Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Будапешт, Венгриядағы кітапхана
Library in Budapest, Hungary
Ұлттық Сеченый кітапханасы (Országos Széchényi Könyvtár) (OSZK) – Будапешт қаласында, Буда қалысының сарайында орналасқан кітапхана. Бұл Венгрияның екі ұлттық кітапханасының бірі, екіншісі – Дебрецен университетінің кітапханасы.
The National Széchényi Library (Országos Széchényi Könyvtár) (OSZK) is a library in Budapest, Hungary, located in Buda Castle. It is one of two Hungarian national libraries, the other being University of Debrecen Library.
Тарих
Кітапхана 1802 жылы ұлт-сүйгіш венгр аристократы, граф Ференц Сеченьи құрған. Сеченьи әлемді шарлап, венгр тіліндегі кітаптарды сатып алып, жинап, ұлтқа сыйға тартқан. 1803 жылы Пешт қаласында халыққа ашық кітапхана ашылды. Сеченьидің мысалы бүкіл елде кітапханаға кітап сыйлау қозғалысын тудырды. 1808 жылы Венгрияның Ұлттық Ассамблеясы ("Диета") Венгрияның тарихи, археологиялық және табиғи ескерткіштерін жинау үшін Венгрияның Ұлттық мұражайын құрды. Мұражай кітапханамен біріктірілді және соңғы 200 жылдан бері осы күйінде сақталып келеді – венгр халқының өткеніне байланысты жазба, баспа және материалдық ескерткіштердің ұлттық қоймасы ретінде.
The library was founded in 1802 by the highly patriotic Hungarian aristocrat Count Ferenc Széchényi. Széchényi traveled the world buying Hungarian books, which he assembled and donated to the nation. In 1803, the public library was opened in Pest. Széchényi's example resulted in a nationwide movement of book donations to the library. In 1808, the Hungarian National Assembly ("Diet") created the Hungarian National Museum to collect the historical, archaeological and natural relics of Hungary. The Museum was merged into the Library and for the last 200 years this is how it has existed, a national depository for written, printed and objective relics of the Hungarian past.
Жинақтар
Кітапхананың мақсаты – "hungarica" жинағын толықтыру. "Hungarica" Венгрияда жарық көрген, венгр тілінде басылған, венгр авторларының туындылары және венгр тақырыбына қатысты жұмыстарды қамтиды. Кітапхана Венгрияда шығарылған барлық басылымдар мен материалдардың екі данасын алады.
The library aims to collect "hungarica" which is describes as works published within Hungary, published in Hungarian, written by Hungarian authors, and those with Hungarian aspects. The library receives two copies of all publications and prints produced in Hungary.
Мерзімді басылымдар
ХІХ ғасырда мерзімді басылымдардың көптеп түсуімен, Жозеф Синьей аға 1884 жылы Ұлттық газет кітапханасын құрды. Кітапханада шамамен 250 мың томдық мерзімді басылымдар бар. Венгрия және халықаралық газеттер жинағының шамамен 75 пайызы – қазірге дейін сақталған жалғыз даналар. Ерекше атаулы туындылардың ішінде Венгриядағы тұрақты шығатын алғашқы газет – Nova Posoniensia және Еуропадағы ең алғашқы академиялық журнал – Journal des Sçavans бар.
With the influx of periodicals in the 19th century, József Szinnyei Sr. [hu] established the National Newspaper Library in 1884. The library has about 250,000 volumes of periodicals. Of the Hungarian and international newspaper collection, almost 75 percent of its items are the only surviving copies. Notable items include the Nova Posoniensia, the first regular newspaper in Hungary, and the Journal des Sçavans, the earliest academic journal in Europe.
Қолжазбалар
Кітапхана Венгриядағы ең ірі қолжазбалар қорына ие, онда барлығы шамамен 1 400 000 экземпляр сақталған. Ерекше құндылығы – Венгрияның ұлттық әнұраны «Гимн» мен венгр әні «Szózat»-тың түпнұсқалары.
The library holds the largest manuscript collection in Hungary with about 1,400,000 total items. Notable items include the original copies of Himnusz, Hungary's national anthem, and Szózat, a Hungarian song.
Плакаттар мен шағын баспалар
1935 жылы құрылған Плакаттар мен кішкентай гравюралар жинағында шамамен төрт миллион құжат сақталған, бұл кітапхананың ең ірі жинақтарының бірі.
The Collection of Posters and Small Prints, established in 1935, holds about four million documents, making it one of the biggest collections of the library.
Карталар
1939 жылы Карталар жинағы Ұлттық Сеченьи кітапханасының жеке бөліміне айналды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, карталар жинағында 300 000-нан астам зат бар, оның ішінде 3400 карта парағы 1800 жылдардың басындағы Сеченьи жинағына жатады. Карталардың шамамен ширегі тарихи Венгрияны қамтиды, ал жинақтағы қалған карталар әлемнің түкпір-түкпірінен алынған аймақтарды қамтиды. Кітапхана соңғы жылдары мәдени мұра нысандарын қолжетімді ету мақсатында карталар жинағын цифрландырып келеді. Кітапхана Этвёш Лоранд университетінің Картография және геоинформатика кафедрасымен бірлесіп, кітапханадағы кейбір глобустарды цифрландырып, Виртуалды глобустар мұражайын құрды. Венгрияның алғашқы басылған картасы – Tabula Hungariae қазір цифрлық форматта және онлайн қолжетімді.
In 1939, the Map Collection became an independent department of the National Széchényi Library. As of 2015, the map collection encompasses over 300,000 items, with 3,400 map sheets belonging to the original Széchényi collection from the early 1800s. Approximately a quarter of the maps' coverage is of historical Hungary, and the remaining maps in the collection cover areas all over the world. The library has been digitizing its map collection in recent years to make cultural heritage items more accessible. The library partnered with the Department of Cartography and Geoinformatics at Eötvös Loránd University to digitize some of the library's globes to create the Virtual Globes Museum. Tabula Hungariae, the first printed map of Hungary, is now digitized and accessible online.
Музыка
Кітапхананың музыкалық қоры 170 000 дана басылған нотадан тұрады. Ерекше атаулы туындыларға Йозеф Хайднның қолжазбалары мен тұңғыш басылымдары, Франц Листтің шығармалары және Ференц Эркельдің операларының қолжазбалары кіреді.
The library's music collection holds 170,000 items of printed sheet music. Notable items include Joseph Haydn's manuscripts and first edition works, items from Franz Liszt, and Ferenc Erkel's operas' manuscripts.
Суреттер
Кітапхананың фотосуреттер жинағы 2007 жылы құрылған. Онда кітапхананың кітап қорына байланысты 40,000 шыны тақта немесе фото және пленка негативтері сақталған.
The library's photo collection was established in 2007. Among other items, it holds 40,000 glass plates or photo and film negatives of the library's book collection.
Моцарттың жаңа автографы табылды
2014 жылы венгр кітапханашысы Моцарттың сонатасының түпнұсқа қолжазбасының (автографтың) төрт бетін Будапешттегі Ұлттық Сечени кітапханасынан тапты. Осыған дейін автографтың соңғы беті ғана сақталған болатын. Түпнұсқа қолжазба 1784 жылы жарық көрген алғашқы басылымға жақын. Дегенмен, бірінші бөлімде, V вариациясының 5-ші және 6-шы тақтарында, тақтың соңғы сегіздік нотасының ырғағы уақыт өте келе түрлі басылымдарда өзгертілген. Менуэтте 3-ші тақтың соңғы төрттен бір бөлігі көптеген басылымдарда C-диез дыбысынан тұрады, ал автографта А дыбысы басылған. Төрт беттің қағазы мен қолжазымы Зальцбургте сақталған қолжазбаның соңғы бетімен сәйкес келді. Золтан Кочис 2014 жылдың қыркүйек айында жаңадан табылған қолжазбаны алғаш рет орындады.
In 2014, a Hungarian librarian discovered four pages of Mozart's original score (autograph) of the sonata in Budapest's National Széchényi Library. Until then, only the last page of the autograph survived. The original score is close to the first edition, published in 1784. However, in the first movement, in bars 5 and 6 of Variation V, the rhythm of the final eight note of the bar was altered by various editions throughout time. In the menuetto, the last quarter beat of bar 3 is a C sharp in most editions, but in the autograph an A is printed. The paper and handwriting of the four pages matched that of the final page of the score, held in Salzburg. Zoltán Kocsis gave the first performance of the discovered score in September 2014.