Еуроодақтағы ашық координация әдісі: Мемлекеттердің өзара іс-қимылы мен басқару жолдары
Open method of coordination
Еуроодақтағы ашық үйлестіру әдісі (OMC) – қатысушы елдердің ерікті ынтымақтастығына негіделген басқару құралы. Бағалау, үздік тәжірибе алмасу арқылы жұмыс істейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ашық үйлестіру әдісі (АҰӘ) – Еуропалық Одақтағы үкіметаралық басқарудың салыстырмалы түрде жаңа құралы, мүше мемлекеттердің ерікті ынтымақтастығына негізделген. Ашық әдіс жұмсақ құқық механизмдеріне – нұсқаулар мен көрсеткіштерге, өзара салыстыруға және ең жақсы тәжірибелермен бөлісуге сүйенеді. Бұл артта қалған мемлекеттерге ресми санкциялар салынбайтынын білдіреді. Әдістің тиімділігі көбінесе әріптестердің қысымы мен «атаумен ұяттандыру» арқасында қамтамасыз етіледі, себебі ешбір мемлекет белгілі бір саладағы ең нашар мемлекет ретінде көрінуге құштар емес. АҰӘ кезеңдер бойынша жұмыс істейді. Біріншіден, Министрлер Кеңесі (көбінесе өте жалпы) саяси мақсаттарды бекітеді. Екіншіден, мүше мемлекеттер нұсқауларды ұлттық және аймақтық саясаттарға енгізеді. Үшіншіден, ең жақсы тәжірибені бағалау үшін нақты өлшемдер мен көрсеткіштер келісіледі. Соңында, нәтижелер бақыланып, бағаланады. Дегенмен, АҰӘ қолданылған саяси салалар бойынша айтарлықтай өзгешеліктерге ие: есеп беру мерзімдері қысқа немесе ұзақ болуы мүмкін, нұсқаулар ЕО немесе мүше мемлекеттер деңгейінде белгіленуі мүмкін, ал күш қолдану механизмдері жұмсақ немесе қатаң болуы мүмкін. АҰӘ, ЕО-дағы саясатты қалыптастырудың дәстүрлі әдісіне, яғни «қоғамдық әдіске» қарағанда, көбірек үкіметаралық сипатқа ие. Келісілген саясатты көбінесе мүше мемлекеттер жүзеге асырып, оны Еуропалық Одақ Кеңесі бақылайтындықтан, Еуропалық Парламент пен Еуропалық Соттың қатысуы өте төмен деңгейде. Формальды түрде, кемінде, Еуропалық Комиссия бақылау рөлін атқарады; бірақ іс жүзінде, саяси күн тәртібін белгілеуге көмектесуге және келісілген саясатты жүзеге асыруға құлшынбайтын мүше мемлекеттерді көндіруге оның жеткілікті мүмкіндіктері бар. АҰӘ ұлттық үкіметтердің жауапкершілігінде қалатын саясат салаларында (ЕО-ның заңнамалық өкілеттіктері жоқ немесе аз болған жағдайларда) құрал ретінде әзірленгенімен, кейде Комиссия үшін ұлттық саясат саласына «ену» жолы ретінде қарастырылады. АҰӘ алғаш рет 1997 жылғы Амстердам шартында белгіленген ЕО жұмыспен қамту саясатында қолданылды, бірақ сол кезде осылай аталмаған. Ол Лиссабон Кеңесінде әлеуметтік саясат саласында ресми түрде аталды, анықталды және мақұлданды. Содан бері ол Еуропалық жұмыспен қамту стратегиясында, әлеуметтік интеграцияда, зейнетақыда, тұтынушыларға қызмет көрсетуде, көші-қонда, пана беруде, білім беру мен мәдениетте және ғылыми зерттеулерде қолданылды, сондай-ақ денсаулық сақтау және қоршаған орта мәселелерінде де қолдану ұсынылды. АҰӘ Еуропалық конвенцияда да жиі талқыланды. Тарихи тұрғыдан алғанда, АҰӘ 1990-шы жылдардағы ЕО-ның экономикалық интеграциясына жауап ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл процесс мүше мемлекеттердің жұмыспен қамту саясаты саласындағы мүмкіндіктерін шектеді. Бірақ олар Еуропалық институттарға көбірек өкілеттік беруден де сақтанды, сондықтан АҰӘ-ні Еуропалық Одақтың қолданыстағы басқару тәсілдеріне балама ретінде жасады. Келесі бөлімдерде жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау салаларындағы АҰӘ талданады, себебі олар әдетте ең дамығандары саналады. Денсаулық сақтау саласындағы «жаңадан пайда болатын» АҰӘ-ге де қысқаша кіріспе берілген. Алайда, ашық әдіс көші-қон және пана беру сияқты бұл жерде талқыланбайтын салаларды қоса, барған сайын кеңінен таралып жатқанын естен шығармау керек.
The open method of coordination (OMC) is a relatively new intergovernmental means of governance in the European Union, based on the voluntary cooperation of its member states. The open method rests on soft law mechanisms such as guidelines and indicators, benchmarking and sharing of best practice. This means that there are no official sanctions for laggards. Rather, the method's effectiveness relies on a form of peer pressure and naming and shaming, as no member state wants to be seen as the worst in a given policy area. The OMC works in stages. Firstly, the Council of Ministers agrees on (often very broad) policy goals. Secondly, Member states then transpose guidelines into national and regional policies. Thirdly, specific benchmarks and indicators to measure best practice are agreed upon. Finally, results are monitored and evaluated. However, the OMC differs significantly across the various policy areas to which it has been applied: there may be shorter or longer reporting periods, guidelines may be set at EU or member state level and enforcement mechanisms may be harder or softer. The OMC is more intergovernmental in nature than the traditional means of policy making in the EU, the so called community method. Because it is a decentralised approach through which agreed policies are largely implemented by the member states and supervised by the Council of the European Union, the involvement of the European Parliament and the European Court of Justice is very weak indeed. Formally, at least, the European Commission has primarily a monitoring role; in practice, however, there is considerable scope for it to help set the policy agenda and persuade reluctant Member States to implement agreed policies. Although the OMC was devised as a tool in policy areas which remain the responsibility of national governments (and where the EU itself has no, or few, legislative powers) it is sometimes seen as a way for the commission to "get a foot in the door" of a national policy area. The OMC was first applied in EU employment policy, as defined in the Amsterdam Treaty of 1997, although it was not called by this name at the time. It was officially named, defined and endorsed at the Lisbon Council for the realm of social policy. Since then it has been applied in the European employment strategy, social inclusion, pensions, consumer care, immigration, asylum, education and culture and research, and its use has also been suggested for health as well as environmental affairs. The OMC was also frequently debated in the European Convention. Historically, the OMC can be seen as a reaction to the EU's economic integration in the 1990s. This process reduced the member states' options in the field of employment policy. But they were also weary of delegating more powers to the European institutions and thus designed the OMC as an alternative to the existing EU modes of governance. In the following, the OMCs in the areas of employment and social protection will be analysed because they are usually considered the most developed ones. A brief introduction to the "upcoming" OMC in health is also given. However, bear in mind that the open method seems to become more and more widespread, including areas such as immigration and asylum which are not discussed here.
АЖК дамуы: ЭҰУ-дан ЭЭС-ке дейін
ЭВМ, әсіресе Тұрақтылық және өсу жөніндегі келісімшарт, сондай-ақ Лиссабон күн тәртібінде белгіленген мақсаттарды іске асыру құралы ретінде енгізілген Экономикалық саясат жөніндегі кең ауқымды бағыттар, салыстырмалы түрде қатаң санкциялық механизмдермен жабдықталған «жалпыға ортақ нарықтың прототипі» ретінде қарастырылуы мүмкін. Еуропаның экономикалық интеграциясына жауап ретінде, 1990 жылдары Еуропалық жұмыспен қамту стратегиясы (ЕЖС) ақша-кредиттік және экономикалық интеграцияны теңестіру мақсатымен қалыптасты. Бастапқы ЕЖС орта мерзімді мақсаттар, көрсеткіштер және жақындасуға бағытталған қысым арқылы ЭВМ процесін көшіруге ұқсас болды. Амстердам шартымен заңды құқықтық негізге ие болған ЕЖС дербес процеске айналды. Жоғарыда айтылғандай, оның принциптері Лиссабон саммитінде (2000) «Ашық үйлестіру әдісі» деп аталып, жалпыланды. 2003 жылғы бес жылдық шолумен ЕЖС-нің үшінші кезеңі басталды, онда ЕО-да оңшыл үкіметтердің күшейіп бара жатқан ықпалына байланысты ЕЖС қайта саясаттастырылды. Бүгінгі таңда ЕЖС – таза неолибералдық және әлеуметтік-демократиялық ұстанымдарды жоққа шығаруға бағытталған саяси келісім.
EMU and in particular the Stability and Growth Pact as well as the Broad Economic Policy Guidelines (which were introduced as an instrument to realise the goals set down in the Lisbon Agenda) can be considered a sort of “proto OMC” with comparatively hard sanctioning mechanisms. As a reaction to the economic integration of Europe, the European Employment strategy (EES) evolved in the 1990s with the rationale of rebalancing monetary and economic integration. The original EES thus consisted in more or less replicating the EMU process with mid term objectives, indicators and pressure for convergence. Legitimised through the Amsterdam treaty, the EES then became a process in its own right. As mentioned above, its principles were generalized and christened “Open Method of Coordination” at the Lisbon Summit (2000). Finally, the third phase of the EES began with the five year review in 2003 where the EES was repoliticised, due to the growing dominance of right wing governments in the EU. Nowadays the EES is a political compromise aimed to exclude both pure neo liberal and social democratic approaches.
Әлеуметтік интеграциядағы ШҚО
Әлеуметтік қамту бойынша ЕОЖ, керісінше, ЭҚҰ талқылауымен тікелей байланысты болған жоқ. Әлеуметтік қамту көп жылдар бойы субсидиарлық қағидасының салдарынан Еуропа деңгейінде қарастырылуы қиын мәселе болып келді. 1999 жылы Комиссия, Ницца шартында ресми бекітілген Әлеуметтік қорғау комитетін құруды ұсынған, әлеуметтік қорғау бойынша үйлесімді стратегия туралы хабарламаны қабылдады. Аталған комитет алғашқы стандарттарды белгілеуге жауапты болды. Содан кейін, әрбір мүше мемлекетке екі жылдық ұлттық іс-қимыл жоспарын (ҰІЖ немесе ҰІЖқ) жасап, жағдайды жақсартуға бағытталған ұлттық стратегияларды ұсыну арқылы өзінің жағдайын бағалау тапсырылды. Бұл жоспарлар 2001 жылдың маусым айында жарияланды. 18 айдан кейін ЕО әлеуметтік қамту жөніндегі бірлескен есеп жариялады, онда мүше мемлекеттердің тәсілдері салыстырылып, қарама-қарсы қойылды және ұсыныстар берілді. ҰІЖ бірінші деңгейдегі іс-қимыл болса, кедейлік және әлеуметтік оқшауланумен күресуге бағытталған Қоғамдық іс-қимыл бағдарламасы екінші деңгейдегі іс-қимыл ретінде қарастырылуы мүмкін. Әлеуметтік қамту бойынша ЕОЖ аясында ҮЕҰ-ларға қаржы қарастырылды, нәтижесінде оның азаматтық қоғамға «қоса алу» тәсілі жақсы бағаланды. Дегенмен, бұл басқа ЕОЖ-лар үшін міндетті емес. FEANTSA (2005) мәліметінше, зейнетақы ЕОЖ жабық және негізінен Комиссия мен ұлттық мемлекеттік қызметкерлерді қамтиды.
The social inclusion OMC, by contrast, was not directly linked to the EMU debate. Social inclusion was for many years a controversial topic to address at the European level due to the subsidiarity concept. In 1999 the Commission finally adopted a communication for a concerted strategy on social protection, proposing a Social Protection Committee which was made official in the Nice Treaty. Said committee was responsible for the initial standard setting exercise. Next, each member state was asked to benchmark its situation by producing a two year national action plan (NAP or NAPincl), presenting national level strategies for improving the situation. These were made available in June 2001. 18 months later the EU released a joint report on social inclusion where the member state's approaches were compared and contrasted and recommendations were given. While the NAPs form a first level of action, the Community Action Programme to combat poverty and social exclusion, which aims to improve cooperation between the member states, can be considered the second level of action. In the social inclusion OMC some funds were made available for NGOs and consequently its "inclusive" approach to civil society has been favourably commented upon. However, this is not necessarily the case for other OMCs. According to FEANTSA (2005), the Pensions OMC is more closed and involves mainly the commission and national civil servants.
Жұмыспен қамту және әлеуметтік қамтуды салыстыру
ЭСЖ және әлеуметтік кіріктіруді салыстыра отырып, Поше (2005: 43) алғашқысы Еуропалық деңгейде мазмұны жөнінде кең пікір-таластың болмауымен (жоғарыдан төменге қарай) орталықтандыруға, айыптауға және ұятқа салуға көбірек бейімделгенін айтады. Екінші процесте жергілікті және аймақтық актерлердің қатысуымен тәжірибелік динамика көрінеді (төменнен жоғарыға қарай). Дегенмен, автор бұл, әдетте, шамадан тыс жалпылау болуы мүмкін екенін, себебі орталықтандыру мен орталықсыздандыру арасындағы керішіліктер екі жағдайда да кездеседі деп атап көрсетеді. Олардың әртүрлі сипатына байланысты осы екі ОМК-нің әсері де әртүрлі болуы мүмкін. Феррера мен Сакки (2004) Италиядағы ЭЭС пен әлеуметтік кіріктірудің әсерін талдайды. Олардың қорытындысы бойынша, ОМК-нің дербес әсері жұмыспен қамту саласында салыстырмалы түрде маңызды, ал әлеуметтік кіріктіруде – салыстырмалы түрде аз. Басты айырмашылық – жұмыспен қамту ОМК-нің шарттық мәртебесі, ол итальяндық билікті осы компонентті орындауға міндеттеді, ал әлеуметтік кіріктіруде мұндай талап болған жоқ. Бұған қоса, жұмыссыздық және еңбек нарығын реформалау мәселесі әлеуметтік кіріктіруден гөрі маңыздырақ болды.
When comparing the EES and social inclusion OMC, Pochet (2005: 43) notes that the first seems to go more in a direction of centralization, naming and shaming without any broad discussion about the content on the European level (top down). The second process goes more towards an experimental dynamic with the involvement of local and regional actors (bottom up). However, the author also notes that this is probably an overgeneralization with tensions between centralization and decentralization being present in both forms. Due to their different nature the impact of those two OMCs can be quite diverse as well. Ferrera and Sacchi (2004) analyse the impact of the EES and the Social Inclusion OMC in Italy. They conclude that the autonomous impact of the OMC has been relatively significant in the case of employment and relatively insignificant in the case of social inclusion. One key difference was the treaty status of the employment OMC which forced the Italian authorities to comply this component was lacking for social inclusion. Furthermore, the issue of unemployment and labour market reform was simply more salient than social inclusion.
Көрсеткіштер мен жүйелдендіру
Көрсеткіштерді таңдау ӨКЖ үшін өте маңызды, және сыншылар, мысалы, әлеуметтік қорғау ӨКЖ-де көрсеткіштердің сапасы жеткілікті деңгейде емес немесе экономикалық критерийлерге тым көп назар беріліп, әлеуметтік аспектілер екінші орында қалдырылған деп санайды. Денсаулық сақтау саласындағы ұлттық деректердің салыстырылуына да күмән туып отыр. Әлеуметтік қорғау саласында комиссия түрлі ӨКЖ-да қолданылатын әдістемелерді біріздендіруге дайындануда (әлеуметтік интеграция, зейнетақылар және т.б.). Осы ретте, сыншылар көрсеткіштер санының тым қысқаруынан қаушады.
The choice of indicators is of vital consequence for the OMC and critics have argued that, for instance in the Social Protection OMC, the quality of the indicators is not high enough or oriented too much on economic criteria and not social ones. Also, for health the comparability of national data has been doubted. In the social protection field the commission is preparing to streamline the methods used in the different OMCs (social inclusion, pensions etc.). In this context, critics fear that the number of indicators will be too much reduced.