Кіріспе

Бразилия императорлық үйі (бразилиялық португал тілінде: Casa Imperial Brasileira) – 1822 жылдан 1889 жылға дейін Бразилия империясын басқарған португал текті бразилиялық әулет. Бұл әулет, сол кездегі Браганза әулетінің патшалық князі Дом Педро (кейін Бразилия императоры Педро I аталған) Бразилияның тәуелсіздігін жариялаған сәттен бастап, 1889 жылы Республика жарияланған әскери төңкеріс кезінде Дом Педро II биліктен қуылғанға дейін Бразилия империясын биледі. Әулет мүшелері император Педро I-нің тікелей ұрпақтары болып табылады. Бразилия императорлық мұрасын монархиядан кейін басқару құқығына талапкерлер император Педро II-нің ұрпақтарынан шығады, оның ішінде Орлеанс-Браганза әулетінің екі тармағының ең жақын еркек ұрпақтары: Петрополис және Вассурас желілері. Орлеанс-Браганза әулетінің Педро Карлос ханзадасы (1945 жылы туған) Петрополис желісіне жетекшілік етеді, ал Вассурас тармағын оның екінші туысы Бертран Орлеанс-Браганза басқарады. Әулет ішіндегі бәсекелестік 1946 жылы Дом Педро Гастао (1913-2007) 1908 жылы династиялық емес некеге тұрғандықтан, марқұм әкесі Педро де Алькантара (1875-1940) тақтан бас тартуын өзінің және болашақ ұрпақтарының атынан жоққа шығарған кезде туды. Португалия монархиясының дәстүріне сәйкес, ол 1910 жылы жойылған, Бразилия императорының ең жақын туыстары Бразилия императорлық отбасының мүшелері саналады.

Тарих

Бразилияның императорлық үйі, бұрын Португалия, Бразилия және Алгарвес Біріккен Корольдігінің Корольдік принці, Браганса әулетінің мүшесі, Португалия тағының мұрагері және Бразилия Корольдігіндегі Корольдің өкілі, Регент-принц болған Педро Брагансаның негізінде құрылды. 1822 жылдың 7 қыркүйегінен бастап Бразилия Корольдігінің Португалия, Бразилия және Алгарвес Біріккен Корольдігінен тәуелсіздігін жариялаған Педро ханзаданың жариялауымен егемендік құрды, содан кейін сол жылдың 12 қазанында Бразилия императоры ретінде жарияланды. 1889 жылдың 15 қарашасына дейін әскери төңкеріс болды, Бразилия республикасының жариялануы монархияны құлатты. Педро ханзада бүкіл елде Бразилия императоры ретінде мойындалды. 1824 жылғы Бразилия империясының конституциясы – Бразилияның алғашқы конституциялық хартасы – тәуелсіздік алғаннан кейін екі жыл өткен соң қалыптастырылды, император Бразилия империясының мемлекет басшысы және үкімет басшысы болды, сондай-ақ модерация билігінің және атқару билігінің басшысы еді. Ол 1831 жылдың 7 сәуіріне дейін билік етті, содан кейін монархтың үкіметтегі рөліне байланысты үлкен парламенттік фракциямен және басқа да кедергілермен туған ұзақ идеологиялық қақтығыс салдарынан тақтан бас тарды. Педро I-нің Бразилиядағы мұрагері оның бес жасар ұлы Педро II болды. Ол әлі кәмелетке толмағандықтан, әлсіз регенттік құрылды. Саяси даулардағы соңғы төреші ретінде билік ететін монархтың болмауынан туындаған билік вакуумы жергілікті фракциялар арасындағы аймақтық азамат соғыстарына әкелді. Ыдыраудың алдында тұрған империяны мұраға алған Педро II, есейгеннен кейін елге бейбітшілік пен тұрақтылық әкелді, ол ақырында дамып келе жатқан халықаралық державаға айналды. Педро II билігінің соңғы төрт онжылдығы тұрақты ішкі бейбітшілік пен экономикалық өркендеумен ерекшеленсе де, ол монархияның өмірінен кейін де сақталатынына үміттенбеді және осы институтты қолдау үшін ешқандай күш-жігер жұмсаған жоқ. Мұрагерлікке оның қызы Изабелла енді, бірақ Педро II де, билеуші топ та әйел монархты қабылдамайтын еді. Қайта жарамды мұрагердің болмауынан императорлық саяси басшылар монархияны қорғауға себеп көрмеді. 58 жылдық биліктен кейін, 1889 жылдың 15 қарашасында император диктатор басқарған республика құруды көздеген әскери басшылардың тобы жасаған кенеттен төңкеріс кезінде құлатылды, осылайша Бірінші Бразилия Республикасы құрылды.

Монархиядан кейінгі кезең

1889 жылғы 15 қарашада Бразилия республикасы жарияланғанда императорлық отбасы Португалия, Испания, Франция және Австрия-Мажарстанға жер аударылды. Императорлық отбасымен бірге келген топқа көптеген адал поддандылар мен ақсүйектер, сондай-ақ империяның соңғы премьер-министрі, Оуро-Прето виконты сияқты саясаткерлер мен императордың жеке дәрігері кірді. Император Педро II-нің немересі, Саксен-Кобург және Готаның князі Леопольд Август – императорлық отбасының жер аударылмаған жалғыз мүшесі болды, себебі ол «Альмиране Баррозо» крейсерінде әлемді аралап жүрген еді. Кейіннен монархия құлатылғаны туралы хабар алғаннан кейін ол да жер аударылды. Тыйым салумен қатар, республикалық үкімет императорлық отбасының көптеген мүліктерін тәркілеп, аукционға сатты. 1890 жылы Императорлық үйдің мүліктерінің он үш аукциондық сатылымы өтті. Императрица Тереза Кристина жер аударылудың алғашқы айларында қайтыс болды. Кейіннен император Педро II Францияда қайтыс болды, онда француз үкіметі оған мемлекет басшысы деңгейіндегі ескереу рәсімін өткізді. Императорлық отбасы Франция королі Луи-Филипптің бұрынғы резиденциясы – Шато д’Эуде орналасты, ол Бразилияның императорлық ханшайымы Изабельдің күйеуі, Педро II-нің мұрагері және Бразилияның жер аударылған императоршасы Орлеандық Гастонға тиесілі болған. Ол кездегі тыйымға қарамастан, Орлеанс Брагансаның князі Луис 1906 жылы Рио-де-Жанейроға қонуға тырысты, бірақ жергілікті билік оның жолын тосқаулады. Ақырында, президент Эпитасио Пессоа 1920 жылғы 3 қыркүйектегі президенттік жарлығымен жер аудару заңын жойды. Императорлық отбасы Бразилия жеріне оралу мүмкіндігіне ие болды. Осы мүмкіндікті пайдаланып, соңғы император мен оның әйелінің мәйіті Португалиядан бір жылдан кейін елге қайтарылды. Бастапқыда жер аударылған императорлық отбасының тоғыз мүшесінің арасында Бразилияға тірі оралғандары тек екеу болды: Гран-Параның князі Педро де Алькантара және оның әкесі, Эу графы Гастон князі, ол келесі жылы Бразилияға тәуелсіздіктің жүз жылдығын тойлауға бара жатқанда «Массилия» кемесінде қайтыс болды. Князь Педро де Алькантара Петрополистегі Паласио до Грао Параны, бұрынғы сарайларын сатып алып, өмірінің соңына дейін онда тұрды, ал оның ұрпақтары әлі де сонда тұрып жатыр. Екінші жағынан, отбасының барлығы бірден Бразилияға оралмады, ал бразилиялық тәжге талапкер Васурас тармағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ғана оралуға мүмкіндік алды.

Мекенге қайтару

Қазіргі уақытта императорлық отбасының бес мүшесінің қалдықтары Петрополистегі Императорлық мавзолейде жерленген: император Педро II және императрица Тереза Кристина, олардың мәйіттері 1921 жылы Бразилияның тәуелсіздігінің жүз жылдығына орай Лиссабондағы Браганза үйінің Корольдік пантеонынан көшірілді, сондай-ақ 1953 жылы Эу қаласының зиратынан күйеуі, принц Гастонмен бірге көшірілген Принцесса Изабелла, 1990 жылы Петрополис зиратынан әйелімен бірге көшірілген Грао-Пара князі. Принц Луис және принц Антонио Франциядағы Дрю корольдік шіркеуінде жерленген, онда біріншісінің әйелі, принцесса Мария Пиа 1973 жылы жерленген. Педро Август, Август Леопольд, Иосиф Фердинанд және Людвиг Гастон княздары Германияның Кобург қаласындағы Сент-Августин шіркеуінің криптасында жерленген, олардың анасы, принцесса Леопольдина 1871 жылы жерленген. 1954 жылы бірінші императрица Мария Леопольдинаның қалдықтары Рио-де-Жанейродағы Санто-Антонио монастырындағы Сан-Паулудағы Императорлық крипта мен капеллаға көшірілді. Екі императордың балаларының бір бөлігі Санто-Антонио монастырында жерленген: Принц Мигель, Принц Жоао Карлос, Принцесса Паула Мариана, Принц Афонсу Педро және Принц Педро Афонсо, сондай-ақ Принцесса Луиза Витория. 1972 жылы Тәуелсіздіктің бір жарым ғасырлық мерекесіне орай император Педро I-нің қалдықтары Браганза үйінің Корольдік пантеонынан Императорлық капеллаға көшірілді. Оның екінші әйелі, императрица Амелияның денесі 1982 жылы Браганза пантеонынан Императорлық капеллаға көшірілді. Сол жылы оның қызы, принцесса Мария Амелияның денесі Браганза пантеонынан Санто-Антонио монастырына көшірілді.

Шежіресі

Бразилиялық Браганса әулетінің және одан кейінгі Орлеанс-Браганса әулетінің, тармақтық бөлімі және қазіргі Императорлық отбасының шежіресі.