Кіріспе

Еваның байы – Каси Леммонстың 1997 жылы түсірген американдық Оңтүстік готикалық драмалық фильмі. Бұл фильм режиссерлік дебюті болған Каси Леммонс сценарийін жазып, режиссерлік етті. Самуэль Л. Джексон продюсерлік қызметін атқарды, ал Лиза Николь Карсон, Джурни Смоллетт, Линн Уитфилд, Дебби Морган, Меган Гуд және Диаханн Кэрролл фильмде басты рөлдерді ойнады. Фильм 1997 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және 1997 жылдың 7 қарашасында кинотеатрларда кеңінен көрсетілді. 4 миллион долларлық бюджетпен фильм 14 миллион долларлық табыс әкеліп, 1997 жылдың ең табысты тәуелсіз фильмі атанды. 116 минуттық.

Сюжет

Ева Батист, 10 жасар қыз, 1960 жылдары Луизианадағы гүлденген креолдық-американдық қоғамда өзінің кіші інісі По және үлкен әпкесі Сиселимен бірге тұрады. Олардың ата-анасы Роз және Луи, Луизиананың афроамерикалық қауымдастығында жақсы құрметке ие дәрігер, ол Ева Байоу қаласын құрған француз аристократтарынан тараған деп мәлімдейді. Бір күні кешке, әуесқойлықтан кейін, Ева әкесінің отбасы досы Мэтти Меромен жыныстық қатынаста болғанын байқап қалады. Алайда, әкесімен өте сүйіспеншілікпен қарым-қатынаста болған Сизели Еваны кінәсіз сәтті дұрыс түсінбегені туралы сендіреді. Есте сақтау мен байқаудың сенімді емес болуы фильмде маңызды тақырып болып қала береді. Жаз бат бат Батисттер отбасы үшін дүрбелең мен стресске айналады. Еваның ата-анасымен қарым-қатынасы одан сайын шиеленісіп, әкесі қайта-қайта опасыздық жасап жатқанын білген сайын, ол одан сайын қысылады. Сизели бойжеткендікке кіргенде әпкесімен де, анасымен де қақтығысқа түседі және ересекке өтудің қиын кезеңін, әсіресе оның сыртқы келбеті мен жыныстық қатынасына қатысты. Роза күйеуінің адал еместігін күдіктеніп, екеуінің арасында да қақтығыс тудырады. Фильмнің барлық уақытында Ева жиі "Қара жесір" ретінде көршілес танымал Худу практиксі ретінде жұмыс істейтін Мозель әпкесімен баспана іздеп жүреді. Ева, сондай-ақ, рухани көздің сыйы бар, жазатайым оқиғадан аз уақыт бұрын Мозельдің үшінші күйеуін талап ететін алдын ала түсінеді. Мозельдің сыйы оны сондай-ақ, болашақты болжаушы және ұқсас қабілеттері бар сиқыршы Эльзорамен тікелей қақтығысқа әкеледі. Розадан оқуды сұрағанда, Эльзора өзінің проблемасына күтпеген "шешім" шығатынын, бірақ сол арада балаларымен күту керектігін айтады. Мозель де осылай сұрағанда, Эльзора оны көргісі келмейтін шындықты көруге мәжбүрлейді. Осы арада Әкесінің опасыздығынан ренжіген Хауа өз ойын ашық айта бастайды, бұл оның отбасындағы басқа мүшелермен араздыққа әкеледі. Сизели де өзін ерекше ұстай бастайды, алғашқы кезеңін көргеннен кейін отбасынан оқшауланады. Кейінірек Сизели Еваға оның ерекше көңіл-күйінің құпиясын айтады. Ол бір түнде ата-анасы қатты айтысып кеткеннен кейін, Сизели әкесіне көңіл айтуға барғандығын және ол мас күйінде оны қорлауға тырысқанын айтады. Ашулы Ева Эльзораны іздеп, оның атасына өлімге душар ететін вуду сиқырын жасатуға шақырады. Ева сиқыршыны көруге бара жатқанда Ленни Мероға кездеседі және оны үйден алыстатып отырған мұғалімдік жұмысы туралы сұрайды. Әңгіме барысында ол оның әйелі Мэтти мен оның әкесі арасындағы мүмкін кездесуге нұсқады. Ева Эльзораның үйіне келгенде, ол күткендей қорқынышты емес, керісінше, қалыпты екенін көреді. Ол әкесінің вуду қуыршағын алуды күтеді, бірақ оған тек оның өтініші бойынша қарғыс салынған деп айтылады. Өкінішпен, Әкесімен сөйлесіп жатқан барда Ева оны үйге алып келуге асығады. Сол уақытта мас Ленни Мэттиді үйге апарып кетеді. Бір-бірімен айтысқаннан кейін Ленни мен Мэтти бардан кетеді, Ленни Луиске оны өлтіремін дейді, егер ол Мэттимен қайтадан сөйлесе. Луис Мэттимен қоштасқаннан кейін Ленни Луисті өлтіреді. Әкесінің жерлеуінен кейін Ева әкесі Мозельге жазған хатты тауып алады. Онда ол Сизелидің сол түні өзіне келіп, алдымен қыз ретінде, содан кейін сүйікті ретінде сүйгенін айтады. Ол мас күйінде қызды жерге жығып, шапалақпен ұрып-соғып, қыздың ашуын туғызды. Ева Сизелимен бетпе-бет келіп, оның екінші көзімен шын мәнінде не болғанын біледі. Аяғында қыз-келіншектер қол ұстасып, күн батуды тамашалайды.

Даму

Каси Леммонс сценарийді алғаш рет 1993 жылы жазды. Леммонс сценарийдің «алғашқыда қысқа әңгімелер сериясі ретінде пайда болғанын, ал балалар осы әңгімелердің негізгі элементтері болғанын» айтты. Леммонс Луизианаға бала кезінде жасаған саяхаттарынан шабыттанды, ол «кішкентай қалада патшайымдар сияқты өмір сүретін адамдар туралы әңгіме жазуды қалағанын» мәлімдеді. Луизиананың АҚШ тарихында ерекше орны бар. Бұл құлдар бостандықтарын сатып ала алатын сирек орындардың бірі болды. Тіпті 1700 жылдардың басында, мемлекет француздықтардың меншігінде болғандықтан, азаматтығы бар бос адамдар да болды. Джексон: «Луи Батист – мен бұрын көрмеген тұлға. Ол отбасылық адам, қызықты қайшылықтары мен романтикалық, сұлу өмірі бар. Мен мұндай рөлдерге жиі ойнамаймын». CNN-нің Пол Татарасы, Empire, Entertainment Weekly, Los Angeles Times, The New York Observer, The New York Times, Time, Variety және The Washington Post та фильмді және актерлік шеберлікті жоғары бағалады. Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмге 129 шолу негізінде 83% жағымды пікір берілді. Сайттың сын пікірінде: «Еваның шығанағы» режиссер Каси Леммонстың керемет дебюті болып табылады, ол тамаша актерлік ойынды және оңтүстік мистикасын алдамшылық пен кешірім туралы терең ойлармен үйлестіреді. 2017 жылы Vulture журналы үшін жазылған ретроспективті эсседе Анжелика Джейд Бастиен: «Фильм бірнеше деңгейде шеберлікпен жұмыс істейді: бұл – жасөспірім шақтың таңғажайып оқиғасы (жас қара қыздардың тәжірибесіне басымдық беретін сирек мысал); Луизиананың ауылдық аймағындағы қара нәсілді адамдардың өмірінің шыншыл, егжей-тегжейлі суреті; және американдық кинематография тарихындағы ең ұлы жазушы-режиссерлік дебюттердің бірі» деп жазды. Фильм бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде Independent Spirit Awards-та «Үздік алғашқы фильм» және National Board of Review Awards-тан Каси Леммонсқа «Ең үздік режиссерлік дебюті». Смоллетт өзінің рөлі үшін Critics' Choice Award сыйлығын жеңіп алды.

2009 жылдың 22 ақпанында Дебби Морганның Мозель Батист Делакруа рөлі PopMatters журналының «100 қажетті әйел актерлік рөлі» тізіміне енді. 2012 жылы Журни Смоллетттің Ева Батист рөлі Essence журналының «Қара нәсілді актрисалардың 25 үздік рөлі» тізіміне қосылды.