of the coat of arms of the Cayman Islands, which also forms part of the national flag of the Cayman Islands. The country's currency uses a turtle as the watermark in its banknotes. A stylised sea turtle nicknamed "Sir Turtle" is the mascot of the national airline Cayman Airways and is part of the livery of its aircraft. A ki'i pōhaku (petroglyph) of a green sea turtle (or honu) can be found on the Big Island of Hawaii in the Pu'u Loa lava fields. The green sea turtle has always held a special meaning for Hawaiians and this petroglyph shows its importance; it may date to when the Hawaiian Islands first became populated. The turtle symbolizes a navigator that can find his way home time after time. This symbol mirrors the real life of the green Hawaiian turtle as it will swim hundreds of miles to lay its eggs at its own place of birth. Though there are other myths as well, some Hawaiian legends say the honu were the first to guide the Polynesians to the Hawaiian Islands. Hawaiians revere the turtle and the legend of Kailua, a turtle who could take the form of a girl at will. In human form, she looked after the children playing on Punalu'u Beach.

Қорғау

Соңғы онжылдықтарда теңіз тасбақалары шектеусіз пайдаланудан жаһандық қорғауға көшті, жекелеген елдер қосымша қорғау шараларын қабылдады, бірақ күрделі қауіптер әлі де тоқтамайды. Барлық популяциялар "қорғауға алынған" деп есептеледі.

Қауіптер

Адамның қызметі түрдің өмір сүруіне қасақана да, қасақана емес те қауіп төндіреді. Қасақана қауіптерге аң ауру, браконьерлік және жұмыртқа жинаудың тоқтамауы жатады. Одан да қауіптісі – қасақана емес қауіптер: қайықтардың соқтығысуы, тасбақаларды ұстамайтын құрылғылары жоқ балықшылардың торлары, ластану және мекендеу ортасының жойылуы. Химиялық ластану ісіктердің пайда болуына себеп болуы мүмкін; ұялайтын жерлерге жақын порстардан шығатын ағынды сулар бұзылыстар тудыруы мүмкін; ал жарық ластануы шайқап шыққан тасбақаларды жолдан адастыруы мүмкін. Химиялық ластану болғанда, тасбақалар тамақтарын шатастырып, жиі жейтін қара шаң (тар болдыры) пайда болады. Бұл қара шаң жасыл теңіз тасбақаларының ішегін бітеуіне, бауыр мен ішектерін ығыстыруына және тіндердің ісінуіне себеп болатын уытты заттарды қабылдауына әкеледі. Мекеңдеу ортасының жоғалуы көбінесе адамның құрылыс салуынан болады. Жағажайға құрылыс салу, жерді "қайта жарату" және туризмнің өсуі осы құрылыстың мысалдары. Сонымен қатар, кем дегенде Оңтүстік-Батыс Атлантикада (Рио-де-ла-Плата, Уругвай) Rapana venosa сияқты шетелдік инвазивті түрлердің жасыл теңіз тасбақаларының қабығына жабылып, олардың жүзу қабілетін төмендетіп, қарсылық күшін арттырып, қабыққа ауыр зақым келтіргені туралы хабарлар бар. Осы қауіптердің салдарынан көптеген популяциялар осал жағдайда. Тынық мұхитының жасыл теңіз тасбақаларының тамақтанатын жерлері жетіксіз зерттелген және көбінесе белгісіз. Бұл тамақтанатын жерлер, ең болмаса, Мексиканың Баха-Калифорниясы мен Оңтүстік Калифорния жағалауында орналасқан болуы мүмкін, онда олар жағалаулық балық аулау кезінде кездейсоқ ұсталып қалу қаупі жоғары. Бұл тасбақалар үшін өлімнің басты себебі Мексикадағы шабақ аулау траулерлері болып табылады, онда көптеген тасбақалар тіркелмейді. Жаңа жылу электр станцияларын салу жергілікті судың температурасын көтеріп, қауіп тудыруы мүмкін. Жасыл теңіз тасбақалары Ява аралының оңтүстік жағалауында ең көп сатылатын түр және олар тұтас, толтырылған жануарлар немесе тасбақа майы түрінде сатылады, бұл жергілікті жерде "миняк булус" деп белгілі. Географ Джеймс Парсонстың "Жасыл тасбақа және адам" атты кітабы түрлерді жойылудан сақтау қозғалысында ерекше рөл атқарды.

Human action presents both intentional and unintentional threats to the species' survival. Intentional threats include continued hunting, poaching and egg harvesting. More dangerous are unintentional threats, including boat strikes, fishermen's nets that lack turtle excluder devices, pollution and habitat destruction. Chemical pollution may create tumors; effluent from harbors near nesting sites may create disturbances; and light pollution may disorient hatchlings. With chemical pollution present, there is a development of tar balls that is often eaten by green sea turtles in a confusion of their food. Tar balls cause the green sea turtle to intake toxins that can block their guts, displace the liver and intestines causing swelling of the tissue. Habitat loss usually occurs due to human development of nesting areas. Beach front construction, land "reclamation" and increased tourism are examples of such development. In addition, at least in the Southwestern Atlantic (Río de la Plata, Uruguay), exotic invasive species such as the rapa whelk Rapana venosa, were reported massively bio fouling immature green turtles, reducing buoyancy, increasing drag, and causing severe injuries to the carapace. Because of these threats, many populations are in a vulnerable state. Pacific green turtles' foraging habitats are poorly understood and mostly unknown. These foraging grounds are most likely along the coast of Baja California, Mexico and southern California, in which these turtles have a high risk of incidental capture by coastal fisheries. The main mortality factor for these turtles is the shrimp trawlers in Mexico, in which many of these turtles go undocumented. Construction of new thermal power stations can raise local water temperature, which is also said to be a threat. Green sea turtles are the most commonly traded species along Java's south coast and are sold in the form of whole, stuffed animals or turtle oil, locally known as "minyak bulus". The geographer James J. Parsons' book titled The Green Turtle and Man played a special role in the conservation movement to save the species from extinction.

Жаһандық бастамалар

Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) жасыл теңіз тасбақаларын әртүрлі критерийлер бойынша Қызыл тізіміне бірнеше рет енгізді. 1982 жылы олар оны құрып кету қаупі бар түр ретінде ресми түрде жариялады. IUCN Қызыл тізімінің 1986, 1988, 1990, 1994 және маңызды 1996 жылғы басылымдары осы мәртебені сақтап қалды. 2001 жылы Николас Мросовский кейбір жасыл теңіз тасбақаларының популяциясының көп, тұрақты және кейбір жағдайларда өсіп жатқанын айтып, тізімнен шығару туралы петиция ұсынды. Ол кезде түр EN A1abd қатаң критерийлері бойынша тізімде болған. IUCN стандарттар және петициялар кіші комитеті ұялайтын аналық тасбақаларды көзбен санауды «тікелей байқау» деп санамады және осылайша түрдің мәртебесін EN A1bd деңгейіне төмендетіп, оның құрып кету қаупі бар екенін сақтап қалды. 2004 жылы IUCN C. mydas-ты EN A2bd критерийлері бойынша құрып кету қаупі бар деп қайта жіктеді, бұл негізінен жабайы популяциялардың бірнеше факторларға байланысты жойылу қаупі жоғары екенін көрсетеді. Бұл факторларға соңғы он жылдағы популяцияның 50%-дан астам азаюы кіреді, бұл көрсеткіш молшылық индекстері мен пайдалану деңгейінің болжамдары арқылы бағаланды. Бұл түр алғаш рет 1975 жылы II қосымшаға енгізілген. 1977 жылы C. mydas австралиялық популяциясын қоспағанда, бүкіл отбасы I қосымшаға көшірілді. 1981 жылы Австралия популяциясы қалғандарына қосылды. I қосымшаға енгізілу түрлердің (оның ішінде бөліктері мен туындыларының) коммерциялық халықаралық саудасын тыйымдайды. Лондон зоологиялық қоғамы осы бауырымен жорғалаушыны EDGE түрлерінің қатарына қосты. Жерорта теңізіндегі популяция өте қауіпті деп саналады.

Елге арналған бастамалар

IUCN және CITES сияқты жаһандық ұйымдардың басқаруымен қатар, әлемнің әртүрлі елдері де табиғатты қорғау жөніндегі шараларды жүзеге асырды. Индонезияның Бали аралында дәстүрлі қолданыс әдеттері бар, олар тұрақты деп есептелген, бірақ халықтың санының артуымен және олардың әл-ауқатының жақсаруымен байланысты сұрақтар туындады. Бұл әлемдегі ең қарқынды жинау болды. Филиппиннің көптеген қорғалатын аумақтарында жасыл теңіз тасбақаларының ұялайтын және тамақтанатын жерлері бар. Ең танымал – Аралдардың жабайы табиғат қорығы, ЮНЕСКО-ның алдын ала тізіміне енген, ол бір муниципалитетті және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жасыл теңіз тасбақаларының ең маңызды ұялайтын жерлерінің бірін қамтиды. Басқа да маңызды орындарға ЮНЕСКО-ның Эль-Нидо Тайтай басқару ресурстарын қорғалатын аймағы және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Таббатаха рифтерінің табиғи паркі кіреді. Бұл түр 9147-ші Республикалық заңға немесе Жабайы табиғат ресурстарын сақтау және қорғау туралы заңға сәйкес қорғалады, ал олардың мекендейтін және ұялайтын жерлері Ұлттық біріктірілген қорғалатын аумақтар жүйесі туралы заңға сәйкес қорғалады. Малайзияның Сабах штатында экожүмыс туризмі бастамасы қолға алынды. Пулау Селинган аралында тасбақаларды өсіру орталығы бар. Қызметкерлер әр түнде жұмыртқалардың бір бөлігін жыртқыштардан қорғау үшін орталыққа орналастырады. Инкубация шамамен 60 күнге созалады. Жұмыртқалардан шабалдар шыққанда, туристер оларды теңізге жіберуге көмектеседі. Гавайилік популяциясы қайта жаңғырды және қазір экожүмыс туризмінің бір бөлігіне айналды, сонымен қатар штаттың талисманға айналды. Үлкен аралдағы Гавайи дайындық академиясының студенттері 1990 жылдардың басынан бері мыңдаған даналарды таңбалады. Дүниежүзілік табиғат қорының (WWF) Пакистан филиалы 1980 жылдан бері тасбақалардың қауіпсіз ұрықтануына бағытталған жобаларды жүзеге асырып келеді. Дегенмен, популяцияның азаюы жалғасуда. Карумбе 1999 жылдан бері Уругвайда жас жасыл тасбақалардың тамақтанатын және дамитын аймақтарын бақылап келеді. Мозамбикте теңіз тасбақаларын қорғауға қатысты бірнеше бастама бар. Мозамбиктегі WWF Primeiras e Segundas аймағында тасбақаларды таңбалау және қорғау бағдарламасын құрды. Архипелаг жасыл тасбақалар үшін маңызды ұялау аймағы болып табылады, соның ішінде От аралындағы Ilha do Fogo, онда Fire Island Conservation тасбақаларды бақылау бағдарламасын жүргізеді, және Celdeira аралында, онда бірнеше ұялайтын әйелдер таңбаланды. Гранд-Кайман аралында орналасқан Кайман тасбақа фермасы тұтқында өсірілген, жауылған, ұрықтанған және өсірілген жасыл теңіз тасбақаларының екінші буынын жасаған алғашқы ферма. 1968 жылы құрылғаннан бері ферма 31 000-нан астам тасбақаны жабайы табиғатқа жіберді. Фермадан босатылған тұтқындықтағы тасбақалар, "тірі таңбалары" бар жас немесе бір жасарлар, енді Гранд-Кайман аралында ересектер ретінде ұяға оралуда. 2012 жылдың 19 ақпанында ферма орналасуын бақылау транспондерімен немесе PTT (сонымен қатар спутниктік таңба деп те аталады) жабдықталған тұтқында өсірілген екінші буын жасыл теңіз тасбақасын жіберді. Сонымен қатар, ферма жергілікті халыққа тасбақа етінен жасалған өнімдерді ұсынады, олар үшін тасбақа ғасырлар бойы дәстүрлі тағамның бір бөлігі болды. Осылайша ферма жабайы табиғаттағы тасбақаларды аулауға ынталандыруды азайтады, бұл жылдар бойы Кайман тасбақа фермасының тұтқында өсірілген тасбақаларды босатуымен қатар, Гранд-Кайман аралының айналасындағы суларда көрінетін және жағажайларында ұялайтын тасбақалардың санын арттыруға мүмкіндік берді. Тынық мұхитында жасыл теңіз тасбақалары Фунафути қорғаныс аймағындағы мотуларда (шағын аралдарда) ұялайды, бұл Фунафути атоллының батыс жағындағы 33 шаршы километрлік риф, лагуна және мотуды қамтитын теңізді қорғау аймағы. Рейн аралында бір маусымда 100 000-ға дейін ұя салатын әйелдер байқалды, бұл аймақтағы жасыл тасбақалардың 90% -ын құрайды. Алайда, 1990 жылдары ұрықтандыру деңгейі төмендеді, ал мыңдаған әйелдердің кішкентай құмды жартастарға көтерілуге тырысқанда өлімі халықтың одан әрі азаю қаупін тудырды. Сонымен қатар, аралдың пішіні уақыт өте келе өзгергендіктен, жағажайлардың сыртқа қарай кеңеюі тасбақалардың ұяларын су басу қаупіне әкелді. 2011 және 2020 жылдар аралығында Квинсленд үкіметі, BHP (корпоративтік демеуші ретінде), Ұлы Барьерлі Риф теңіз паркі басқармасы, Ұлы Барьерлі Риф қоры және Утати мен Мериамның дәстүрлі иелері бірлесіп, әйел тасбақалардың тегіс өтуі үшін ауыр техниканы қолдана отырып, аралды қайта құрды және ұялардың су басу қаупін азайтты. 3D модельдеу, спутниктік технологиялар және дрондарды қолданатын күрделі бақылау және зерттеу жүйесі пайдаланылды, сондай-ақ бақылау жалғасуда. 2020 жылдың маусым айының мәліметтері бойынша, Дүниежүзілік табиғат қоры Австралиясының ғалымдары, Квинсленд университеті, Дикин университеті және Квинсленд үкіметі қатысқан "Тасбақаларды салқындату жобасы" атты жоба жүзеге асырылуда. Олар жасыл тасбақалардың солтүстік аймақтарындағы өрбуіне, әсіресе жоғары температураның салдарынан еркек тасбақалардың көбеюіне әсер ететін жаһандық жылынудың әсерін зерттеуде. Олар Рейн аралы, Heron аралы және Moulter Cay аймағында жұмыс істеп жатыр.

In addition to management by global entities such as the IUCN and CITES, specific countries around the world have undertaken conservation efforts. The Indonesian island of Bali has traditional uses that were considered sustainable, but have been questioned considering greater demand from the larger and wealthier human population. The harvest was the most intensive in the world. Multiple protected areas of the Philippines have significant green sea turtle nesting and feeding sites. The most notable is Turtle Islands Wildlife Sanctuary, an UNESCO tentative site which encompasses an entire municipality and one of Southeast Asia's most important green sea turtle nesting sites. Other notable sites include the UNESCO tentative site of El Nido Taytay Management Resource Protected Area and the UNESCO World Heritage Site of Tubbataha Reefs Natural Park. The species is protected under Republic Act 9147 or the Wildlife Resources Conservation and Protection Act, while the sites where they live and nest are protected under the National Integrated Protected Areas System Act. Ecotourism is one initiative in Sabah, Malaysia. The island of Pulau Selingan is home to a turtle hatchery. Staff people place some of the eggs laid each night in a hatchery to protect them from predators. Incubation takes around sixty days. When the eggs hatch, tourists assist in the release of the baby turtles into the sea. The Hawaiian subpopulation has made a remarkable comeback and is now one focus of ecotourism and has become something of a state mascot. Students of Hawaii Preparatory Academy on the Big Island have tagged thousands of specimens since the early 1990s. The Pakistani branch of the World Wide Fund for Nature has been initiating projects for secure turtle hatching since the 1980s. However, the population has continued to decline. Karumbé has been monitoring foraging and developmental areas of juvenile green turtles in Uruguay since 1999. In Mozambique, there are a number of initiatives to protect sea turtles. In the Primeiras e Segundas, WWF Mozambique has established a turtle tagging and protection program. The archipelego is a vital nesting area for green turtles, including Ilha do Fogo where Fire Island Conservation manage a turtle monitoring programme, and at Celdeira Island, where several nesting females have been tagged. Cayman Turtle Farm located in Grand Cayman in the northwest Caribbean Sea is the first farm to have achieved the second generation of green sea turtles bred, laid, hatched, and raised in captivity. Since its beginning in 1968, the farm has released over 31,000 turtles into the wild, Captive bred turtles released from the farm as hatchlings or yearlings with "living tags," have now begun to return to nest on Grand Cayman as adults. On February 19, 2012 the farm released the first 2nd generation captive bred green sea turtle equipped with a Position Tracking Transponder, or PTT (also known as a satellite tag). In addition, the farm provides turtle meat products to the local population for whom turtle has been part of the traditional cuisine for centuries. In so doing, the farm curtails the incentive to take turtles from the wild, which over the years in addition to the Cayman Turtle Farm's release of captive bred turtles has enabled an increase in the number of turtles sighted in the waters around the island of Grand Cayman and nesting on its beaches. In the Pacific, green sea turtles nest on the motu (islets) in the Funafuti Conservation Area, a marine conservation area covering 33 square kilometers (12.74 square miles) of reef, lagoon and motu on the western side of Funafuti atoll in Tuvalu. On Raine Island, up to 100,000 nesting females have been observed in a season, with the cay producing 90% of the region's green turtles. However, the hatching rate declined in the 1990s, and a further decline in the population was threatened by the deaths of thousands of females as they struggled to climb the small sandy cliffs. In addition, as the shape of the island had changed over time, the spread of the beaches outwards had led to greater risk of inundation of the turtle nests. Between 2011 and 2020, a collaborative project by the Queensland Government, BHP (as corporate sponsor), the Great Barrier Reef Marine Park Authority, Great Barrier Reef Foundation, and Wuthathi and Meriam traditional owners, reshaped the island using heavy machinery in a way that gave the female turtles a smoother passage and reduced the risk of nest inundation. A sophisticated monitoring and research system, using 3D modelling, satellite technology and drones was employed, and monitoring continues. as of June 2020, a project called "The Turtle Cooling Project" is being undertaken by scientists from the World Wildlife Fund Australia, University of Queensland, Deakin University and the Queensland Government. It is looking at the effect of global warming on northern green turtle breeding, in particular the effect of producing more male turtles owing to the higher temperatures. They are working in the area around Raine Island, Heron Island and Moulter Cay.

Генетика

2013 жылы Chelonia mydas геномы, тасбақа дене құрылысының дамуы мен эволюциясын зерттеу мақсатымен секвенирленді.