Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant
Киики (Freycinetia banksii) – Жаңа Зеландияға тән, тығыз бұтақты, нағыз бұталы, жұмсақ ағаш тәрізді өрмелі өсімдік. Бұл бұрандалы пальмалар тұқымдасына (Pandanaceae) жатады. Киикиде диаметрі 40 мм-ге дейін жететін көптеген құмыра тәрізді сабақтары бар, олар оңай әуе тамырларын жасайды. Ол ағаштардың діңдеріне өрмелеп көтеріледі немесе орман төңірегінде тығыз түйірленген бұталар құрайды. Оның сабақтары мен жапырақтары Жаңа Зеландия ормандарының көптеген аймақтарында көзге түсетін ерекшеліктері болып табылады, сабақтары ақырында 30 метрге дейін жетеді. Жапырақтары ұзын және жіңішке, ұзындығы 60–90 см, ені 2–2,5 см.
Kiekie (Freycinetia banksii) is a densely branched, brittle, woody climber native to New Zealand. It is a member of the screwpalm family Pandanaceae. Kiekie has numerous cane like stems up to 40 mm in diameter, which freely produce aerial roots. It climbs tree trunks, or forms dense tangles on the forest floor. Its stems and leaves are a dominant feature in many areas of New Zealand forest, the stems eventually reaching up to 30 m long. The leaves are long and slender, 60–90 cm long and 2 2.5 cm broad.
Тарату
Кики Солтүстік аралдың барлық ормандарында табады. Оңтүстік аралда кики жауын-шашын мөлшері жоғары аймақтарда көп кездеседі, оның оңтүстік шегі шығыста Кларенс өзеніне және батыста Фиордлендке жақын орналасқан.
Kiekie is found in forests throughout the North Island. In the South Island, kiekie is more common in higher rainfall areas, reaching its southern limit near the Clarence river in the east and in Fiordland in the west.
Жіктеу
1973 жылы Б.К. Стоун F. banksii-ді Норфолк аралындағы F. baueriana түрінің кіші түрі ретінде қарастыру қажет екенін айтты (Stone 1973). Осыдан кейін де Ланге және авторлар (2005:591-592) Стоунның аргументтеріне қарсылық білдіріп, F. banksii-ді F. baueriana-дан айқын ерекшеленетін дербес түр ретінде қалдырды, оның ішінде жалпы өсу ерекшелігі, жапырақ орналасуы, жапырақ ені, тамырлардың торы, және гүлқосқанның түсі (F. baueriana-да шағын қызғылт-сарыдан апельсинге дейін, ал F. banksii-де ақтан күлгінге дейін).
In 1973, B. C. Stone argued that F. banksii should be regarded as a subspecies of F. baueriana of Norfolk Island (Stone 1973). Subsequent to this, de Lange et al. (2005:591 592), countered Stone's arguments and retained F. banksii as a distinct species because of significant differences from F. baueriana, including over all growth habit, phyllotaxis, leaf width, vein tessellation, and bract colour (salmon pink to orange in F. baueriana, white to purplish in F. banksii).
Қолданылуы
Маорилер үшін тәтті жемістері мен шырынды гүл қабықтары (тауахара) – деликатес еді. Оларды көбінесе екі тісті таяқпен жинаған. Жапырақтары тоқу және өру үшін кеңінен қолданылған, бірақ Жаңа Зеландия зығырының кең жапырақтары артықшылыққа ие болды, себебі олар көбірек материал берді. Тығыз өрілген заттарға, токутуға, мысалы, кете путеа мен кете пуреге кики артықшылық берілді. Тоқылған заттардың ішінде кілемдер мен азық-түлік сақтауға арналған уақытша себеттер де болды. Құрал-жабдықтарды байлауға, балық аулауға арналған тұзақтар жасауға және аяқ киімге ауадағы тамырлар жиналды.
The sweet tasting fruits and the succulent flower bracts (tāwhara) were a delicacy of the Māori. These were often gathered by using a forked stick. The leaves widely for plaiting and weaving, although the broader leaves of New Zealand flax were preferred because they provided more material. Kiekie was preferred for closely woven items, tukutuku, such as kete pūtea and kete pure. Items woven included mats and temporary baskets for holding food. The aerial roots were gathered to use as a binding material for implements and for making fish traps and sandals.