Кіріспе

Солтүстік Африка араб елдерінің арасындағы сауда келісімі. Араб Мағриб Одағы (АМО) (إتحاد المغرب العربي , ) – Солтүстік Африкадағы Мағриб аймағында орналасқан араб елдері арасындағы экономикалық және болашақ саяси біртүтастықты мақсат ететін саяси және экономикалық одақ, сауда келісімі. Оның құрамына Алжир, Ливия, Мавритания, Марокко және Тунис мемлекеттері кіреді. Марокко мен Алжир арасындағы терең экономикалық және саяси келіспеушіліктер, соның ішінде Батыс Сахара мәселесі, Одақтың мақсаттарына нақты жетістіктерге қол жеткізуіне кедерілді. 2008 жылдың 3 шілдесінен бері жоғары деңгейдегі кездесулер өткізілмеді және сарапшылар Одақты көбінесе тоқтап қалған деп есептейді.

Жасау

Магриб экономикалық одағы идеясы 1956 жылы Тунис пен Марокконың тәуелсіздігімен басталды. Алайда, бес Магриб мемлекеті – Алжир, Ливия, Мавритания, Марокко және Тунис – 1988 жылға дейін бірінші Магриб саммитін өткізбеді. Құрылтай актісіне сәйкес, оның мақсаты – мүше мемлекеттердің тәуелсіздігін нығайту, олардың мүліктерін сақтау және ұқсас аймақтық институттармен бірлесіп халықаралық диалогты дамытуға ықпал ету арқылы ынтымақтастықты қамтамасыз ету болып табылады. Аймақтың стратегиялық маңыздылығы оның ірі фосфат, мұнай және газ қорына және Оңтүстік Еуропаға транзиттік орталық ретіндегі орнына байланысты. Сондықтан одақтың табысы экономикалық тұрғыдан маңызды болар еді.

Ұйым

АМУ-да төрағалық кезекпен әр елге беріледі. Қазіргі Бас хатшы – тунистік Тайеб Баккуш.

Мүшелер

1994 жылы 12 қарашада Алжирде өткен АМҰ Сыртқы істер министрлерінің 16-шы сессиясында Мысыр АМҰ құрамына қатысуға өтініш білдірді.

Экономика

АМУ экономикасы бес мүше мемлекеттің төртеуінің экономикасын біріктіреді. Барлық елдер негізінен араб және мұсылман мемлекеттері. АМУ-ға кіретін бес елдің төртеуінің жалпы ішкі өнімі (сатып алу қабілеті паритеті бойынша; PPP) 1,5276 триллион АҚШ долларын құрайды. Жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің (PPP) құндық-саттық қатынасы бойынша ең бай ел – Алжир. Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номиналды) бойынша ең бай ел – Ливия, оның жан басына шаққандағы табысы 65 803 АҚШ долларынан асады. +АМУ мүшелерінің экономикасыЕлЖІӨ (номиналды)ЖІӨ (PPP)ЖІӨ (номиналды) жан басына шаққандағыЖІӨ (PPP) жан басына шаққандағыЖІӨ200,171,000,000693,109,000,0004,64516,0850.75451,330,000,00079,595,000,0007,80312,1000.7065,243,000,00019,472,000,0001,2914,7970.520122,458,000,000332,358,000,0003,4419,3390.66742,277,000,000151,566,000,0003,58712,8620.735Араб Мағриб Одағы421,479,000,0001,276,100,000,0003,72012,6280.707

Операциялар

АМУ-да дәстүрлі бәсекелестіктерге байланысты мәселелер болды. Мысалы, 1994 жылы Алжир АМУ төрағалығын Ливияға беру туралы шешім қабылдады. Бұл Алжир мен басқа мүшелер, әсіресе Марокко және Ливия арасындағы дипломатиялық шиеленістерден кейін орын алды, олардың басшылары Алжирде өткен АМУ отырыстарына қатысудан үнемі бас тартты. Алжирдің ресми өкілдері бұл шешімді АМУ-ның Құрылтай актісіне сәйкес келетінімен түсіндірді, онда төрағалықтың жыл сайын алмасуы тиіс деп көрсетілген. Алжир 1994 жылы Тунистен төрағалықты қабылдауға келісті, бірақ Құрылтай актісінде белгіленгендей, төрағалықтан бас тарту үшін қажетті барлық шарттар орындалмағандықтан, оны бере алмады. Одақтың төрағалығын ауыстыру туралы шешім жарияланғаннан кейін Ливия басшысы Муаммар Каддафи Одақты "тоңдырудың" уақыты келді деп мәлімдеді. Бұл Ливияның Одаққа қатысты позициясы туралы сұрақтар тудырды. Ливияның ұйымға төрағалық ету жолымен кері әсер ететініне қатысты алаңдаушылық туды. 2023 жылы аймақтағы бірыңғай валюта жобасы техникалық тұрғыдан мүмкін болғамен, саяси тұрғыдан мүмкін емес болып қала береді. 2024 жылдың сәуір айында Алжир, Тунис және Ливия Марокко мен Мавританиясыз "қызмет етпейтін" деп санайтын Араб Магриб Одағының орнына жаңа Солтүстік Африка бірлестігін құруды талқылады. Ортақ шекаралардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ астық өндірісі және суды тұщыландыру саласындағы ірі бірлескен инвестициялық жобаларды іске асыру үшін бірлескен жұмыс топтары құру туралы шешім қабылданды. Бұл, сондай-ақ климаттық өзгерістерге байланысты үш ел арасындағы тауарлар мен адамдардың еркін қозғалысын қамтиды.