Матай Евангелиясынан: Адам аулаушылар метафорасы

Кіріспе

Матай 4:19 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының төртінші тарауының он тоғызыншы аяты. Иса Ғалилеяда жаңадан уағыз айта бастағанда, балықшы Симон Петір мен Андреяға кездеседі. Осы аятта ол екеуін өзімен бірге болуға шақырады.

Талдау

Марқа 1:17-де де «адам аулаушылар» деген сөз тіркесі Жаңа Ғимараттағы ең танымал жолдардың бірі және евангелизмнің ең маңызды метафорасы болып табылады. Иктхисті ертедегі христиан дінінің символы ретінде қабылдауда бұл бейне маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл сілтеме шәкірттерден Исаға ауыстырылып, Ол «адам аулаушы» деп аталады, ал Исаның балықшы ретіндегі бейнесі Исаның шопан ретіндегі бейнесінен кейін ғана екінші орында тұрады. «Адам аулаушылар» аудармасы көпшілікке белгілі және қолданылады, бірақ қазіргі контексте толыққанды дұрыс емес, себебі түпнұсқа грек тілінде жынысқа қатысты белгісіздік бар. Аудармашылар «балықшы» сөзін қолданудан аулақ қалады, өйткені «балықшы» сөзі ағылшын тілінде оның стандартты терминін алмастырды, бірақ соңғы жылдары «балықшы» гендерлік бейтарап термин ретінде белгілі бір мәнге ие болды. Осы өлеңге негіз болатын Еремия 16:16-да балық аулау туралы ұқсас сілтеме бар. Еремияда күнәкарларды іздеу туралы айтылса, Ізгі хабарларда жандарды құтқару туралы жұмсақ метафора ретінде айтылған. Метафораның негізгі түсіндірмесі, шәкірттердің бұрын балық аулағандай, Иса үшін жан аулауға жұмыс істегенін көрсетеді, бұл туралы барлық тарап келіседі, бірақ метафораның нақты мағынасына қатысты әртүрлі пікірлер бар. Метафораның мағынасы шәкірттер қандай балық аулаумен айналысқандарына байланысты өзгереді. Уоллес балық аулаудың әдеттегі көзқарасы – желі мен ілгекпен балықты біртіндеп аулау қате деп санайды, Симон мен Андрей балық аулауға торларды пайдаланған және бірден көп балықты ұстаған болуы мүмкін. Вюэллер басқаша пікір білдіреді, шәкірттер балықты жеке-жеке, тіпті қолмен ұстаған болуы мүмкін дейді. Манек метафораны толық түсіну үшін сол кездегі теңізге деген көзқарасты түсіну қажет деп санайды. Ол Ескі Ғимаратта теңіздің қасиетсіз деп есептелетінін, Құдайдың өмірді жарату үшін алдымен теңіздерді ығыстыру қажет екенін және Жүніс сияқты оқиғаларда теңіздің тереңдігі жер асты әлемімен байланысты екенін айтады. Осылайша, балық аулау балықты күнә мен өлімнің билігінен босатып, Құдайдың билігіне әкеледі. Сол сияқты шәкірттер де жанды күнә мен жамандықтан Құдайдың иелігіне әкелуге міндетті. Су туралы сілтеме шүкіршілік рәсімімен де байланысты болуы мүмкін, ал Матай 28:19-да бұл рәсім шәкірттердің миссиясымен тікелей байланысты. Манек сондай-ақ кейбір ғалымдардың метафораның жалпыға бірдей мағынасы бар ма екеніне күмәнданатынын айтады. Кейбір ғалымдар Исаның Шимон мен Андрейді балықшы болуға шақырғанына сенуші, өйткені олардың осы дағдылары болған, яғни Иса мұғаліммен кездессе, одан өзінің орнына оқытуды сұрар еді, ал егер ол сарбазбен кездессе, одан өзінің орнына шайқасуды сұрар еді. Грек және яһуди дінбасылары дәстүрлі түрде шәкірттер тобымен қоршалған болса, шәкірттердің мұғалім іздеуі және мұғалімнің өз ізбасарларына бейжай қарауы жиі кездесетін жағдай. Бұл өлеңде Исаның өз ізбасарларын белсенді түрде тартатыны анық көрінеді. Осы танымал өлең өнер мен мәдениетте көптеген рет пайда болды. Бұл өлеңге сілтеме жасайтын әдеби шығармалардың арасында Чосердің «Саммонердің ертегісі», Байронның «Дон Жуан», Теннисонның «Гарольд», Джойстің «Жас суретшінің портреті» және Г. К. Честертонның «Отаға Браунның кінәсіздігі» бар.

The phrase "fishers of men," also at Mark 1:17, is one of the most well known lines in the entire New Testament, and the most important metaphor for evangelism. The image probably had an important role in the adoption of the Ichthys as a symbol of early Christianity. The reference has also often been moved from the disciples to Jesus, with him being called the "fisher of men," and the image of Jesus as a fisherman is second only to that of Jesus as a shepherd. The translation "fishers of men" is well known and used by most authors, but not wholly accurate in a modern context inasmuch as the original Greek is gender neutral. Translators also prefer to avoid the word fisher, since fisherman has replaced it as the standard term in English, though in recent years fisher has gained some currency as a gender neutral term for fishermen. A similar reference to fishing occurs at Jeremiah 16:16, upon which this passage might be based. In Jeremiah the reference is to hunting down sinners, in the Gospels it seems to be a milder metaphor of saving souls. The basic interpretation of the metaphor as referring to the disciples working to catch souls for Jesus as they had previously caught fish is universally agreed upon, there are, however, a number of views of the exact meaning of the metaphor. The metaphor has a somewhat different meaning depending on one's view of the type of fishing the disciples participated in. Wallace argues that the common view of fishing with a line and hook and bringing each fish in individually is misplaced, Simon and Andrew would have used nets to fish and would have brought in large numbers of fish at once through grand acts. Wuellner presents an alternate view arguing that the disciples may have caught fish individually, and even by hand. Manek believes that to fully appreciate the metaphor one must understand how the sea was viewed at the time. He argues that throughout the Old Testament the sea is presented as unholy, to create life God first needed to push away the seas, and in stories, such as that of Jonah, the depths of the sea are portrayed as being synonymous with the underworld. Thus the act of fishing brings the fish from the domain of sin and death to that of God. Similarly the disciples are tasked with bringing souls from sin and evil into the domain of God. The water reference might also be linked to the idea of baptism, which in Matthew 28:19 is explicitly linked to the disciples' mission. Manek also notes that some question whether the metaphor has the universal meaning that is usually understood. Some scholars believe that Jesus only called Simon and Andrew to be fishers because they already had these skills, that is Jesus had met a teacher he would have asked them to teach for him and if he had met a soldier he would have asked him to do battle for him. While both Greek and Jewish religious leaders were traditionally surrounded by a group of disciples it was more common for the disciples to search out a teacher, and for a teacher to express indifference to their followers. This verse clearly depicts Jesus' actively recruiting his followers. As such a famous verse it has appeared a number of times in art and culture. Among literary works that reference the verse are Chaucer's "Summoner's Tale", Byron's Don Juan, Tennyson's Harold, Joyce's A Portrait of the Artist as a Young Man, and G. K. Chesterton's "The Innocence of Father Brown."

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Glossa Ordinaria: Мені аяқтарыңызбен емес, көңіліңізбен және өміріңізбен іздеңіз.