Кіріспе

Ницшенің "Қуанышты ғылым" (Die fröhliche Wissenschaft; кейде "Қуанышты даналық" немесе "Қуанышты ғылым" деп аударылады) – Фридрих Ницшенің 1882 жылы жарық көрген кітабы, ал "Заратустра осылай сөйледі" және "Жақсылық пен жамандықтан тыс" атты еңбектерін аяқтағаннан кейін 1887 жылы екінші басылымы жарық көрді. Бұл маңызды кеңейту "Қуанышты ғылымның" бастапқы төрт кітабына бесінші кітапты қосумен қатар, әндер қосымшасын да қамтиды. Ницше оны "менің барлық кітаптарымның ең жекесі" деп атады және оның басқа еңбектеріне қарағанда көбірек өлеңдерді қамтиды.

Мазмұны

Бұл кітап әдетте Ницшенің орта шағында қарастырылады, осы кезеңде оның еңбектері ғылымның, күмәнділіктің және зихи тәртіптің сананы босату жолдары екенін дәріптейді. "Веселі ғылым" атты кітабында Ницше билік туралы идеямен тәжірибе жасаса да, ешқандай жүйелі теория ұсынбайды.

Амор фати

Провансаль дәстүрін растау (кітаптың атауы арқылы шақырылады) – өмірге қуанышты "иә" айтудың бір көрінісі. Ницше тағдырды сүйгендіктен, азап-қайғының шындығына радикалды түрде бет бұрады. Қажеттіні сүю үшін жақсылықты ғана емес, жамандықты да сүю керек, сондай-ақ оларды ажырамас байланыста деп қарастыру қажет. Алғы сөздің 3-бөлімінде ол былай деп жазады: "Тек зор қасірет ғана рухты толық азат етеді. Мұндай қасіреттің бізді 'жақсырақ' ететініне күмәнданамын, бірақ ол бізді тереңдетеді." Бұл – amor fati, ол 276-шы бөлімде өмірге деген жалпы көзқарасын былай түсіндіреді: "Мен нәрселердегі қажеттіні әдемі деп көруге көбірек үйренгім келеді; сонда мен нәрселерді әдемі ететін адамдардың бірі боламын. Amor fati: енді осыдан бастап менің сүйікті ұғымым болсын! Мен келкісіздікке қарсы күрескім келмейді. Мен айыптағым келмейді, тіпті айыптаушыларды да айыптағым келмейді. Мен тек басқа жаққа бұру арқылы теріске шығарамын. Барлығын қамтитын және жалпы айтқанда: бір күні мен тек "иә" деуші адам болғым келеді."

Мәңгілік қайталану

Кітапта Ницше мәңгілік қайталану идеясын алғаш рет қарастырады, бұл тұжырым оның келесі еңбегі «Зәрдушттің сөздері» үшін өте маңызды болады және кейінгі көптеген жұмыстарының негізін құрайды. Егер бір күні немесе түнде бір шайтан сенің ең жалғыз сәтіңде келіп, саған былай десе: «Сен қазір және бұрынғыдай өмірді қайта-қайта, сансыз рет өмір сүруге мәжбүр боласың» – сен өзіңді жерге тастап, тістеріңді шырмап, осы сөзді айтқан шайтанды қарғамассың ба? Әлде сенде бірде-бір керемет сәт болды ма, онда оған: «Сен құдайсың, мен бұдан қасилірек ештеңе естімедім» деп жауап берген болар едің?