Кіріспе

Моринг эффектісі – егер транзиттік қызметтердің жиілігі (мысалы, сағатына автобустар саны) сұраныс артумен бірге өсе берсе, онда сұраныстың өсуі аялдамалар мен станцияларда жолаушылардың күту уақытын қысқартады. Күту уақыты көлік құнының бір бөлігі болғандықтан, Моринг эффектісі жоспарланған қалалық көлік қызметтері үшін масштабтау артықсымасын білдіреді. Бұл эффектті Миннесота университетінің экономисі Герберт Моринг 1972 жылы жариялаған зерттемесінде анықтағандықтан, оның атымен аталды.

Мысал

Мысалы, жолаушылар бір сағат ішінде автобус аялдамасына кездейсоқ түрде келеді делік, ал автобус сағатына бір рет келеді. Орташа күту уақыты 30 минутты құрайды. Егер сағатына жолаушылар саны екі автобусқа қажетті деңгейге жетсе, орташа күту уақыты 15 минутқа дейін төмендейді. Қосымша пайдаланушылардың болуы, қолданыстағы жолаушылар үшін шығындарды азайтады. Бұл, әдеттегі жол қанағатсыздығының кері әсері болып табылады, онда пайдаланушылар санының артуы, басқа пайдаланушылардың жылдамдығы мен қызмет сапасын төмендетеді.

Транзит субсидиясы

Моринг эффектісі көбінесе транзит субсидияларын қолдау үшін сілтеме ретінде келтіріледі, себебі Моринг эффектісі орын алған жағдайда шекті құн бағасын орнату үшін субсидия қажет. Жолаушы сапарының орташа құны орташа күту уақытын қамтиды, ал шекті құнға тек орташа күту уақытының азаюы, жиіліктің артуынан туындаған жалпы күту уақытының қысқаруы кіреді. Осылайша орташа құн шекті құннан жоғары болады, ал осы айырманы өтеуге арналған субсидиялар әл-ауқатты жақсартады деп есептеледі.