Кіріспе

Илия Грегорич (шамамен 1520 – 1574) – хорват сарбазы және 1573 жылғы хорват және словен шаруаларының көтерілісіндегі көрнекті шаруа әскерінің командирі. Ол Осман тұтқынынан екі рет қашқандығы үшін "Пребег" ("Қашқан") деген лақап атымен де белгілі болды.

Өмірбаян

Ол Карловац маңындағы Рибник ауылынан шыққан және Озальдық Степан Франкопанның иелігінде шаруа болған. 1553 жылы Осман әскерлері осы жерлерге шабуыл жасағанда ол тұтқынға алынып, Осман еліне әкелінді. Бірақ ол Осман тұтқынынан қашып, Бродвецке қайта оралды, онда үйі мен жүзімдігі болды. Ол сондай-ақ хорват әскери шебінде капитан Ленкович пен Семеничтің басшылығымен әскерде қызмет етіп жалақы алды. 1564 жылы Ференц Тахи Суседград-Стубица иелігінің бір бөлігін, оның ішінде Бродвецті сатып алғанда, Грегорич оның шаруасы болды. Ол Суседград қамалы үшін Хеннингтер мен Тахилер арасындағы қарулы қақтығыстарға қатысты. Үш жылдан кейін, жартылай кәсіби әскер ретінде, Тахидың әйелі Елена Зринскидің бұйрығымен Осман жерлеріне шабуыл жасады. Оны тағы да түріктер тұтқынға алып, Константинопольге жеткізді. Ол бір жолмен балта тауып, кілтін бұзып, тағы да қашып, 1572 жылы Хорватияға оралды. Әскери тәжірибесі болғандықтан, көтерілісші шаруалар оны әскерлерінің капитаны етіп сайлады. Көтерілісші күштердің басшысы болған ол көтерілісті Словенияға таратуға тырысты. Оның әскерлері Кршко және Св. Петар шайқастарында жеңіліске ұшырады. Матия Губектен айырмашылығы, ол бірден тұтқынға алынбады және Осман жерлерінде пана іздеуге тырысты. Ол Ясеновац маңында тұтқынға алынып, Загребке жеткізілді, онда өлім жазасына кесілді.

Танымал мәдениетте

Грегоричтің рөлін серб актері Бата Живожинович 1975 жылғы югославиялық хорват фильмі «Anno Domini 1573»-те ойнады.