Томе де Соуза: Бразилияның алғашқы генерал-губернаторы
Tomé de Sousa
Томе де Соуза (1503-1579) – Бразилияның алғашқы португал генерал-губернаторы. Әскери жорықтарға қатысып, Бразилияны басқарды. Тарих, билік, тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томе де Соуза (1503-1579) – 1549 жылдан 1553 жылға дейін Бразилия португал колониясының тұңғыш генерал-губернаторы болды. Ол Повоа-де-Варзимдегі Ратес қаласында туған дворян және әскер адамдарының бірі. Соуза ақсүйек отбасында дүниеге келді және Африкадағы әскери жорықтарға қатысты, маврлармен күресті, ал Фернандо де Андраде әскер флотының құрамында болған Португалияның Үндістан жолына «Консейсау» кемесімен басшылық етті. Соуза 1100 жылы қайта жаңартылып, 16 ғасырда таратылған ортағасырлық Ратес монастырының тұңғыш басқарушысы болды.
Tomé de Sousa (1503–1579) was the first governor general of the Portuguese colony of Brazil from 1549 until 1553. He was a nobleman and soldier born in Rates, Póvoa de Varzim. Sousa was born a noble and participated in military expeditions in Africa, fought the Moors and commanded the nau Conceição to Portuguese India, part of the armada of Fernão de Andrade. Sousa was the first knight commander of the medieval Monastery of Rates, re established in 1100 AD and dissolved in the 16th century.
Бразилияға дейін
Абыройлы ортада дүниеге келген Соузаның әкесі – Афонсо III патшаның ұрпағы, Дом Жоао де Соуза болды. Заңды емес туылғанына қарамастан, ол жас кезінен бастап корольдік сарайда, өз інісі және Каштенейра графы Антониу де Атайдедің қолдауымен қызмет етті. Бразилияның генерал-губернаторы болардан бұрын Соуза Марокко мен Солтүстік Африкада әскерде қызмет етіп, сондай-ақ Үнді мөлдірліктері үшін сауда жасады. 1536 жылы Португалия үкіметі оның қызметін мойындады, ал үш жылдан кейін әскери жетістіктері үшін рыцарь дәрежесіне ие болды. Колонистердің арасында Бразилиядағы алғашқы иезуиттердің алтауы болды, оларға ол жергілікті тұрғындарды христиан дініне өткізуге көмектесті және корольдің колониялардағы билігін нығайтуға атсалысты. Соузаның Мануэль да Нобрегамен және иезуит миссионерлерімен болған қарым-қатынасы оған басқа аумақтар мен үндістерді бақылауға мүмкіндік берді. Соуза өзімен бірге келгендермен қатар, аумақ жақсы қорғалғандықтан, басқа қоныс аударушыларға да жер берді. Ол отарлаушыларға қарсы жергілікті халықтың жауыздауын азайтуға жетістікке жетті, бұл дипломатиялық жолдармен де, бірақ негізінен қатал және кейде өте ауыр жазалар арқылы да мүмкін болды. Христиандықпен қатар Соуза отарлаушылар мен үндістер арасындағы сауданы ынталандыру үшін базар күндерін орнатты. Өкіметтік қызметін атқару кезеңінде Соуза португалдық аумақтарды нығайтып, шіркеулер мен мектептермен жаңа қауымдастықтар құрды. Ол мал шаруашылығын енгізіп, қант өндірісін дамытты. Сондай-ақ, ол Бразилияның алғашқы епископтығын Дом Перо Фернандес Сардиньямен бірге құрғандығымен де ерекшеленеді. 1553 жылы Соуза Сальвадор аумағынан тыс жерлерде де жұмыс істеді. Соуза Сан-Висенттің экономикасын және қорғанысын күшейтті. Ол сондай-ақ Итанхейм ауылын құрды. Сол жылы Соуза Сальвадорды Дуарте да Костаның қолына тапсырып, үйіне қайтты.
Born into nobility, Sousa was fathered by a Prior and a descendant of King Afonso III, Dom João de Sousa. Despite being born illegitimately, he worked for the royal court from a young age with the support of Antônio de Ataíde, his cousin and the count of Castenheira. Before becoming governor general of Brazil, Sousa fought as a soldier in Morocco and North Africa, and traveled for the Indian spice trade. In 1536, Sousa was recognized by the Portuguese government for his service, and he was knighted three years later for military achievement. Among the colonists were six Jesuits, the first in Brazil, whom he assisted in the Christianization of the natives and helped to reaffirm the King's rule over the colonies. Sousa's relationship with Manuel da Nóbrega and the Jesuit missionaries allowed him to keep watch on other territories and Indians. Along with those he brought, Sousa made land grants to other settlers now that the territory was better protected. He was successful in decreasing the hostilities waged against the colonists by native people, in part through diplomatic avenues but primarily through his use of cruel and often extreme punishment. Along with Christianization, Sousa established days of market to encourage trade between settlers and Indians. Throughout his time in office, Sousa fortified Portuguese territories and established new communities with churches and schools. He introduced livestock and established sugarcane production. He is also credited for establishing the first bishopric of Brazil with Dom Pero Fernandes Sardinha. In 1553, Sousa worked far outside of his own territory of Salvador. Sousa strengthened the economy and defenses of São Vicente. He also went on to establish the village of Itanhaém. That year, Sousa ventured home, leaving Salvador in the hands of Duarte da Costa.
Португалияға оралу
1552 жылы Суза Рио-де-Жанейроның қоныс салуға қолайлы аймақ болуы мүмкін екенін ұсынды, ал 1553 жылы Бразилия мәселелері жөніндегі корольдің кеңесшісі ретінде жұмыс істеу үшін Португалияға оралды. Суза Португалиядағыдай қалалық ұйымдар құру арқылы Бразилияға қоныс аударушыларды тартуға да көмектесті. Ол сонымен қатар капитандықтарға жергілікті шенеуніктерді тағайындап, азаматтардың қауіпсіздігі үшін маңызды жағалау бойындағы стратегиялық аймақтарды нығайтты.
In 1552, Sousa suggested that Rio de Janeiro might be a potential area for settlement and in 1553 he returned to Portugal to work with the King, acting as his adviser on Brazilian affairs. Sousa also helped to attract settlers to Brazil by installing municipal organizations, similar to the ones in Portugal, into the cities. He also managed to appoint local officials over the captaincies and strengthened tactical areas around the coast that would be beneficial to the safety of the citizens.
Ұрпақтар
Батыс Африканың де Соуза отбасы дәстүріне сәйкес, олардың негізін қалаушы патриархы Франсиско Феликс де Соуза, Уиданың Чачасы, Томе де Соузаның тікелей ұрпағы болған. Ол Бразилиядан кеткен соң Дагомеяға келді, қуатты құл саудагері және патшалық кеңесші болып қызмет еткеннен кейін Африка басшысы атанды. Оның қара нәсілді әйелдер гаремінен туған екі баласының ұрпақтары аймақта белгілі болды. Бенин президенті Пол Эмиль де Соуза және оның қызы, Бенин президенті Бони Яидің бірінші ханымы Шантал де Соуза Бони Яи олардың ең танымал өкілдері саналады.
According to the traditions of the de Souza family of West Africa, their founding patriarch Francisco Félix de Sousa, the Chacha of Ouidah was a direct descendant of Tomé de Sousa. He arrived in Dahomey after leaving Brazil, and went on to become an African chieftain after serving as a powerful slave trader and royal advisor. With his harem of black consorts, he had a brace of children whose lineal descendants would go on to be prominent in the region. President Paul Emile de Souza of Benin and his niece Chantal de Souza Boni Yayi, the first lady to President Boni Yayi of Benin, are arguably the most notable of them.