Кіріспе

Американдық жазушы (туған 1954)

Мэри Гейтскилл (11 қараша 1954 жылы туған) – американдық романист, эссеші және әңгімелер авторы. Оның туындылары The New Yorker, Harper's Magazine, Esquire, «The Best American Short Stories» (1993, 2006, 2012, 2020) және «The O. Henry Prize Stories» (1998, 2008) журналдарында жарияланған. Оның кітаптарының ішінде «Bad Behavior» (1988) әңгімелер жинағы және «Veronica» (2005) романы бар, ол «National Book Award for Fiction» және «National Book Critics Circle Award for Fiction» сыйлықтарына ие болды.

Өмір

Гейтскилл Кентукки штатының Лексингтон қаласында дүниеге келген. Ол Нью-Йорк, Торонто, Сан-Франциско, Марин округі және Пенсильванияда тұрған, ал Мичиган университетінде білім алып, 1981 жылы бакалавр дәрежесін алған және Хопвуд сыйлығына ие болған. Жасөспірім шағында Сан-Францискода гүл сатумен айналысқан. Романшы және әңгімеші Мэтью Шарппен болған сұхбатында Гейтскилл 18 жасында жазушы болуды шешкенін айтты, себебі ол "нәрселерге ашуланыпты – бұл «әлемде бәрі дұрыс емес және мен бірдеңе айтуым керек» деген жасөспірімдік сезім еді". Гейтскилл 21 жасында қайта дінге келгенін, бірақ алты айдан кейін одан бас тартып, осы туралы «Аян» эссесінде айтқан. 2001 жылы жазушы Питер Трахтенбергке үйленген, 2010 жылы ажырасып кеткен. Гейтскилл Калифорния университетінде (Беркли), Хьюстон университетінде, Нью-Йорк университетінде, Жаңа мектепте, Браун университетінде, Сиракуз университетінде және Темпл университетінің магистратура бағдарламасында сабақ берген. Бұрын Хобарт және Уильям Смит колледждерінде және Барух колледжінде тұрақты жазушы болып жұмыс істеген. 2020 жылдан бері Гейтскилл Клермонт МакКенна колледжінде әдебиет профессоры қызметін атқарып жүр.

Шығармалары

Гейтскилл өзінің алғашқы кітабы, қысқа әңгімелер жинағы Bad Behavior 1988 жылы жарық көрмес бұрын төрт жыл бойы баспагерді іздеді. Алғашқы төрт әңгіме үшінші тұлғаның көзқарасынан, негізінен ер адам кейіпкерлердің көзқарасынан жазылған («Романтикалық демалыс» екінші әңгімесі бір ер және бір әйел кейіпкердің көзқарасы бойынша бөлінеді). Қалған бес әңгіме әйел кейіпкерлердің көзқарастарынан жазылған. «Секретарь» кітаптағы бірінші тұлғадан жазылған жалғыз әңгіме. Бірнеше әңгімелерде сексуалдық қатынас, романтика, махаббат, секс-жұмыс, садомазохизм, есірткіге тәуелділік, Нью-Йоркте жазушы болу және Нью-Йоркте өмір сүру тақырыптары көтеріледі. «Романтикалық демалыс» және «Секретарь» екеуі де БДСМ тақырыптарын және жыныстық қатынастардағы үстемдік пен бағынудың психологиялық аспектілерін зерттейді. «Қосылым» әңгімесі әйелдер арасындағы достықтың өсуі мен бұзылуы туралы. Гейтскиллдің көркем шығармалары көбінесе өзінің ішкі қақтығыстарымен күресіп жатқан әйел кейіпкерлер туралы, ал оның тақырыптары шын мәнінде, жезөкшелік, нашақорлық және садо-мазохизм сияқты көптеген «табу» тақырыптарды қамтиды. Гейтскиллдің айтуынша, ол стриптизер және эскорт қыз болып жұмыс істеген. Ол «Харпер» журналына арнаған «Жүргізуші болмау туралы» эссесінде де осындай ашықтық танытты. Гейтскиллдің 1994 жылы «Харперде» жазған эссесі де зорлау, құрбандыққа тарту және жауапкершілік туралы феминистік пікірталастарға тоқталады. Ол жеке тұлғалық субъективтілік барлық тәжірибелерге әсер ететінін, «жалпыға бірдей келісілген қорытындыларға» жетуді мүмкін емес ететінін сипаттайды. «Секретарь» (2002) фильмі сол аттас әңгімесіне негізделген, бірақ екеуінің ортақ жағы аз. Ол фильмді «Күлкілі әйел нұсқасы, әсемдікке (және сәл тым жақсы) көп» деп сипаттады, бірақ «ең төменгі сызық – егер [фильмге бейімделген болса] сіз біраз ақша және танымалдық аласыз, ал адамдар содан кейін өз ойларын қалыптастыра алады» деп атап өтті. «Екі қыз, семіз және жұқа» романы Джастин Шейдтің (жұқа) және Дороти Невердің (семіз) балалық және ересек өмірін қамтиды. Джастин өзінің садомазохистік мәселелерін шешеді, ал Дороти «Дефинитизм» философиясына және оның негізін қалаушысына «Анна Гранит» (Объективизм мен Айн Рэндтің жұқа бүркемеленген сатиралары) деген жоғары және төменгі міндеттемелерін шешеді. Журналист Джастин Доротимен Дефинитизмді ашу үшін сұхбат алса, екі әйелдің арасында ерекше қарым-қатынас басталады. Сұхбатында Гейтскилл Джастин туралы не жеткізуге тырысқанын, оның садомазохистік импульстері арқылы түсіндірді:

Гейтскилл 2023 жылы «Секретарь» әңгімесіне қайта оралды, оны жалғасы ретінде емес, қайта баяндау ретінде ұсынды. 2023 жылдың 27 наурызында «The New Yorker» журналында жарияланған екінші нұсқада басты кейіпкер бірнеше онжылдықтан кейін жұмыс берушісіне қайта оралады. Дебора Трейсманға «The New Yorker» журналына берген сұхбатында ол басты кейіпкер Деббидің сезімін түсіндірді:

2015 жылы жарық көрген «Көкбаяу» романы бірнеше түрлі кейіпкерлердің көзқарастарынан жазылған. Негізгі кейіпкерлердің есімдері Жәндік және Бархат (Бархаттың қысқаша атауы). Джинджер – орта жастағы әйел, ол «Таза ауа қоры» арқылы жасөспірім Велветпен танысады. Басқа кейіпкерлердің көзқарастары Пауыл (Джингердің күйеуі), Сильвия (Велветтің анасы), Данте (Велветтің кіші інісі) және Беверли (ат жаттықтырушы) сияқты. Гейтскилл 2018 жылы Америка өнер және әдебиет академиясынан әдебиет саласындағы өнер және әдебиет сыйлығын алды. Гейтскиллдің басқа да марапаттары 2002 жылы Гуггенхайм стипендиясы және 1998 жылы «Because They Wanted To» үшін PEN/Faulkner сыйлығына ұсынылды. «Veronica» (2005) Ұлттық кітап сыйлығының номинанты, сондай-ақ сол жылы Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің финалисі болды. Кітаптың тақырыбы – бұрынғы модель және оның досы Верониканың ЖИТС жұқтырғаны туралы. Гейтскилл 1994 жылғы сұхбатында романның үстінде жұмыс істеу туралы айтты, бірақ сол жылы оны 2001 жылға дейін бір жағына қалдырды. 2006 жылдың наурызында «Harper’s» журналында Вероника мен Гейтскиллдің мансабы туралы жазған Уайт Мейсон:

Гейтскиллдің сүйікті жазушылары уақыт өте келе өзгерді, ол 2005 жылғы сұхбатында атап өткендей, бірақ бір тұрақты автор Владимир Набоков, оның «Лолитасы» «өмірімнің соңына дейін менің он сүйікті тізімінде болады». Тағы бір үнемі аталатын ықпал Фланнери О’Коннор. Оның S/M тақырыптары белгілі болғанымен, Гейтскилл маркиз де Садты өзінің әсері деп есептемейді, немесе кемінде әдеби емес: «Мен Садты жазушы ретінде көп бағаламаймын, бірақ бала кезімде онымен ләззат алғанмын».