Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шампан өсіру – теңіздік немесе тұщы су ортасында жүзеге асырылатын, адамдарға тағамдық мақсатта қолданылатын шампан немесе қарақұйрық (Caridea немесе Dendrobranchiata тобына жататын шаянаттар) өндіретін аквакультуралық бизнес.
Shrimp farming is an aquaculture business that exists in either a marine or freshwater environment, producing shrimp or prawns (crustaceans of the groups Caridea or Dendrobranchiata) for human consumption.
Теңізші
Коммерциялық теңіз шаяны өсіру 1970-ші жылдары басталды, ал өндіріс, әсіресе АҚШ, Жапония және Батыс Еуропа нарықтарының сұранысына қарай, күрт өсті. 1991 жылы шаяндардың жалпы әлемдік өндірісі 2,1 миллион тоннадан асты, бұл шамамен 9 миллиард АҚШ долларын құрады. Өсірілген шаянның шамамен 30%-ы Азияда, әсіресе Қытай мен Индонезияда өндіріледі. Қалған 54,1%-ы негізінен Латын Америкасында өндіріледі, онда Бразилия, Эквадор және Мексика ең ірі өндірушілер болып табылады. Ең ірі экспорттаушы ел – Индонезия. Шаян өсіру Оңтүстік-Шығыс Азиядағы дәстүрлі, шағын кәсіпорындардан әлемдік индустрияға айналды. Технологиялық жетістіктер шаянды тығыз жағдайда өсіруге мүмкіндік берді, ал аналық шаяндар бүкіл әлемге жіберіледі. Өсірілген шаянның барлық дерлік бөлігі Penaeidae тұқымдасына жатады, ал олардың ішінде Litopenaeus vannamei (Тынық мұхитының ақ шаяны) – 70% және Penaeus monodon (гиганттық жолбарыс шаяны) – 20% құрайды, бұл барлық өсірілген шаянның шамамен 90%-ын құрайды. Бұрынғы кезде бұл өнеркәсіптік монокультуралар ауруларға өте сезімтал болды, бұл соңғы онжылдықтарда шаян шаруашылықтарының аймақтық құлдырауына әкелді. Экологиялық проблемалардың күшеюі, аурудың қайталануы, ҮЕҰ-лардың, тұтынушы елдердің және тіпті өндірушілердің өзінің қысымы мен сын-пікірлері 1990-шы жылдардың соңында индустрияда өзгерістерге және үкіметтердің күшейтілген реттеуіне әкелді. 1999 жылы мемлекеттік органдар, индустрия өкілдері және экологиялық ұйымдарды қамтитын, тұрақты өсіру тәжірибелерін дамытуға және ілгерілетуге бағытталған бағдарлама басталды.
Commercial marine shrimp farming began in the 1970s, and production grew steeply, particularly to match the market demands of the United States, Japan, and Western Europe. The total global production of farmed shrimp reached more than 2.1 million tonnes in 1991, representing a value of nearly US$9 billion. About 30% of farmed shrimp is produced in Asia, particularly in China and Indonesia. The other 54.1% is produced mainly in Latin America, where Brazil, Ecuador, and Mexico are the largest producers. The largest exporting nation is Indonesia. Shrimp farming has changed from traditional, small scale businesses in Southeast Asia into a global industry. Technological advances have led to growing shrimp at ever higher densities, and broodstock is shipped worldwide. Virtually all farmed shrimp are of the family Penaeidae, and just two species – Litopenaeus vannamei (Pacific white shrimp) 70% and Penaeus monodon (giant tiger prawn) 20% – account for roughly 90% of all farmed shrimp. These industrial monocultures used to be very susceptible to diseases, which caused several regional wipe outs of farm shrimp populations in past decades. Increasing ecological problems, repeated disease outbreaks, and pressure and criticism from NGOs, consumer countries and even producers themselves, led to changes in the industry in the late 1990s and generally stronger regulation by governments. In 1999, a program aimed at developing and promoting more sustainable farming practices was initiated, including governmental bodies, industry representatives, and environmental organizations.
Тұщы су
Тұщы су шаяны өсіру теңіз шаяны өсірумен көптеген ортақ белгілерге және проблемаларға ие. Басты түрлердің даму тіршілік циклы (гигант өзен шаяны, Macrobrachium rosenbergii) ерекше қиындықтар тудырады. 2010 жылы тұщы су шаянының әлемдік жылдық өндірісі шамамен 670 000 тоннаны құрады, оның 615 000 тоннасын (92%) Қытай өндірді.
Freshwater prawn farming shares many characteristics with, and many of the same problems as, marine shrimp farming. Unique problems are introduced by the developmental lifecycle of the main species (the giant river prawn, Macrobrachium rosenbergii). The global annual production of freshwater prawns in 2010 was about 670,000 tons, of which China produced 615,000 tons (92%).
Жануарлардың әл-ауқаты
Көз сабағын жою – бір (бір жақты) немесе екі (екі жақты) көз сабағын шабақтан алып тастау. Шабақтарды үйрету контекстінде, көз сабағы жойылған аналықтар көз сабағы жойылмаған аналықтарға қарағанда көбірек жұмыртқа туады және одан ұзақ уақыт бойы көбейеді. Бұл әдіс әлемдегі теңіз шабақтарын өсіру немесе көбейтудің барлық ғылыми-зерттеу және коммерциялық мекемелерінде аналық шабақтарға (немесе шкампаларға) жүйелі түрде қолданылады. Осы жағдайларда көз сабағын жоюдың мақсаты – аналық шабақты жетілген жұмыртқалықтарды дамытуға және шашыратуға ынталандыру. Белгілі бір түрдің жұмыртқалықтары тұтқындық жағдайда дами түсіп, шашыратын болса да, көз сабағын жою жұмыртқаның жалпы өндірісін арттырады және берілген популяцияда көбейтуге қатысатын аналықтардың үлесін арттырады деп саналады. Аналықтарға көз сабағын жою процедурасы жасалғаннан кейін, толық жұмыртқалық даму көбінесе 3-10 күннің ішінде жүзеге асады.
Eyestalk ablation is the removal of one (unilateral) or both (bilateral) eyestalks from a crustacean. In a context of shrimp domestication, ablated females produce more eggs and for a longer time period than non ablated. It is routinely practiced on female shrimps (or prawns) in almost every marine shrimp maturation or reproduction facility in the world, both research and commercial. The aim of ablation under these circumstances is to stimulate the female shrimp to develop mature ovaries and spawn. Even in conditions where a given species will develop ovaries and spawn in captivity, use of eyestalk ablation is considered to increase total egg production and increase the percentage of females in a given population that participate in reproduction. Once females have been subjected to eyestalk ablation, complete ovarian development often ensues within as little as 3 to 10 days.