Кіріспе
Uberaba (убеˈɾаба) – Бразилияның Минас-Жерайс штатындағы муниципалитет. Қала Бразилияның Жоғарғы жазығында, Uberaba өзенінің жанында, теңіз деңгейінен 823 метр биіктікте орналасқан. Штаттың астанасы Белу-Оризонттен 418 шақырым қашықтықта жатыр. Қала 1856 жылы қала мәртебесін алды және атауы тупи тілінен шыққан, «жарық су» деген мағынаны білдіреді. 2021 жылғы мәлімет бойынша, халқы 340 277 адамды құрайды.
Uberaba (ubeˈɾabɐ) is a city in the state of Minas Gerais, Brazil. It is located in the Brazilian Highlands at an elevation of 823 metres (2,700 ft) above sea level on the Uberaba River, and is situated 418 kilometres (260 mi) from the state capital, Belo Horizonte. The city was granted its status in 1856 and derives its name from the Tupi language, meaning 'bright water'. As of 2021, the population was 340,277 inhabitants.
Тарих
Убераба тарихы 1810 жылы капитан-майор Эустакио ежелгі Анхангуэра жолының жанында қоныс салған кезде басталады, ол кезде бұл жол көбінесе "Гояз жолы" деп аталатын. Бұл елді мекен 19 ғасырда жергілікті тұрғындар мен саяхатшылар үшін тоқтау орны болды. Оның стратегиялық орналасуы және тораптар жолында болуы жергілікті шаруаларды коммерциялық мақсатта егін өндіруге және мал шаруашылығымен айналысуға итермеледі, нәтижесінде аймақта дамыған мал шаруашылығы желісі құрылды. Бастапқыда Гояс капитандығының құрамында болған Убераба аумағы 1816 жылы Минас-Жерайс капитандығына қосылды. 1820 жылы ол приход ретінде мойындалды және 1856 жылы ресми түрде қала мәртебесін алды. 1889 жылы көршілес Сакраменто муниципалитетінен Могиана темір жолының кеңеюіне байланысты алғашқы теміржол станциясы салынды. Теміржол жүйесінің енгізілуі Убераба экономикасын одан әрі дамытты. Қазіргі уақытта Убераба жанды мал шаруашылығы және агробизнес шараларымен әйгілі. Өнеркәсіптік орталық ретінде қала аймақтық мәдениет, сауда және ойын-сауық орталығы болып табылады, онда түрлі мекемелер, базарлар мен ойын-сауық орындары бар. Муниципалитет сонымен қатар Убераба ауылдық аймағында орналасқан Пейрополис ауданын қамтиды, ол палеонтологиялық табиғат ескерткіші болып табылады. Бұл ауданда Ллевеллин Айвор Прайс атындағы Палеонтологиялық зерттеу орталығы (Centro de Pesquisas Paleontológicas Llewellyn Ivor Price) және айналасынан табылған қазбаларға арналған мұражай орналасқан. 2024 жылдың 27 наурызында Убераба ЮНЕСКО-ның жаһандық геопаркі ретінде танылды.
Климат
Уберабада тропикалық климат (Aw) бар, орташа жылдық температурасы 21,9 °C (71,4 °F) құрайды. Ең жоғары температура қазан айында 40,2 °C (105,2 °F) тіркелген, ал ең төменгі температура шілде айында -2,2 °C (28,0 °F) тіркелген. Жыл бойына орташа есеппен 86 күн жауын-шашын жауады, желтоқсан айында ең көп, ал шілде айында ең аз жауады.
Демография
Убераба – Уберабаның аралық географиялық аймағындағы бас муниципалитет. 2021 жылы Уберабаның жақын географиялық аймағы 14 281,652 км² (5 514,17 шаршы миль) аумақты құрайтын 10 муниципалитеттен тұрды.
Экономика
Убераба штатта дәнді дақылдардың, әсіресе жүгері, соя, кофе, мақта және қант қамысының маңызды өндірушісі болып табылады. Қала жыл сайын өткізілетін әлемдегі ең ірі мал шаруашылығы жәрмеңкелерінің бірі – Expozebu ауыл шаруашылығы көрмесін өткізуімен де әйгілі. Қала халқының жартысынан астам бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді, одан кейін өңдеу өнеркәсібі, ал ауыл шаруашылығы үшінші орында тұрады. Өнеркәсіп секторы агробизнес, азық-түлік өңдеу, тоқыма өндірісі, болат өндірісі, кен өндіру, химиялық өндіріс, электрондық құрылғылар, үй шаруашылығы техникасы және тағы да басқа салаларды қамтиды. Индустриалды паркте ірі химиялық компанияларға тиесілі өңдеу заводтары бар, олардың ішінде Mosaic (бұрынғы Vale S. A.), FMC Corporation, Sipcam Nichino (UPL) және Yara компаниялары бар. Жүкті басқа қалаларға тасымалдау көбінесе автомобиль және теміржол арқылы жүзеге асырылады.
Палеонтология
Убераба Бразилиядағы маңызды палеонтологиялық орынға ие, онда шамамен 80-66 миллион жыл бұрынғы, яғни соңғы креда кезеңіне жататын қазбалар табылды. Аймақтағы алғашқы палеонтологиялық жаңалыстар 1945 жылы, ауылдық құрылыс алаңында жұмыс істегендердің жақсы сақталған қазбаларды кездейсоқ тапқан кезде болды. Кейіннен Ұлттық минералдық өндіріс департаментімен (DNPM) байланысты палеонтолог Льюэллин Айвор Прайс 1947 жылдан 1974 жылға дейін аймақта ауқымды ғылыми зерттеулер жүргізді, ал Пейрозавр – оның Серра-да-Гальга формациясы аумағындағы алғашқы табыстарының бірі болды. Осы кезеңде жиналған үлгілер кейіннен Рио-де-Жанейродағы Жер ғылымдары мұражайына тапсырылды. 1991 жылы Пеирополис ауданында Льюэллин Айвор Прайс атындағы Палеонтологиялық зерттеу орталығы құрылды, ол жергілікті жерде Centro de Pesquisas Paleontológicas Llewellyn Ivor Price деп аталады. Қазіргі уақытта зерттеу орталығы түрлі ұлттық және халықаралық зерттеу институттарымен ынтымақтасады және Бразилиядағы палеонтологияның ірі орталығы болып табылады, аймақтағы соңғы креда кезеңінің қазба фаунасы мен ортасын зерттеуге баса назар аударады, сондай-ақ қазбаларды сақтау үшін өздерінің техникалық командасын ұстап тұрады. Зерттеу орталығының негізгі бөлігі болып табылатын Динозаврлар мұражайы, интерактивті және білім беру көрмелері арқылы палеонтологиялық білімді жалпыхалыққа таратуды мақсат етеді. Мұражайға жыл сайын шамамен 100 000 адам келеді. 2022 жылы геологиялық сараптама Уберабада 31 геосайтты және орынды анықтады. Аймақ бойынша 10 000-нан астам тарихқа дейінгі жануарлардың қазбалары тіркелді, олардың ішінде савроподтар, тероподтар және велоцирапторлар, сондай-ақ балықтар, бақалар, крокодилдер, тасбақалар, құстар, сүтқоректілер, моллюскалар және із қазбалары бар. Ең маңызды жаңалықтың бірі – 2004 жылы табылған Уберабатитан.
Көлік
Убераба қаласын Марио де Альмейда Франко әуежайы қызмет көрсетеді. Уберабаға автомобиль жолымен қатынауды BR 050 федералды тас жолы қамтамасыз етеді, ол қаланы федералды астана Бразилия және Сан-Паулумен байланыстырады, сондай-ақ BR 262 тас жолы штаттың астанасы Бело-Оризонтемен байланыстырады.
Танымал мәдениет
Убераба филантроп және спиритуалист медиум Чико Ксавьердің тұратын жері ретінде әйгілі. Ксавьер 1910 жылы Педро Леопольдода дүниеге келді және 1959 жылдан бастап, 2002 жылдың 30 маусымында 92 жасында қайтыс болғанға дейін Уберабада тұрды. Ол сол қалада жерленген.
Бауырлас қалалар
Гойания, Гояс, Бразилия. Хайдарабад, Телангана, Үндістан. Рейноса, Тамаулипас, Мексика.