Кіріспе

Эммануэль Оскар Менахем Дойч (1829 – 28 қазан 1873) – неміс-еврей ғалымы, семиттану, Талмуд және Таяу Шығыс тарихын зерттеген.

Өмірбаян

Ол Пруссияның Силезия аймағындағы (қазіргі Польшаның Ниса) Нейсе қаласында дүниеге келген. Оның білімін туысы бастаған, оның ықпалымен ол шығыс тілдері мен әдебиеттеріне қызығушылық танытты. Он алты жасқа толғанда Берлин университетінде теология және Талмудты оқыды. Сонымен қатар ағылшын тілін меңгеріп, ағылшын әдебиетін зерттеді. 1855 жылы Дойч Британ мұражайының кітапханасына көмекші болып тағайындалды. Ол Талмудты жан-жақты зерттеді және Чемберстің энциклопедиясына 190-нан астам мақала жазды, сондай-ақ Смиттің Киелі кітап сөздігіне Таргум және Самариялық Пентатеух туралы эсселер, Джон Киттоның Киелі кітап сөздігіне эсселер мен мерзімді басылымдардағы мақалалар жариялады. Британ мұражайындағы оның ресми еңбегінің ескерткіші – Уильям Сэндис Райт Вокс редакциялаған Финикия жазуларында сақталған. Бұл мақала француз, неміс, орыс, швед, голланд және дания тілдеріне аударылып, Америка еврей баспа қоғамы арқылы қайта басылды, Арнайы серия No. 3 (Филадельфия, 1897). Дойч Джордж Элиоттың еврей кейіпкерлері мен олардың идеяларына, әсіресе соңғы романы «Дэниел Деронда» романында зор әсер етті. 1869 жылдан 1870 жылға дейін Дойч Ватикандағы Экуменикалық кеңес кезінде «The Times» газеті үшін арнайы тілші болып жұмыс істеді және кеңес отырыстары туралы хаттар жазды. Ол 1873 жылдың 12 мамырында Александрияда қайтыс болды. Лейди Стренгфорд редакциялаған «Әдеби қалдықтар» жинағы 1874 жылы жарық көрді, онда «Талмуд», «Ислам», «Семит мәдениеті», «Мысыр», «Ежелгі және қазіргі», «Семит тілдері», «Таргумдар», «Самариялық Пентатеух» және «Араб поэзиясы» тақырыптарындағы он тоғыз мақала топтастырылған.