Шығыс Самар провинциясының Лаваан муниципалитеті

Кіріспе

Шығыс Самар провинциясының муниципалитеті, Филиппин. Бұл ағаштар лауаан немесе лауан деп те аталады.

Лауаан, ресми түрде Лауаан муниципалитеті (;) – Филиппиннің Шығыс Самар провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 13 003 адамды құрайды. Бұл жерде негізінен Болусао барангайында орналасқан Болусао су бассейні орман қорығы орналасқан. Лауаан – 1901 жылғы Балангига шайқасында әйелдер киімімен күрескен аңызға айналған суданды қолданған жауынгерлердің тарихи туған жері. Самар аралының табиғи паркіне (елдегі ең ірі құрлықтағы қорғалатын аумақ) жақын орналасқандықтан, бұл жерде кең табиғи ландшафттар мен жануарлар дүниесінің қорықтары бар. Амандараға, Аманжурай, Панги және Банауан сияқты көптеген сарқырамалар кең Болусао су бассейні орман қорығында орналасқан. Жағалауда ақ құмды аралдар да көптеп кездеседі.

Тарих

Жас Хуан (Гвингот) Габрильо және оның әйелі Этифания Халбай, балаларымен бірге бір күні Guiuan-нан шағын желкенді қайықпен теңізге шықты, жақсы жайылымдар мен тұруға ыңғайлы жер іздеп. Оңтүстік Самардың орманды жағалауымен батысқа қарай сапар шеккенде, олар қазіргі Лава өзенінің сағасына жақын орналасқан "Монбон" деген кішкентай аралға жетті. Батыстан қатты дауыл тұрып жатқанын байқады. Олар құрлыққа қарай жылжуға шешім қабылдады, алдарындағы жағалау джунглісіне асығып, теңізден анық көрінетін алып ағаштың діңіне тығынуға тырысты. Содан кейін, осы үлкен ағаштың артында отбасы дауылдың аяусыз күшінен құдайдың қорғауымен сақталды және қатты апаттан аман қалды. Тайфун басылғанда, ерлі-зайыптылар өзеннің қарсы жағында да осындай биіктіктегі және сәндік ағаш өсіп жатқанын көрді, екі ағаш та керемет әсем және әсерлі болды, олардың бұтақтары өзенді толығымен көлеңкеге алды. Жылдам және қарапайым таңғы астан кейін, шағын отбасы айналасына қарап, жаңа ортаға қатты таң қалды. Теңіз жағалауындағы өсімдіктер топырақтың құнарлы екенін көрсетті, ратан мен "хагная" жүзімінің көптігі табыс табуға оңай мүмкіндік берді, ал жақын жердегі терең емес теңізде түрлі-түрлі теңіз жануарлары қыбырлап жүрді. Бәрі де осы жердің тұруға өте қолайлы екенін көрсетеді. Сондықтан олар батысқа қарай саяхатын тоқтатты, оның орнына сол Лава ағашының түбінде уақытша үй салып, қайығының қираған бөліктерінен құтқара алған мүліктерін жинады. Артынша Хуан Гинго күнделікті ратан мен хагная жүзімін кесу үшін, немесе жақын жерде жеуге жарамды жемістер мен тамырлы дақылдар табу үшін құрлыққа сапарлар жасады. Одан әрі іздегенде, аймақ жабайы жануарларға толы екенін анықтады. Бұл жыртқыштардың болуы оның көкөніс шаруашылығын құру жоспарына қиындық тудырды, бірақ Гинго тазалау жұмыстарын бастады (каингин) және тамақ үшін жабайы шошқаларды немесе маймылдарды ұстау үшін тұзақтар жасады. Күткендей, Гинго қайығын қайта жөндеп, ратан мен хагная жүзімімен толтырып, Гюаньға қайтып оралды, онда ол жүгін сатты және жолдағы адамдар мен достарына отбасымен бірге қатты дауылға тап болғанын және алып Лава ағашының артында апаттан құтылғанын айтты. Ол оларға осы аймақта тұрудың жарқын мүмкіндіктері бар екенін, бұл оларға баспана берген егіз Лава ағаштарына деген алғыс сезімі мен құрметінің белгісі екенін, ең бастысы, айналасы мол және тұруға қолайлы екенін баса айтты. "Mamatay lak О toy", Хуан Гинго қуанышпен Гюань диалектісінің жаргонын қолданды, "mamatay lak, dadi okoy ha Lawa an (жайды алғаш рет Лаваан деп атады), ayaw pag alang. Di ka mawawara hit doro ongan kay kita gud iton hita as nga kahoy ha dagat." ("Мен өлгенде, Лаваанда қалып қой, күмәнданба. Теңізден көрінетін биік ағаштардың арқасында жүк тиеу орнынан ешқашан адаспайсың.") Шындығында, оралмандар үшін теңізден көрінетін осы ерекше белгілі жерден артық тартымды нәрсе болған жоқ. Осылайша, қазіргі Лаваан қаласы алғашқыда осы атты алды. Қызығы, бес ғасыр өтіп кетті, адамдар ұрпақтан ұрпаққа өмір сүріп, қайтыс болды, бірақ Шығыс Самар провинциясының Балангиганың бұрынғы бариосы ЛАВААН аты бүгінге дейін өзгерген жоқ.

An enterprising young couple by the names of Juan (Guingot) Gabrillo and his wife Etifania Halbay, together with their children, set sail one day in a small sailboat from Guiuan, in search of a greener pasture of an ideal place to settle. On their westward journey along the wooded coastline of Southern Samar, they reached a small island known as “Monbon” which was bordering the mouth of what is now the Lawa an river. It was just in time to see that a severe storm was brewing from the western horizon. They decided to move inland, hastening towards the coastal jungle in their immediate front, to seek shelter behind the trunk of a towering tree which was clearly visible from the sea. It was behind that great tree that the frantic family was divinely protected from the roaring fury of the storm and a dire calamity was happily averted. When the typhoon subsided the next day the couple noticed that another tree of the same height and stature was also growing on the opposite bank of the river, twin sister to that of the other side both so majestic and impressive in appearance, such that the branches up above completely overshadowed the river in between. After a hasty and meager breakfast of hot porridge, the small family looked askance of their surroundings and was deeply impressed by their new environment. The jungle growth even along the seashore bespoke fertility of the soil; the abundance of rattan and “hagnaya” vines was easy source of income and the shallow sea beside them was teeming with marine life of all kinds. All these offered suggestions that the place was ideal haven for habitation. So they abandoned their journey westward, instead, started building a makeshift hut at the foot of the same Lawa an tree where they took refuge, at the same time, collecting whatever few belongings they could salvage from the wreckage of their boat. The days and weeks that followed were a series of trips inland by Juan Guingot to cut rattan and hagnaya vines hereabouts or, perchance, he might find some edible fruits or root crops nearby. Still further, he found unmistakable signs that the area was infested with wild life. The presence of these predators posed quite a problem to his intended plan of growing a vegetable farm; nevertheless, Guingot presently started his clearing (caingin) and the making of traps to capture some wild hogs or monkeys for food. As was predictable in situations like this, Guingot reconstructed his sailboat, loaded it with rattan and hagnaya vines and sailed back to Guiuan where he sold his cargoes, telling the people and his friends along the way how he, with his family, was overtaken by a dreadful storm and escaped disaster behind the trunk of a giant Lawa an tree. He emphasized to them the bright prospect of settling in the area partly as a token of gratitude and reverence to that haven of refuge the enormous trunks of the twin Lawa an trees; but most importantly, that the surrounding area was abundant and ideal for habitation. “Mamatay lak О toy”, Juan Guingot would excitedly employ the slang and flavor of the Guiuan vernacular, “mamatay lak, dadi okoy ha Lawa an (naming the place Lawa an for the first time), ayaw pag alang. Di ka mawawara hit doro ongan kay kita gud iton hita as nga kahoy ha dagat.” (Boy, when I die, stay here in Lawa an, don't hesitate. You will never get lost of the loading dock because the tall trees can be seen from the sea.) Indeed, there was no other point of reference more appealing to the settlers this outstanding landmark conspicuous from the sea. That was how the present town of Lawa an at first received its name. Ironically, five wide centuries have come and gone; people have lived and died along with generations in accordance with the short span of human life, but the name “LAWA AN”, a former barrio of Balangiga, province of Eastern Samar, has remained, to this day, unchanged.

География

Қала Оңтүстік Самар аралының орталық бөлігінде стратегиялық түрде орналасқан. Ол шығысында Балангига қаласымен, батысында Марабут, Самармен шектеседі. Қаланың ең ірі елді мекені – Болусао барангайы, шығыс-батыс Самар шекарасында орналасқан және Таклобан қаласынан немесе Самар провинциясынан Самар айналалық жолымен келетін адамдар үшін Шығыс Самардың маңызды барангайы болып табылады. Сондықтан оған "Шығыс Самардың қақпасы" деген лақап ат қойылған.

Барангай

Лаван саяси түрде 16 барангайға бөлінген.

Демография

2020 жылғы санақта Лаванның халқы 13 003 адамды құрады, халық тығыздығы .

Экономика

Лаванның негізгі өнімі – копра. Көптеген отбасылар жағалау және терең теңізде балық аулаумен, сондай-ақ жазық және таулы жерлердегі шаруашылықпен күнкөріс қамтамасыз етеді. Басқаларының жұбайлары, балалары, ата-аналары немесе басқа туыстары Таклобан қаласында, Манила метрополиясында немесе Филиппиннің басқа жерлерінде, немесе шетелде маман ретінде, шартты жұмысшылар немесе үй қызметкерлері болып жұмыс істейді және үнемі табыстарының бір бөлігін үйлеріне жібереді. Жергілікті халықтың ең ірі жұмыс берушісі – мемлекет.

Туризм

Лаван өзінің шарлауықтары мен жабайы табиғатымен танымал. Теңіз жағасындағы қала болғандықтан, оның оңтүстік жағалауы Лейте шығанағына қарап тұрады. Болусао су тоғандарында төрт шарлауық бар, олар СИНП қорғау аймағының ішінде орналасқан. Бұл шарлауықтар – Амандарага, Панге, Аманжурай және Бан Аван шарлауықтары. Амандарага және Бан Аван шарлауықтары муниципалитеттің сумен жабдықтау жүйесінің негізгі көзі болып табылады. Ал Аманжурай шарлауығы Лаван үшін баламалы гидроэлектр қуатының көзі, оның жанында шағын гидроэлектр станциясы бар.

Белгілі тұлғалар

Фредди Абуда – зейнеткер, кәсіби баскетбол ойыншысы, қазір Сан-Беда Ред Лайнз (NCAA) командасының көмекші жаттықтырушысы қызметін атқарып жүр.