Кіріспе

Согод муниципалитеті (; ), ресми түрде Согод муниципалитеті () – Филиппиннің Оңтүстік Лейте провинциясындағы 2-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 47 552 адамды құрайды. Муниципалитет атауы себуано тіліндегі "согод" сөзінен шыққан, ол "бастау" деген мағынаны білдіреді. 1601 жылы Иса қоғамының католик миссиялық станциясы ретінде құрылған Согод, 1853 жылдың 10 маусымында толыққанды муниципалитетке айналды. Согод, Филиппиннің жалпыұлттық тас жолының Оңтүстік Лейте бөлігінде, Шығыс Висаяс аймағының әкімшілік орталығы Таклобан қаласының оңтүстігінде орналасқан. Қаланың солтүстік бөлігінің көп бөлігін тік жарлы таулар алып жатыр, ал оңтүстік жазықтарында көптеген өзен жүйелері өтеді. Лейте провинциясының оңтүстік-орталық аймағындағы сауда, коммерция және өнеркәсіп орталығы ретінде танымал Согодта Оңтүстік Лейте мемлекеттік университетінің (SLSU) бас кампусы және Сент-Томас-Аквинас колледжі (STAC) де орналасқан.

Тарих

Ресурстық материалдардың жетіспеуі Соғодтың испандықтарға дейінгі кезеңнен бүгінгі күнге дейінгі толық тарихи есебін беруде қиындық туғызды. Есепте анықталған сілтемелердің көп бөлігі испан миссионерлері – иезуиттер, августиндер және секулярлар (францискандар Лейте мен Самардың солтүстік-шығыс аймақтарындағы приходтарға бекітілген) жазған жылнамалар болды, олар бұл қаланы басқарды. Колонизацияның алдыңғы қатарында болған Лейте және Самар аралдары испан отаршылдық үкіметінің назарынан тыс қалды, бұл аймақта қысқа мерзімді көтерілістер мен бүліктерге әкелді. Сонымен қатар, Соғод халқының мәдени, саяси, экономикалық және рухани дамуына одан әрі үлес қосып, аралдардағы Католик шіркеуінің ықпалын атап өту маңызды.

Испандықтарға дейінгі кезең

Ертедегі жылнамалар Соғодтың алғаш рет Субангдаку өзенінің сағасына жақын жерде орналасқанын көрсетеді. Ол кезде Сейлани билеуіне бағынған серіктес аймақ болды, оған Бонток пен Соғодтан Панаон аралына дейінгі жерлер кірді. Шамамен 1544 жылы, қолайсыз желдердің салдарынан Руй Лопес де Виллалобос басқарған испандық экспедиция Лейтедегі Абуйог қаласына келді. Ондегі егде жастағы тұрғын экспедицияның жазбагері Гарсия де Эскаланте Альварадоға архипелагтағы сауда орындарының бар екенін хабарлады: «Мен одан [Эскаланте] Абуйо аралында [испандар қателікпен Лейте деп атаған] үлкен қала бар ма деп сұрадым, ол иә деді. Аралдың солтүстік-батысында [оңтүстік-батысында?] Сугут деген үлкен қала бар еді, онда қытай кемелері жыл сайын келіп тұрады және тауарларын сақтау үшін үйлері бар қытайлар тұрады. Ол онда алтын мен құлдар сатып алынатынын айтты». 1571 жылдың 6 қыркүйегінде Лейте энкоменда ретінде құрылды, ал Тандая аралдағы испан отаршылдығының бас штабы болды. Филиппиннің тұңғыш генерал-губернаторы Мигель Лопес де Легаспи Хуан де Трухильоны Тандаяның бірінші энкомендеросы, яғни жерге сенімді тұлғасы етіп тағайындады. Филиппинге келген алғашқы испан конкистадорының бірі Мигель де Лоарка 1582 жылы Соғодтың энкоменда жүйесіне енгізілгенін растады. Алайда, қала Тұғуд немесе Тұғут деп аталып келді: «Байбай аралы». Одан үш (3) лига [он төрт (14) километрдей Камотестен] шығысқа қарай Байбай аралы, немесе Лейте аралы орналасқан. Бұл үлкен және жақсы қамтамасыз етілген арал, бірақ адамдар медриняке киімі киеді [Филиппиндегі саго пальмасынан алынған талшық]. Лейтеде тығыз халық қоныстанған, он төрт немесе он бес мың (14 000–15 000) үнді тұрғыны бар, олардың он мыңы салық төлейді, себебі оларды бағындыру қиын болды. Он екі (12) энкомендеро бар, бірақ оның мәжәртінде ешқандай үнді тұрғыны жоқ. Бұл аралдың шеңбері шамамен сексен (80) лига, ал ені он бес (15) немесе он алты (16) лига. Оның негізгі елді мекендері мен өзендері – Вайбай, Йодмук, Лейте, Кавигава, Баруго, Марагуинкай [Танауан, Лейтедегі (Малагуикай ауылы) өзен және қазіргі ауыл], Палос, Абуйо, Дулаке, Лонгос, Бито [Лейтедегі МакАртур және Абуйог қалаларымен шектесетін көл], Кабалиан, Каламокан [Инопаканның бұрынғы аты, Лейте] және Тұғуд. Бұл аралда кен орындары мен алтын кендері жоқ. Бұл жерде тек медриняке матасы ғана өндіріледі, ол, мен бұрын айтқандай, каликоға ұқсас және бір түрі жобайы банандан жасалған.

Иезуиттердің евангелизациясының алғашқы жылдары

1580 жылы Лейте аралын алғаш христиан дініне айналдырған – Сент-Августин орденінің (OSA) миссионерлері болды. Бірақ олардың саны жеткіліксіз болғандықтан, 1595 жылы миссияны Иса қоғамының (SJ) дін қызметкерлерінің қамқорлығына берді. Филиппиндегі иезуит миссиясының вице-провинциалы, отец Антонио Седеньо, Лейте миссиясын қайта ашу үшін төрт дін қызметкерін – Педро Чирино, Антонио Перейра, Хуан дель Кампо және Косме де Флоресті, сондай-ақ бір шіркеу қызметкері Гаспар Гарайды таңдады. Бес адамның ішінде Падре Чирино экспедицияның жетекшісі болды. Миссионерлер 1595 жылдың 16 шілдесінде Зебудан Каригара қаласына келді. Олар Каригараның энкомендеросы Кристобаль де Трухильомен танысып, миссионерлік үйдің құрылысы үшін жиналыс өткізді. Басқа иезуиттер Висаян тілін үйреніп, жергілікті тұрғындарды дінге баулығанда, Падре Чирино мен Падре Перейра Лейте өзенінің орталық аңғарынан шығыс Тынық мұхитының жағалауына қарай жол тартты және Дулак қаласын құрды. Екі жылдың ішінде Лойолалық Игнатийдің ұлдары бес тұрақты миссионерлік бекет құрды: Каригара (1595 жылдың шілдесі), Дулаг (1595 жылдың қыркүйегі), Пало (1596 жылдың қазаны), Алангаланг (1595 жылдың мамыры немесе маусымы) және Огмок (1597). Моро шабуылдары жиі болатындықтан, ауыл тұрғындарына шабуылшылардың жақындап келе жатқанын ескерту үшін балуарте [күзет мұнарасы] салынды. Сол кезде оңтүстік Лейтеде иезуиттер болған жоқ және барлық бұйрықтар датудан келіп түсті. Осындай қиын жағдайда Банкао, ол қазірге дейін Маңкау ретінде құрметтеледі, халық арасында көшбасшы болып шықты. Манагардың ұлы болғандықтан, кейбір португалдық тарихшылар оның Согодта болуын түсіндірді. 1563 жылы Молуккадан келген португалдар Лимасаваға шабуыл жасап, оны халықсыз қалдырды, олардың флоты сегіз (8) праудан тұрды. Соңында Банкао және оның үй ішіндегі бірнеше адам Согодқа қашып құтыла алды, ал оның інісі Бутуанға паналады. Банкао қарақшыларға қарсы қорғанысымен және шебер балықшылығымен танымал болды. Соғодтың балық аулауға қолайлы жер екені белгілі болғандықтан, мұнараның маңында үйлер шоғырланған. Тор тастау өнерінде шебер болған Лайя теңізге түгелдей дөңгелек тор тастайтын. Қоғам үлкейген сайын, тұрғындар өз жерлеріне ат қоюды талап етті. Мэнкау төрағалық еткен көптеген кездесулер өтті. Бірақ әр кездесуде балықтардың тобы су астында жылдам көлеңке құратын. Ойлы дату оны қадағалап, әңгімеге кедергі келтіретін. Балық аулауға деген теңдесіз құштарлығын қанағаттандыру үшін ол отырысты қалдырып кететін. Датудың дене тілі, аяқтарының, тізелерінің және жамбастарының шеберлікпен қозғалысы, сондай-ақ "лайя" арқылы балықты мінсіз ұстауы жағалаудан келгендерді таң қалдыратын. Ол қоғамның әкесі ретінде аулаған балықтарын сұрағандарға, тіпті бейтаныс адамдарға да бөлісіп жейтін. Содан кейін "Соғод, соғод!" (жергілікті тілде "бастауға") деп айқайлап, кездесуді қайта бастайтын. Осылайша "Соғод" деген сөз қаланың атына айналды. Соғод атауы 1600 жылдарға дейін болғанымен, Банкао туралы айтылатын аңыз қала атының этимологиялық шығу тегі ретінде қабылданады. Дегенмен, бірінші атау, (sú. gut.) деп айтылатын сөз, Эскалантенің Соғодты Испанияға дейінгі дәуірдегі өркендеген сауда орталығы деп сипаттауына сәйкес келуі мүмкін. Сол кезде сауда-саттықтың негізгі құралы – айналым, яғни Соғод тұрғындарына саудагер ұсынған бағаға "келісу" немесе "мәміле жасасу" болды. Сондықтан сатып алушы мен сатушы айналымдық тауар туралы келісімге келгенде, "мин сугут" деген сөздер себуано тілінде айтылатын. Ал "Тугуд" деген термин бұрынғысының жасырын түрі сияқты көрінеді. Лейтедегі көптеген қала тарихтарында баяндалғандай, испандықтар висаян тілін оқу мен айтуда қиындықтарға тап болды [мысалы, Лейтедегі Баруго қаласының жағдайы].

География

Қала 1953 жылға дейін жалпы аумағы жерді алып тұрды. 1950 жылғы 15 маусымда Республикалық заң №522 күшіне енуімен Бонток муниципалитеті құрылып, Согод муниципалитетінің аумағы азайды. Дегенмен, жаңа қабылданған заңның жетілмегендігі дәлелденді. Бонток қаласының заңдық шекаралары толық көрсетілмегендіктен, екі муниципалитет арасында шиеленіс туды. 1959 жылы №368 жарлық шығарылып, Согод және Бонток муниципалитеттері арасындағы даулы аумақтар қайта ұйымдастырылып, қайта қарастырылды. Оңтүстік Лейте провинциялық кеңесіне және Аймақтық сотқа (РТС) Согодқа қайтару үшін көптеген шағымдар мен өтініштер жіберілді, бірақ бәрі бекер болды. Нәтижесінде, муниципалитеттің жер көлемі жерге дейін азайды. 10°23'10 Солтүстік бойламасы және 124°58'48 Шығыс ендік координаттарымен Согод Оңтүстік Лейте провинциясының солтүстік бөлігінде және Лейте аралының оңтүстік-орталық бөлігінде, Согод шығанағына қарай орналасқан. Ол Оңтүстік Лейте провинциясының орталығы Маасин қаласынан шамамен 72 километр шығысқа қарай; Шығыс Висаяс аймағының орталығы және Лейте провинциясының орталығы Таклобан қаласынан 127 километр оңтүстікке қарай; Лейтедің солтүстік-батыс жағалауындағы порты Ормок қаласынан 106 километр қашықтықта жатыр. Қала Махарлика тас жолы арқылы шамамен 38 километрлік қашықтықта орналасқан Махаплаг муниципалитетімен шектеседі; шығысында Силаго, Хиннунанган және Сент-Бернард муниципалитеттері орналасқан; оңтүстік-шығысында ұлттық тас жол арқылы шамамен 22 километрлік қашықтықта Либагон муниципалитеті жатыр; оңтүстікке қарай Согод шығанағы, провинцияны батыстан шығысқа бөлетін жалғыз су айдыны; оңтүстік-батысқа қарай 6 километрлік қашықтықта Бонток муниципалитеті орналасқан; батысында Бато, Хинданг, Хилонгос және Инопакан қалалары бар. Махаплаг-Согод тау сілемдері Лейте және Оңтүстік Лейте провинцияларының шекарасын белгілейді. Кахупиан барангайындағы Балинтулай жеріндегі екі көпір шекара белгілері ретінде қызмет етеді. Муниципалитеттің шығыс және батыс бөліктері солтүстік бөлігіне ұқсас. Беткейлер шығыс Тынық мұхитына қараған муниципалитеттерге кедергі ретінде қызмет етеді. Жаңбыр маусымында жиі болатын жер көшкіндері жоғары жатқан барангайлардың топырағын бұзып, қосалқы жолдарды өтпес етеді. Оңтүстік бөлігін өзендер мен арналар қоршап жатыр. Санта-Крус арнасы Бонток және Согод қалалары арасындағы шекара сызығы болып табылады. Гакат арнасы Согод пен Либагон арасындағы шекара ретінде қызмет етеді.

Топография

Муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде жазық және төбелі жазықтар бар, ал жазықты өзендер кесіп өтеді. Субангдаку және Сан-Франциско өзендері қаланың маңызды су жолдары болып табылады. Бұл өзендердің бастауы Лейте тау жотасында. Өзендер Кахупиан, Панчо Вилла, Сан-Франциско Мабухай және Сан-Хуан ауылдарынан оңтүстікке қарай ағып, Согод шығанағына құяды, Согод елді мекеніне жақын жерде. Қалада көптеген бұлақтар бар. Олардың кейбіреулері Консоласион, Хибод Хибод, Кахупиан, Луман, Панчо Вилла және Сан-Хуан барангаларында орналасқан. Пандан барангайындағы Магаупас бұлағы және Сан-Педро барангайындағы Банате бұлағы Согод тұрғындарының су қажеттілігін қамтамасыз етеді. Қаланың солтүстік бөлігін тік таулар алып жатыр. Бұл беткейлер қалың жаңбырлы ормандармен жабылған, олар Филиппин бүркіті және тарсиер сияқты сирек кездесетін флора мен фаунаның мекені болып табылады. Оңтүстік Лейте провинциясындағы жиырма төрт таудың бесеуі Согодта орналасқан. Бұл Битанхуан (3169 фут / 966 м), Кагбано (725 фут / 221 м), Капулоан (2583 фут / 787 м), Ллаве (2583 фут / 787 м) және Панджон (1259 фут / 384 м) таулары. Жақында Платимантис туысына жататын екі жаңа түр ашылды, олар Наколод тау жотасының (Лейте тау жотасының Хиннунанган-Силаго-Согод дәлізі) тау және мохты ормандарында мекендейді. Бұл екі түр дене мөлшері, түс схемасы және шақыру үндері бойынша басқа белгілі филиппин платимантис бақаларынан ерекшеленеді. Екі түр де Platymantisguentheri және Platymantishazelae топтарына жатады. Бұл Hazelae тобына жататын Platymantis түрінің Минданао фауналық аймағында (Лейте аралы осы аймаққа кіреді) табылған алғашқы жағдай. Муниципалитетті провинцияның басқа қалаларынан бөліп тұратын үш тау жотасы бар: Байбай-Маасин тау жотасы, Әбуйог-Лилоан тау жотасы және Махаплаг тау жотасы. Байбай-Маасин тау жотасы төбелі төбелер мен әртүрлі биік жазықтардан тұрады. Бұл аймақ кокос және абака плантацияларымен әйгілі. Қалған жер күріш алқаптарымен жабылған. Әбуйог-Лилоан тау жотасы тарсиерлер, бүркіттер, бұғылар және маймылдар сияқты сирек кездесетін жануарлардың мекені болып саналады. Тау жотасының биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 2000 метрді құрайды. Соңғы жылдары провинцияның бұл бөлігінде орманның кесуі күшейді. Ауданнан қатты ағаштарды тым көп пайдалану Субангдаку өзенінің тасқынына және Согодтың таулы ауылдарындағы көшкіндерге әкелді. 1980 жылдардың ортасында Филиппин үкіметі елдегі ағаш кесуге тыйым салды, бұл елдегі орманды жаппай қалпына келтіруге ықпал етті. Махаплаг тау жотасы Әбуйог-Лилоан тау жотасының бір бөлігі және осы тау жоталарымен ұқсас сипаттамаға ие. Адамның әрекетінен оқшауланғандықтан, ол да сирек кездесетін флора мен фаунаның мекені болып табылады. Жағалаудағы қала болғандықтан, провинцияны екі аймаққа бөлетін шығанақ Согодтың атымен аталады. Оңтүстік Лейте провинциясын құрайтын барлық муниципалитеттердің ішінде мұндағы жағалау сызығы ең қысқа.

Соғод шығанағы

Соғод Соғод шығанағының бастауында орналасқан. Әртүрлі балықтарға толы бұл шығанақ Соғод және көршілес муниципалитеттердің халқына тағамдық және күнкөріс көзі болып келген. Субангдаку өзені – шығанақтың маңызды саласы, ол Соғод муниципалитеті аумағында шығанаққа құяды. Адам қызметінің салдарынан, тас қазу, арналарын өзгерту және дұрыс емес қоқыс тастау сияқты әрекеттер шығанақтың экологиясына елеулі зиян келтірді.

Климат

Согодтың орташа климаты әлемнің басқа аймақтарындағы ұқсас климаттармен салыстырғанда төменгі маусымдық айырмашылыққа ие. Бұл, маусымдардың (ысты немесе суық, құрғақ немесе ылғалды) орташа есеппен айқын белгілері болмайды дегенді білдіреді. Орташа айлық температура 23,6°C-тан 25,4°C-қа дейін, ал жауын-шашын мөлшері айына 147-ден 351 миллиметрге дейін құрайды. Филиппинде қолданылатын басты климаттық жіктеу жүйесі – Коронас жіктеуіне сәйкес, Согодтың басым бөлігі II типке жатады, ол құрғақ маусымның болмауымен және қараша мен қаңтар айларындағы ең көп жауын-шашынмен сипатталады. Согодтың кішкентай бөлігі, Оңтүстік Лейте провинциясының батыс бөлігі, IV типке жатады және жыл бойына одан да теңдемелі жауын-шашынға ие.

Халық саны

Согод халқының саны 2015 жылғы Филиппин ұлттық санағы кезінде 45 000-нан асты. Шамамен 3 382 тұрғыны бар V аймақ Согодтағы ең көп халқы бар барангай, одан кейін III аймақ және Маак, олардың халқы тиісінше 1 934 және 1 869 адамды құрайды. Ал ең аз халқы бар барангай – Луман, оның халқы бар болғаны 90 адамды құрайды; одан кейін Хинданган және Буак Даку 116 және 119 адаммен. Пандан, Ризал, Сан-Хосе, Сан-Мигель, Сан-Педро, Сан-Роке, Тампонг, Касао және Бонтоктағы Санта-Крус – бұл елді мекендегі көшіп келгендердің барангайлары. Бенит, Луман, Хинданган, Хипантаг, Мария Плана және Санта-Мария сияқты таулы барангайларда халық саны азайып барады. Жұмыспен қамту және күнкөріс осы ауылдардың халқын елді мекенге және провинцияның басқа да қалалық орталықтарына қоныстануға итермелейді. Бұл ауылдарды қаламен байланыстыратын жол жүйелері мен инфрақұрылымдардың жетіспеуі осы мәселенің себептерінің бірі болып табылады. Бұл көші-қон үлгісі Ауылдық Көші-қон деп аталады. Халық санының азаюы шаруашылық кәсіпорындары мен мектептер сияқты ауылдық қызметтердің жоғалуына әкелгенде, жағдай одан да нашарлайды, себебі адамдар осы мүмкіндіктерді іздеуге кетеді.

Ұлт және тіл

Соғодтың жергілікті халқы Бохолано және Себуано тегінен шыққан, ал муниципалитетте Себуано тілі басым тіл ретінде қолданылады. Бірақ көптеген туған тілдің иелері Бохол провинциясына жақындығының әсерінен Бохолано (Бол анон) интонациясын сақтайды. Варай-Варай және Суригаонон тілдері қосымша тілдер саналады. Дегенмен, басқа этностық топтармен қарым-қатынас жасағанда тагалог тілі әлі де жалпыұлттық тіл ретінде қолданылады. Сондай-ақ, жергілікті тұрғындар ағылшын және испан тілдері сияқты шетел тілдерін де түсінеді.

Банктік мекемелердің тізімі

Банктің атауыАдресCantilan Bank, Inc. Osmeña Street, Barangay Zone IILandbankDoctor Gonzalo Yong Bus Terminal, Barangay Zone IIIMetrobankRizal Street, Barangay Zone IVФилиппин Ұлттық БанкіOsmeña Street, Barangay Zone IIRural Bank of Hindang, Inc. RIzal Street, Barangay Zone IVUnited Coconut Planters BankOsmeña Street, Barangay Zone IV

Саяси бөлімшелер

Согод саяси тұрғыдан қырық бес барангайға бөлінеді; олардың он (10) -ы побласионды (қалалық бөлік) құрайды: Ризал, Сан-Хосе, Сан-Педро, Сан-Роке, Тампонг, I аймақ, II аймақ, III аймақ, IV аймақ және V аймақ. Кахупиан муниципалитеттегі жер аумағы бойынша ең үлкен барангай болып табылады. Сан-Франциско Мабухай, Хипантаг, Каусаваган, Хавьер, Хиндаган және Магатас сияқты басқа да ірі ауылдарға тек хабал-хабал арқылы салалық жолдармен жетуге болады (Хавьер барангайынан басқа, Либагон қаласына жипни мен мототаксимен де баруға болады). Көптеген кіші барангайлар муниципалитетте, әсіресе побласиондағы халық тығыз қоныстанған аудандарда орналасқан. Осы барангайларға I, II, III, IV және V аймақтар, Сан-Хосе, Ризал, Мабикай және Консоласион жатады.

Байланыс

Телекоммуникациялық жабдықтар, кеңжолақты және сымсыз интернет қосылыстарын Globe Telecoms, Smart Communications және Sun Cellular ұсынады.

Туризм

Қаланың басты тартылысы – Агас Агас көпірі, елдегі ең биік виадук. Муниципалитет аумағында Сан-Педро барангайының Банат-е бұлағы, Консепсьон барангайындағы CTL шаруашылықтары, Дагса барангайындағы Дагса Пасанон сарқырамасы, Сан-Хуан барангайындағы Ланао қайнар көзі, Сан-Роке және Милагросо барангайының Кальвария жолы, Суба және Сан-Мигель барангайындағы зор Субангдаку өзені, Малиано барангайының Буак Малиано суқоймасы, Буак Гамай барангайындағы Ла Каридад шаруашылықтары, Хавьер барангайындағы Лабонг үңгірі, Маак барангайының Магапсо балық және теңіздік қорығы, Кананкаан барангайындағы Манубсуаб сарқырамасы, Консоласьон барангайының Багакай жағажайы және Сан-Хосе барангайындағы Прима, Кабадой және Паланка қиыршық тасты жағажайлары орналасқан. Қонақүйлер мен пансионаттар көбінесе қалалық ауданда шоғырланған.

Агас-Агас көпірі және Әңгімелесу паркі

Ағас Ағас көпірінің зиплайн жолы, немесе олар "Лейте зиплайн" деп атайтын – екі параллель зиплайннан тұрады және елдегі ең ұзын зиплайн жолдарының бірі болып саналады. Ол көпірдің және одан төмен ағатын өзеннің үстінен диагональ бойынша сырғанап өтеді.

Кэйнтинг үңгірі мен құламасы

2003 жылы қаланың солтүстік таулы аймағында саяхаттап жүрген шетелдік туристер Cainting үңгірі мен сарқырамасын тапты. Адамның араласуынан зардап көрмеген бұл үңгір мен сарқырама әлі толық зерттелген жоқ. Бұл орын, көркем Соғод жаңбырлы орманның бір бөлігі болып табылады және үш өзеннің кездесетін жері, табиғи ойпаңды құрайды. Суларында "лиматок" деп аталатын қандасқақтар өте көп. Бұл аймаққа Панчо Вилла барангидегі басты жолдан Сан-Франциско Мабухай бариосына дейін бес шақырымдай жаяу жүру керек. Панчо Вилла қала орталығындағы Доктор Гонзало Йонг автобус терминалынан 20 минуттық "хабал-хабал" (мототакси) сапары. Сондай-ақ, Кахупиан барангайындағы қоректендіру жолы арқылы да жетуге болады, ол Лубонг Сапа, Силау Бато, Кабернал және Хагна шағын ауылдарымен байланысады. Соңғысы, шағын ауылдардың ең алыс орналасқаны және Сан-Франциско Мабухай барангайының құзыретіне бағынады, осы үңгір мен сарқырама осы жерде орналасқан.

Магсухот саябағы

Махаяхай барангайынан үш (3) шақырым қашықтықта орналасқан 500 гектарлық орманды Магсухот ұлттық паркінде бір-біріне құятын 20 метрлік төрт сарқырама бар. Ол Мария Плана барангайында орналасқан.