Кіріспе

Фэрли – Шотландияның Солтүстік Айршир аймағындағы ауыл.

Орналасуы мен мәртебесі

Фэрли Клайд фьордының шығыс жағасында орналасқан және Аран аралы мен Кумбра аралдарына қарайды. Қазіргі уақытта ол негізінен шағын қалалық елді мекен, Фэрли ішінде жұмыс істейтін кәсіпорындардың саны аз. Олардың ішінде "Village Inn" (паб және мейрамхана) мен жанармай құю станциясы бар. 2001 жылғы халық санауы бойынша Фэрлиде 1510 тұрғын тіркелген. Шығыс Айрширдегі Гейтхедке жақын орналасқан Фэрли үйі Фэрли отбасының құрметіне аталған, ал бұрынғы атауы Кішкентай Дрегхорн болған.

Тарих

Шотландия королі Давид I нормандық сэр Ричард де Морвиллді Шотландиядағы жерді иеленуге тағайындады. Осылайша ол Шотландияның жоғары констеблі және Каннингхэм, Ларгс және Лаудердейл лорды атанды. Бұл жер кейін Ричардтың туыстары мен достары арасында бөлісті, ал 13-шы ғасырда Фэрли жері Тарберттің де Рос (немесе Росс) әулетінің иелігінде болды, солтүстікке қарайғы жерлер Бойл әулетіне, ал оңтүстікке қарайғы жерлер Семпилл әулетіне тиесілі еді. Росс әулетінің ұлдарының бірі қамал салып, Фэрли есімін қабылдады. Әулет 17-шы ғасырға дейін қамалда тұрып келді, бірақ 19-шы ғасырдың соңында қамал қирап, ескірген (қамал 1999 жылы тұрғын үйге айналдыру үшін сатылды). Ол Лоу қамалымен, Кіші Кумбре қамалымен және Скельморли қамалының мұнарасымен ұқсас белгілері көп. Фэрли Бернінің оңтүстігіндегі жерді Семпилл әулеті иеленген, ол ешқашан Фэрли әулетіне тиесілі болған емес және ол Батыс Килбрайд ауданында орналасқан. Монтгомери әулеті кейінірек Саутханнан иелігін алды. Саутханнан үйінің немесе қамалының бастапқы құрылысы 18-шы ғасырда бұзылып, қазіргі үй кейінірек салынды. Фэрлидің солтүстігінде Кельберн жерлері жатыр, онда әсем қамал бар, онда Бойвилл (Бойл) әулетінің мүшелері 12-шы ғасырдан бері тұрып келеді. 1703 жылы Дэвид Бойл Гласгоу графы және Келберн виконты атанды. Кейінгі графтардың бірі 1850 жылы аймақтағы кедей адамдарға жұмыс беру үшін иелікке қоршау салдырды. Қазіргі граф иелікті едәуір жақсарып, дамытты. Қазір ол жұртшылыққа ашық ауылдық орталық, және алыс-жақын жерлерден көптеген келушілерді тартады. Ескі жазбаларға сәйкес, Фэрли 16-шы ғасырда толыққанды пайдаланылған жақсы, қорғалған зәкірге ие болғандықтан балық аулау ауылы ретінде дамыған көрінеді. Пейсли шалына деген сұраныс артуымен, тоқу да ауылдың өркендеуіне үлес қоса бастады. Фэрли қамалының (Бурнфут) астындағы коттедждер Уиверс-роу деп аталды. Солтүстікке қарай "орталық қатар" (Ферри жолы) орналасқан, онда балықшылар мен паромшылар тұрды. Ескі кемежайдың қалдықтары әлі де көрініп тұр. Бұл жер Нокс тастары деп белгілі болды, өйткені ескі Фэрли тұрғыны Нокс Уайт 1920 және 1930 жылдары осы аймақта қайықтарды жалға берген. Одан әрі солтүстікте "солтүстік қатар" болды, қарапайым тұрғын үйлердің белгісіз тобы (Бэй-стрит ауданы). Отбасылар шошқа мен тауық ұстады, жеміс-жидек пен көкөніс өсірді, жақсы жағдайдағылар сиыр ұстады, ал өмірдің басқа да қажеттіліктерін ауылды аралап саудагерлерден алды. Ларгсқа (аяқпен) сирек баратын, әсіресе Хайндманның базарына немесе Колмның (Колумбаның) күніне. 18-шы ғасырда Гриноктан Стрейнерге дейін жол салынды, және саудагерлер мен кеме жүргізушілер Фэрлиге көшуді бастады. Фэрли мен Кумбра арасындағы канал (Фэрли жолдары) сауда кемелері үшін танымал зәкір болды, негізінен Гринкоктағы баспасөз топтарының қауіп-қатерінен аулақ болу үшін және Фэрлиде кедендік бақылаудан оңай қашуға болатын. Уақыт өте келе ескі коттедждер жақсартылып, кеңейтілді, жаңа ғимараттар салынды. Түпнұсқалардың кейбіреулері - Рокхейвен (c1720, Ферри үйі), Фэрли Лодж, Бич Хаус, Алланбанк, Фэрли Коттедж және Брукссайдтың бір бөлігі. 18-шы ғасырдың соңында Джон Файф Килберниден Фэрлиде арба жасаушы ретінде бизнес ашу үшін келді. Оның ұлы Уильям (1785-1865) 1803 жылы Фэрлиде Fife & Son кеме жасау шеберханасын құрды, ал Уильямның немересі Уильям Файф III (1857-1944) желкенді яхталардың дизайнымен және құрылысымен халықаралық деңгейде танымал болды.

MOD базасы және басқа да нысандар

Корольдік әскери-теңіз флотының ASDIC ғылыми-зерттеу орталығы 1940 жылғы қарашада Портлендтегі базасынан Фэрлиге көшіп, Fife & Son кеме құрылыс шеберханасын иеленді. Олар су астына қарсы соғыстың басқа да түрлерімен де жұмыс істеді және 1941 жылы Fairlie Mortar-ды жасады. Бұл үлкен жетістікке ие болмады, бірақ одан өте табысты Squid жүйесі пайда болды. Соғыстан кейін де қорғаныс депосы сақталды және Фэрлиден Грейт-Кумбреге, содан кейін Бьютқа дейін су астына қарсы қорғаныс жүйесі құру жоспарланды. Соңғы жылдары өнеркәсіптік және әскери дамулар ауылдың мінезін біршама өзгертті. Хантерстон Б атом электр станциясы, Хантерстон терең су кеме терминалы және НАТО базасы жағалау бойында салынды.

Фэрли айлағы

Фэрли Пирс Клайд паромына және Ларгс тармағына қосылыс қызметтерін ұсынды, ал 1971 жылдың қыркүйегінде соңғы рейс өткеннен кейін жабылды. Ауылдағы екінші теміржол стансасы әлі де сақталып, Айршир жағалау сызығының пойыздарымен қызмет көрсетеді.