Өзеннің Бұрылысы: Батыс фильмі және роман туралы

Кіріспе

1952 жылғы фильм
В. С. Найпаулдың 1979 жылғы романы

"Өзеннің иілімі" – Энтони Манн режиссерлік еткен, Джеймс Стюарт, Артур Кеннеди, Джули Адамс және Рок Хадсон қатысқан 1952 жылғы американдық вестерн фильмі. Билл Гуликтің 1950 жылғы "Жыланның иілімі" романы негізінде түсірілген бұл фильмде аймақта алтынның табылуынан кейін, тартылып алынған жүкті фермерлерге жеткізу үшін өмірін қауіпке тігіп жүрген қатал ковбой туралы айтылады. "Өзеннің иілімі" фильмі Орегон штатындағы Сэнди-Ривер, Маунт-Худ, Колумбия өзені және Тимберлайн жерлерінде түсірілді. Бұл Энтони Манн мен Джеймс Стюарттың бірлесіп түсірген екінші вестерн фильмі.

Сюжет

1866 жылы бұрынғы шекаралық рейдкер Глин Маклинток отарлаушылардың вагондарын Орегонға жетелеп барады. Ол жолды тексеріп жатқанда, Эмерсон Коулды жылқы ұрлағаны үшін линчтен құтқарады. Коулдың айтуынша, жылқы "әдейі ұрланбаған", Маклинтоктың есімін таниды, ал Маклинток та Коул туралы естіген. Вагон-пойыздың ішіндегі әйелдердің бірі – Маклинтокты ұнататын Лора Бейл. Сол түні оларға бес шошондық шабуыл жасайды, Лора жебеден жараланады. Маклинток пен Коул шошондармен күресуге шығады, және Коул сол кезде Маклинтоктың өмірін құтқарады. Маклинток Коулды құшақтап алады, бірақ қоныс аударушылардың басшысы Джереми Бейл оған сенімсіздікпен қарайды және адамның жаманнан жақсыға өзгеруіне сенбейді. Маклинток, өзінің бұрынғы өмірін артта қалдыруға тырысып, Бейлдің қате екенін ойлайды. Олар Портлендке жеткенде, Лора сауығу үшін сонда қалады. Коул да Калифорнияға алтын іздеуге баратынын айтып, кетеді. Қалғандары, Маклинток қоса, Том Хендрикс есімді адаммен қысқа қажетті жабдықтарды жеткізу туралы келісімге келеді, олар қыркүйектің бірінші аптасында жіберіледі. Сол күні кешке үлкен кеш өткізіп, кәсіби құмар ойыншысы Трей Уилсонмен танысады. Қыс жақындап, жабдықтар кем дегенде алты аптаға кешігіп қалғандықтан, азық-түлік бітіп қалса деген уайым ала бастайды. Маклинток пен Джереми Портлендке барып, жағдайды зерттейді. Олар алтын асығысы бағаларды күрт өсіргенін байқайды. Лора мен Коул Хендрикс үшін жұмыс істейді және қонысқа баруға ниеті жоқ. Джереми қызының Коулмен араласуына риза емес. Осы уақытта Хендрикс кеншілерге жабдықтарын әлдеқайда қымбатқа сатуға шешім қабылдайды. Маклинток жасырын түрде жабдықтарды қонысқа қайтару үшін бірнеше адамды жалдайды, бірақ Хендрикс бұл туралы біліп алып, атыс-шабуылға себеп болады. Коул мен Трей екеуі де Маклинтоктың жағына шығады. Оларды қуып жеткенде, Маклинток тұзақ қояды. Хендрикс пен оның бірнеше серіктері қаза табады, ал қалғандары қашып кетеді. Қонысқа бара жатқан жолда, кеншілер келіп, жабдықтар үшін тым жоғары сома ұсынады. Жалданған адамдар вагонды тартып алу туралы ойлана бастайды. Коул осы үлкен ақшаның азғыруына қарсы тұра алмайды және досын сатады, бірақ оны өлтірмейді. Маклинток оларды іздеп тауып, Джереми, Лора және Трейдің көмегімен жабдықтарды қайтарып алады. Коул бірнеше кеншілерді әкеледі, бірақ олар өзендегі атыс кезінде жеңіліске ұшырайды. Маклинток Коулмен күресіп, оны өлтіреді, ал ағым оның денесін алып кетеді. Соңында олар жабдықтарымен қонысқа жетеді және Лора мен Маклинток енді бірге екені анық көрінеді.

In 1866, remorseful former border raider Glyn McLyntock is guiding a wagon train of settlers to Oregon. While he is checking the trail ahead, he rescues Emerson Cole from being lynched for stealing a horse. Cole, who says the horse is "not exactly stolen", recognizes McLyntock's name, and McLyntock has also heard of Cole. One of the pioneers in the wagon train is the eligible Laura Baile, who fancies McLyntock. That night, they are attacked by five Shoshone Indians, and Laura is wounded by an arrow. McLyntock and Cole go out to deal with the Shoshones and Cole saves McLyntock's life in the process. McLyntock welcomes Cole, but Jeremy Baile, the leader of the settlers, does not trust him and does not believe that a man can change from bad to good. McLyntock, trying to leave his old life behind, thinks Baile is wrong. When they reach Portland, Oregon, Laura remains there to recover. Cole also leaves the party saying that he wants to go to California to find gold. The rest, including McLyntock, go on to establish a settlement in the wilderness after making arrangements with a man named Tom Hendricks for the supplies they need for the winter to be sent on later ("the first week in September"). That night, they have a big party and meet a professional gambler named Trey Wilson. With winter fast approaching and the supplies at least six weeks late, they begin to worry when the food runs low. McLyntock and Jeremy go back to Portland to investigate. They find that a gold rush has inflated prices enormously. Laura and Cole are working for Hendricks and have no intention of going to the settlement. Jeremy is not happy about his daughter being Cole's girl. Meanwhile, Hendricks has decided to sell their supplies for a much higher price to a mining camp. McLyntock secretly hires some men to load the supplies to take back to the settlement, but Hendricks finds out, instigating a shootout. Cole and Trey both side with McLyntock. When they are pursued, McLyntock sets up an ambush. Hendricks and some of his gang are killed, and the rest are driven off. On the way to the settlement, some of the miners show up and offer an exorbitant sum for the supplies. The hired men begin thinking about commandeering the wagon train. Cole cannot resist the temptation of all that money and double crosses his friend, but does not kill him. McLyntock tracks them down and retakes the supplies with the assistance of Jeremy, Laura, and Trey. Cole brings some miners, but they are beaten off in a gunfight at a river. McLyntock fights and kills Cole, and the current takes his body away. In the end, they reach the settlement with the supplies and it is apparent that Laura and McLyntock are now a couple.

Өндіріс

Джеймс Стюарт, өзінің қарапайым мінезімен танымал болған, 1950 жылғы «Уинчестер '73» батыс фильмінде тағы бір экрандық бейне жасады. Бұл жаңа Стюарт көбірек зорлық-зомбылыққа, өткірлікке және көңілі толуға бейім болды, бірақ әлі де ұнады. Ол режиссер Энтони Маннмен келесі батыс жобасында оны одан да әрі дамытты. Бұл фильм екеуінің түсірген сегіз фильмнің екіншісі болды, олардың бесеуі – «The Naked Spur» (1953), «The Far Country» (1954) және «The Man From Laramie» (1955). Фильм сценарийін «Уинчестер '73» романын бірге жазған және «Алыс ел» романын жазған Борден Чейз жазды. Ол Билл Гуликтің 1950 жылғы «Жыланның иілімі» романы негізінде түсірілді. Ұлыбританияда 1950 жылдары фильм «Өзен иілімі» деген атпен белгілі болды. Осы атпен фильмге Ф. Морис Спидтің 1952 жылғы басылымындағы «The Western Film Annual» кітабында көп беттік шолу бөлімі арналды. Кейіпкерлік актер Артур Кеннеди Эмерсон Коул рөлін ойнады. Кеннеди Джей С. Флиппенмен (Бейл отбасының басшысы Джереми Бейл рөлінде) төбелес сахнасын түсірген кезде тізесін ауыртып алғаннан кейін, жазылғанға дейін тек атқа отырып түсірілген көрінестерге шектелді. Джули Адамс Лора рөлін, ал Лори Нельсон оның қарындасы Марджи рөлін ойнады. Адамс 1954 жылғы «Қара лагунадан келген жанұя» фильміндегі Кей Лоуренс рөлімен танымал, ал Нельсон 1955 жылғы «Жанұяның кек алуы» фильмінің жалғасында басты әйел рөлін ойнады. Рок Хадсон кәсіби құмар ойыншы Трей Уилсон рөлін ойнады. Фильм Орегон штатының Маунт-Худ, Сэнди-Ривер және Тимберлайн аймақтарында түсірілді. Фильмнің шығуына дейін оны насихаттау мақсатында 1952 жылдың 24 қаңтарында Колумбия өзенінде бу кемелердің жарысы ұйымдастырылды. Жарыста «Хендерсон» (фильмде қолданылған және актерлердің бір бөлігі отырған) және жаңа «Портленд» бу кемелері бақталасты. «Хендерсон» жарысты жеңіп алды. Стюарт табыстың белгілі бір пайызын алды, бұл 1950 жылғы «Уинчестер '73» фильмінен кейін ол жасаған екінші фильм болды, ол да Манн режиссерлік еткен батыс фильмі еді. 1953 жылы Уильям Гоц Стюарттың фильмнен 750 000 доллар (2021 жылғы доллармен) тапқанын бағалады.

James Stewart, best known for his down to earth persona, established another screen image with the 1950 Western film Winchester '73. This new Stewart was more violent, edgier, and more disillusioned, but still likable. He pushed it even further in his next Western collaboration with director Anthony Mann in this film, the second of eight films the pair ultimately made together, five of them Westerns, including The Naked Spur (1953), The Far Country (1954) and The Man From Laramie (1955). The film was written by Borden Chase, who had co written Winchester '73 and would write The Far Country. It was based on the 1950 novel Bend of the Snake, by Bill Gulick. In Great Britain in the 1950s, the movie was known under the title Where the River Bends. Under this name the film was given a multi page review section in F. Maurice Speed's The Western Film Annual for the 1952 edition of his book. Character actor Arthur Kennedy was cast as Emerson Cole. Kennedy was confined to shooting riding scenes until his knee healed, after spraining it while filming the fight scene with Jay C. Flippen, who plays Jeremy Baile, the leader of the Baile family. Julie Adams was cast as Laura while Lori Nelson was cast as her sister Marjie. Adams is best known for her role as Kay Lawrence in the 1954 horror film Creature from the Black Lagoon and Nelson played the female lead role in the 1955 sequel Revenge of the Creature, which were both directed by Jack Arnold. Rock Hudson played Trey Wilson, a professional gambler. The film was filmed in Mount Hood, Sandy River and Timberline, Oregon. To promote the film before it was released, a steamboat race on the Columbia River was staged on January 24, 1952, featuring the sternwheeler Henderson (which had been used in the film, and which had several of the stars on board) versus the newer sternwheeler Portland. The Henderson won the race. Stewart took a percentage of the profits, the second film on which he had done so, after 1950's Winchester '73, also a Western directed by Mann. In 1953, William Goetz estimated that Stewart had earned $750,000 ($ in 2021 dollars) from the film.

Кассалық жинақ

Фильм алғаш рет 1952 жылдың 13 ақпанында шықты. Ол шамамен 3 миллион доллар (2021 жылғы доллармен есептегенде) табыс әкелді.

Сыни пікірлер

Алғаш шыққанда фильмге сын көп болды, бірақ кейіннен сыншылардың жоғары бағасына ие болды. 1952 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Босли Кроутер фильм туралы: «Фильмде қай ер адам актері "жақсы", ал қайсысы "жаман" боларына дейін күдікпен қарайсың» деген пікір білдірді. Актерлік құрам туралы Кроутер: «Демек, бұл фермерлер мен кеншілердің, мырза Стюарт пен мырза Кеннедидің арасындағы тартысқа тоғады. Екі актер де қару қолдануда және жұмбақ тұлғаларды сомдауда өте жақсы. Джей С. Флиппен – үздік фермер, Джулия Адамс пен Лори Нельсон – әдемі шаруа қыздары, ал Рок Хадсон – әсемдеп көрсетілген құмар ойыншы. Степин Фетчит клоундық стереотипте ойнауға оралғанына өкінеміз, бірақ түсірілімдер Technicolor-да жақсы, ал төбелес жиі және батыл». 2008 жылға қарай фильм Rotten Tomatoes сайтында 10 шолуға негізделген 100% рейтингке ие болды. 2019 жылы Денис Шварц өзінің шолуын: «Барлық уақыттағы ең ұлы вестерн фильмдердің бірі» деп бастады.

Марапаттар

2008 жылы «Өзен бұрылысы» AFI-нің үздік 10 батыс фильмі тізіміне іліккен.