Кіріспе

1868–1869 жылдардағы француз поэзиялық романы, граф де Лотремонның «Мальдорор әндері» – француз поэзиялық романы немесе ұзын прозалық өлең. Ол 1868 және 1869 жылдар аралығында граф де Лотремон (уругвайлік француз жазушысы Исидор Люсьен Дукастың псевдонимі) жазып, жариялаған. Шығарма мизантроптық, теистікке қарсы көзқарасты ұстанатын Мальдорор есімді зұлым кейіпкердің тағдырына арналған, ол дәстүрлі моральдық нормалардан бас тартады. Алғаш жарияланғанда көпке танылмағанмен, Мальдорор ХХ ғасырдың басында сюрреалистер тарапынан қайта жаңғырылып, бағаланды. Шығарманың трансгрессивті, зорлыққа толы және абсурдты тақырыптары сюрреализмнің көптеген туындыларымен ортақ; әсіресе Луи Арагон, Андре Бретон, Сальвадор Дали, Ман Рэй және Филипп Суполь осы шығармадан әсер алды. Мальдорорға бұрынғы готикалық әдебиет, соның ішінде Лорд Байронның «Манфред» және Чарльз Матуриннің «Жолшыған Мельмот» романдары да ықпал еткен.

Қысқаша мазмұны мен тақырыптары

Малдорор - модульді шығарма, негізінен алты бөлікке немесе әнге бөлінеді; бұл бөліктер жалпы алпыс тарауға немесе тармаққа бөлінеді. Кейбір ерекшеліктерді қоспағанда, тараулардың көпшілігі бір ғана, ұзақ абзацтан тұрады. Мәтінде жиі өте ұзақ, әдеттегіден тыс және шатастыратын сөйлемдер қолданылады, олар абзацты үзіп тастаудың жетіспеушілігімен бірге сананың ағынын немесе автоматты жазуды білдіруі мүмкін. Повесть барысында көбінесе бірінші тұлғадан баяндаушы болады, бірақ кейбір бөлімдерде үшінші тұлғадан баяндау қолданылады. Кітаптың басты кейіпкері - Малдорор, кейде тарау оқиғаларына тікелей қатысатын немесе алыстан бақылап отырған зұлым тұлға. Берілген жердегі баяндау дауысының контекстін ескере отырып, бірінші тұлғада баяндаушы Малдорордың өзі болуы мүмкін, кейде жоқ. Айтқыш пен кейіпкердің арақатынасы да сенімді емес аңызшыны білдіруі мүмкін. Бірнеше бөлімдер басталады кітабының алғашқы тарауларында баяндаушы тікелей оқырманға, келекелейді оқырманды, немесе жай ғана қайталайды жұмыс осы уақытқа дейін. Мысалы, алғашқы үзіндіде оқырманға жалғастыруға болмайды: text="Барлық адам келесі беттерді оқып шығуы керек емес; тек аз ғана адам жазасыз осы ащы жемістің дәмін татып көреді. Сондықтан, әлсіз жан, осы картаға түсірілмеген, қауіпті жерлерге кірмей тұрып, қайтадан қайт". Мальдоор, І бөлім, 1-тарау. Осы алғашқы сегменттерден басқа, әр тарау әдетте оқшауланған, көбінесе сюрреалистік эпизод болып табылады, ол бастапқыда айналадағы материалмен тікелей байланысты емес сияқты. Мысалы, бір тарауда, жерлеу процессиясы баланы қабірге алып барып, оны жерлейді, ал рәсім жүргізуші Малдорорды айыптайды; келесі тарауда оның орнына ұйықтап жатқан адам (көрінерлік Малдорор) туралы әңгіме келтіріледі. Тағы бір таңғажайып оқиға ерте тарауда орын алады: баяндаушы орасан зор жарқыраған құртқа тап болады, ол оған жезөкшелікті бейнелейтін әйелді өлтіруге бұйрық береді. Оның орнына, баяндаушы қарсылық білдіріп, оны өлтіріп, жарық құртқа үлкен тас лақтырады: text="Жарқалған құрт маған: "Сен, тас алып, оны өлтірің". "Неге?" деп ойладым. Мен сұрадым. Ол маған былай деді: "Қарашы, өзіңді сақта! Оның аты - "Бейнекелік". Көз жасымды төгіп, жүрегім ашуға толы еді. Бірнеше рет тырысқаннан кейін, оны көкірегімнің астына дейін көтеріп алдым. Содан кейін қолыммен иығыма салып, Мен таудың басына дейін мен жетті: сол жерден, мен жарқыраған құртқа тас лақтырып, оны ұрып. Мальдоор, 1-бөлім, 7-тарау. Жұмыстың жүрісімен кейіпкерлердің ортақ тақырыптары пайда болады. Әсіресе, жануарлардың көптеген түрлері бейнеленген, кейде симуляторларда қолданылады. Мысалы, бір жағдайда Малдорор акуламен жыныстық қатынасқа түседі, әрқайсысы басқалардың қатыгез табиғатына таңғалады, ал екіншісінде баяндаушы өзінің шошқа екендігі туралы жағымды арман жасайды. Бұл жануарлар дәл осылай адамгершіліксіздігі үшін мақталады, бұл шығарманың адамгершіліксіздігіне сәйкес келеді: text=Сөйтіп, жүзуші өзі құтқарып алған әйел акуланың қасында. Олар бір-бірінің көздеріне бірнеше минут қарап, әрқайсысы таңғалады, екіншісінің көзінде осындай қатыгездікті көреді. Олар бір-бірін көріп, бір-біріне қарап жүзіп жүріп, әрқайсысы өзіне: "Мен қателестім, міне, менен де жаман біреу бар" дейді. Содан кейін ортақ келісім олар бір-біріне қарай су астында, әйел акула пайдалану оның қанаттары, Maldoror оның қолдарымен толқындар cleaving; және олар терең құрметпен, әрбір адам, оның тірі суреті, басқа бірінші рет қарауға тілектес, олардың тыныс ұстаңыз. Олар бір-бірінен үш метр қашықтықта, бірден және өздігінен бір-біріне құлап, екі ғашық сияқты, бір-бірін құрметпен және ризашылықпен құшақтап, бір-бірін бауырлас секілді жұмсақпен құшақтап алады. Достық қарым-қатынас осы көріністен кейін тәндік құмарлықпен жалғасады. Мальдорор, ІІ бөлім, 13-тарау. Мен шошқаның денесінде болдым деп армандайтынмын, одан қайта шыға алмаймын, мен ең лас саздықта құлап жатырмын. Бұл қандай да бір сыйлық па еді? Менің ең қымбат арманым орындалды: мен енді адамзаттың адамы емеспін. Мальдоор, 4-бөлім, 6-тарау. Кейбір тарауларда тағы бір қайталанатын тақырып - қала мен ауыл арасындағы дихотомия. Кейбір эпизодтар қалада, ал басқалары тек бірнеше актермен бос жағалауда өтеді. Қалалық қала көріністері мен ауылдық жағалау көріністерінің қатар орналасуы Дюкасстің Париждегі және Монтевидеодағы уақытынан әсер алған болуы мүмкін. Сондай-ақ, гомосексуализм, Құдайға қорлық сөз айту және жиі балаларды қорлайтын зорлық-зомбы�...

Бастапқы материал

Кейбір материалдар Буффонның энциклопедияларынан және оның әріптесі Гено де Монбейярдан, Он тоғызыншы ғасырдағы жинақтаушы Жан Шарль Шенудің қайта басып шығарған Энциклопедиясы арқылы көшірілген, мысалы, 5-ші кантодағы келесі бөлім, 2-ші строфа: Мен пеликанидтер туысы төрт түрлі тұқымнан тұрады деп білетінмін: гет, пеликан, корморант және фрегат құсы. Менің алдымда пайда болған сұр түсті пішін - бұл құс емес. Мен байқаған пластикалық блок фрегат құсы емес. Мен байқаған кристалдалған ет құсқарғаны емес. Мен оны қазір көрдім, адам, оның миы толығымен жоқ шеңберлі шығыңқы! Мен пелеканиндер отбасының төрт түрлі жанрды қамтитынын білдім: фол, пеликан, корморан, фрегат. "Қараңғылық" деген сөздің мағынасы "ақылсыз" дегенді білдірмейді. Мен байқаған пластикалық блок фрегатта болған жоқ. Мен бақылап отырған кристаллданған орындық корморан емес еді. Je le voyais maintenant, l'homme à l'encéphale dépourvu de protubérance annulaire ! Мұнда "тоқсандық шығыңқылық" құстарда кездеспейтін pons varolii дегенді білдіреді, энциклопедияға сәйкес, "энцефалоны тоқсандық шығыңқылықтан мүлдем айырылған адам" құс миы бар адам.

Жарияланым

Малдорордың алғашқы кантосы автордың атынан 1868 жылдың күзінде анонимді түрде басылып шықты. Августта баспагер Густав Балиту баспасында басылып шыққан, содан кейін қараша айында Парижде таратылды. Алғашқы канто кейіннен 1869 жылы Бурдодағы Эварист Карранстың Les Parfums de l'âme деп аталатын поэзия жинағында кездесті. Алты әннен тұратын және "Конте де Лотремонт" деген псевдониммен жазылған толық шығарма 1869 жылы тамызда Бельгияда басылып шықты. Соңғысының редакторы Альберт Лакруа шығармамен ешқандай байланысы жоқ екенін және оны сот ісінен қорқып сатудан бас тартты (бұл автордың толық басылым үшін талап етілген 1 2000 франкты төлемегендігімен байланысты). Исидор Дукасс тек екі шығармасын жариялады, бұл жолы псевдонимсіз. 1870 жылы, ол қайтыс болғанға дейін аз уақыт бұрын, Poésies I және Poésies II кітапшалары жергілікті кітап сатушы Габриеде сатылды. Малдорордың толық еңбегі Дукастың көзі тірісінде ешқашан жарияланбаған. 1874 жылы түпнұсқа басылымның қорларын Дж. Б. Розезе Бельгияда және жаңа қаптамамен сатылды. 1885 жылы "Жас бельгиялықтардың" директоры Макс Уоллер соңғысының кіріспе сөзін жазған үзінді жариялады.

Ықпал

Les Chants de Maldoror француз символизміне, дадаизм мен сюрреализмге үлкен әсер еткен деп саналады; кітаптың басылымдарын Одилон Редон, Сальвадор Дали және Рене Магритт суреттеген. Италиялық суретші Амедео Модильяни Монпарнас қаласында саяхаттап жүргенде, Мальдорордың көшірмесін қол жетімді етіп сақтап, кейде одан үзінді келтіретін. Мальдорор аутсайдэр суретші Юника Цюрнның "Жасмин адамы" атты әдеби шығармасына әсер етті; сонымен қатар Уильям Т. Воллман да осы шығармадан әсер алды. Мальдорорды аргентиналық жазушы Хулио Кортазар өзінің "Басқа аспан" атты әңгімесінде келтірген. Малдорордан кейін Дукастың басқа, аз сақталған еңбегі - Поэзиялар, әдеби сынның қысқаша шығармасы немесе поэтика. Малдорордан айырмашылығы, Поэзияның әлдеқайда оң және гуманистік реңкі бар, сондықтан оны алдыңғысына жауап ретінде түсіндіруге болады. "Мальдорор" атты театрландырылған бейімделуді La MaMa эксперименталды театр клубы мен Миккерри театры (Амстердам) бірлесіп шығарды және 1974 жылы Нью-Йорк қаласының Ист-Виллиджіндегі La MaMa-да Camera Obscura эксперименталды театр компаниясы орындады. Өнімнің мәтінін Camera Obscura және Энди Волк жазды, дизайн мен режиссері Франц Марийнен. "Мальдорор" 1974 жылы Еуропаға гастрольге шықты. Дукасс Адам Мицкевич пен поляк бардының "Ата-бабалар күні" атты шығармасының үшінші бөлігіндегі "Ұлы импровизация" түрінен шабыт алғанын мойындады. Юкио Мисима сол тақырыптарды қолданады, тіпті "Көшім нан" атты қысқа әңгімесінде шығарманың үзінділерін келтіреді, басты кейіпкер Джек өзінің қалалық пәтерінде шығарманы оқып, өткен түнде достарымен бірге болған теңіз жағасындағы серуенді еске түсіріп, жолдарды келтіреді. Бұл партияда көптеген жануарлар, қайталанатын зорлық-зомбылық және жыныстық шиеленістер бар. Даниялық композитор Ейнар Кандинг (ту. 1965) 1997-1998 жылдары бас-кларинет пен тікелей эфирлік электроника үшін "Les Chants de Maldoror" әнінен шабыт алған шығарма жазды. Ол 2000 жылы Sepulcro Movible атаулы бас кларнет, перкуссия және тікелей эфирлік электроника үшін жасалды. Американдық композитор Дэниел Фелсенфельд 2003 жылы хобо, флейта, фортепиано және баяндаушы үшін "From Maldoror" атты шығармасын шығарды, кейіннен Parhelion Trio-ның тапсырысы бойынша кларнет, флейта, фортепиано және баяндаушы үшін қайтадан жазылды, композитордың өзі жиі баяндаушының рөлін атқарады.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Родкер, Джон (аудармашы). Малдоор жырлары (1924). Вернхам, Гай (аудармашы). Малдорор (1943). Найт, Пол (аудармашы). Малдорор және өлеңдер (1978). Ликиард, Алексис (аудармашы). Малдорор және толық шығармалар жинағы (1994). Дент, Р. Ж., (аудармашы). Малдорор әндері (Сальвадор Дали салған суреттерімен) (2012). О’Киф, Гэвин Л., (аудармашы). Малдорор жоқтаулары (Гэвин Л. О’Киф салған суреттерімен) (2018).