Кіріспе

Жапон тілінің Брайль жазуы – жапон тілі үшін қолданылатын Брайль жазуы. Ол бастапқы Брайль жазуына негізделген, бірақ байланыс шамалы. Жапон тілінде ол tenji (点字) деп аталады, яғни "нүктелі әріптер". Жапон тілінің хирагана немесе катакана буын жазуларында жазылғандай жазылуын көшіреді, бірақ канджи жазуға ешқандай мүмкіндік қарастырылмаған. Жапон Брайль жазуы – дауысты әріптерге негізделген абугида. Яғни, глифтер буынды, бірақ канадан айырмашылығы, оларда дауыссыз және дауысты әріптер жеке-жеке белгіленеді, және дауысты әріп басымдыққа ие. Дауысты әріптер жоғарғы сол жақ бұрышта (1, 2, 4 нүктелер) жазылады және жеке қолданылуы мүмкін. Дауыссыз әріптер төменгі оң жақ бұрышта (3, 5, 6 нүктелер) жазылады және жеке қолданылуы мүмкін емес. Дегенмен, y жартылай дауыстысы 4-нүктемен, дауысты нүктелердің бірімен көрсетіледі, ал дауысты әріптердің комбинациясы жасушаның төменгі жағына түсіріледі. Егер бұл нүкте жеке жазылса, келесі буынның мия сияқты медиалды y әрпі бар екенін көрсетеді. w әрпімен басталатын буындар жасушаның төменгі жағына қосымша дауыссыз нүктелерсіз дауысты нүктелерді түсіру арқылы көрсетіледі.

Басқа белгілер

Канада кішігірім "цу" (っ) деп аталатын сокуон келесі әріптің екі еселенгенін көрсету үшін, ал көмекейлік тоқтату ретінде шақыру сөздерінде қолданылады. Тек катаканада ғана ұзын дауыс үндері "чоон" деп аталатын көлденең сызықпен (ー) белгіленеді. Бұл Брайль әліпбиіндегі жарты сызыққа да ұқсайды: Ұзын "о" дыбысы (чоон) арқылы жазылады, басылып шыққан жапон тілінде "оо" немесе "оу" деп жазылса да, латын әрпімен жазылуындағыдай. Ұзын "у" дыбысы да "у" әрпімен емес, "чоон" арқылы жазылады. (Бұл катаканада жиі кездесетін, бірақ хираганада кездеспейтін ереже.) Осылайша, Токио, сөздіктерде "Тоукёу" деп тізімделгенімен, жазылады , ал "сансу" жазылады . Сөздерді бөлу үшін аралықтар қолданылады (бірақ сөйлемдер мен тіркестер емес, онда мұндай функцияны тыныш белгілер орындайды). Сондықтан 今日は朝からよく晴れている。 сөзі латын әрпімен жазылғандағыдай аралықтармен бөлінеді, бірақ бөлшектер есімдерден бөлінбейді: Kyōwa asakara yoku harete iru. Сондай-ақ, 石川倉次 Ишикава Кураджи сияқты отбасылық және жеке есімдердің арасында да аралықтар қолданылады. Катаканада жазғанда, мұндай функция үшін нүкте қолданылады, мысалы: ルイ・ブライユ Rui Buraiyu (Луи Брайль).

Белгілеу

Жапон тілінің пунктуациясынан өзге, Брайль әрпі келесі таңбалардың цифр немесе латын әліпбиі екенін көрсететін символдарды да қолданады.