Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Латын тілінің сөздік жұмысы
Latin language lexicographical work
"Латын сөздігі" (немесе Харперс латын сөздігі, көбінесе Льюис және Шорт немесе L&S деп аталады) – латын тілінің ағылшын тіліндегі танымал сөздік жұмысы. Ол 1879 жылы Нью-Йорктегі Харпер және Браттар баспасынан шығарылды және бір уақытта Ұлыбританияда Оксфорд университетінің баспасында басылды.
A Latin Dictionary (or Harpers' Latin Dictionary, often referred to as Lewis and Short or L&S) is a popular English language lexicographical work of the Latin language, published by Harper and Brothers of New York in 1879 and printed simultaneously in the United Kingdom by Oxford University Press.
Тарих
Бұл еңбек әдетте редакторлар Чарлтон Т. Льюис және Чарльз Шорттың есімдерімен Льюис пен Шорт сөздігі деп аталады. Ол 1850 жылы Итан Аллен Эндрюс жасаған латын-ағылшын тіліне аударманың негізінде құрастырылды. Бұл аударма, өз кезегінде, неміс филологы Вильгельм Фрёндтің «Wörterbuch der Lateinischen Sprache» сөздігінен жасалған, ал ол 1783 жылғы И. Дж. Г. Шеллердің латын-неміс сөздігіне негізделген. Эндрюс аудармасын Фрёнд өзі, содан кейін Генри Дрислер ішінара қайта қарады, ал соңында Шорт пен Льюис редакциялады. Екі редактордың арасындағы еңбек бөлінісі өте тең емес болды. Шорт, өте мұқият бірақ баяу жұмыс істейтін, А мен С әріптеріне материал дайындады, бірақ B және C әріптері Харпер баспасынан жоғалып кетті, сондықтан оның жұмысы қазір тек А әріпінде (216 бет) ғана сақталған. Ал Льюис, заңгерлік тәжірибесінен бос уақытында жұмыс істей отырып, B-ден Z-ға дейінгі әріптермен басталатын жазбаларға (1803 бет) толық жауапты болды. 1890 жылы Льюис студенттерге арналған «Бастауыш латын сөздігі» деген атаумен сөздіктің қысқартылған нұсқасын жариялады. Кейде «Элементар Льюис» деп те аталатын бұл сөздік бүгінгі күнге дейін басылып келеді. Оксфорд университетінің баспасының осы кітапты қабылдауы 1875 жылы жаңа латын-ағылшын сөздігін жасау жобасының сәтсіз аяқталуының нәтижесі болды. Генри Нетлшип пен Джон Майорға жаңа латын сөздігін жасау тапсырылған, бірақ Майор жобадан бас тартқаннан кейін Нетлшип оны жеке өзі аяқтауға шамасы келмеді және ақырында өзінің зерттеулерін Льюис пен Шорт сөздігіне түсіндірмелер түрінде жариялады. Баспа бұрын Джон Риддлдің 1835 жылғы Шеллердің латын-неміс сөздігінің аудармасын жариялаған болатын, бірақ ол кітап әлдеқайда қымбат болды. Сондықтан баспа Харпердің латын сөздігін уақытша шешім ретінде қабылдады және Харпер мен Бауырларға 10 пайыз роялти төледі. Харпер мен Бауырлар 1899 жылы банкротқа ұшырар алдында оның құқықтарын Америкалық кітап компаниясына сатты. Жарық көрген сәттен бастап көптеген ғалымдар сөздіктегі қателер мен үйлесімсіздіктерді сынады. Бірақ түрлі жағдайларға байланысты, 1933 жылға дейін оны ауыстыруға тырысылмады, содан кейін 1983 жылы аяқталған Оксфорд латын сөздігі жарық көрді. Сөздіктің толық мәтіні (1879 жылғы нұсқасы) көптеген веб-сайттарда қолжетімді.
The work is usually referred to as Lewis and Short after the names of its editors, Charlton T. Lewis and Charles Short. It was derived from the 1850 English translation by Ethan Allen Andrews of an earlier Latin German dictionary, Wörterbuch der Lateinischen Sprache, by the German philologist Wilhelm Freund, in turn based on I. J. G. Scheller’s Latin–German dictionary of 1783. The Andrews translation was partially revised by Freund himself, then by Henry Drisler, and was finally edited by Short and Lewis. The division of labour between the two editors was remarkably unequal. Short, a very thorough but slow worker, produced material for the letters A through C, but B and C were lost by Harpers, meaning that his work now appears only in the letter A (216 pages), while Lewis, who worked in the time he could spare from his law practice, was solely responsible for the entries beginning with the letters B through Z (1803 pages). In 1890 Lewis published a heavily abridged version of the dictionary, entitled An Elementary Latin Dictionary, for the use of students. Sometimes called the Elementary Lewis, it is still in print today. The adoption of the book by Oxford University Press was the result of the failure of its own project to create a new Latin English dictionary in 1875. Henry Nettleship and John Mayor had been commissioned to produce a new Latin dictionary based on a fresh reading of the sources, but after Mayor withdrew from the project, Nettleship was unable to complete it on his own; he eventually published his research as notes on Lewis and Short. While the Press had earlier published John Riddle's 1835 translation of Scheller's Latin–German dictionary, this was a much more expensive book. The Press thus adopted Harpers' Latin Dictionary as a stopgap measure, paying Harper and Brothers 10 per cent royalties. Harper and Brothers sold its rights to the American Book Company in 1899, shortly before its bankruptcy. From the time of its publication, many scholars have criticized the dictionary for its errors and inconsistencies. Because of various circumstances, however, no replacement was attempted until 1933, with the Oxford Latin Dictionary, which was completed in 1983. The dictionary's full text (year 1879) is available on line at numerous websites.