Кіріспе

Голландиялық тарихшы және теолог (1930–2001)

Хайко Августин Оберман (1930–2001) – Реформацияны зерттеуге маманданған голландиялық тарихшы және теолог.

Өмір

Оберман 1930 жылғы 15 қазанда Утрехт қаласында дүниеге келген. 1957 жылы Утрехт университетінде теология ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғап, 1958 жылы Гарвард діни мектебінің профессорлық құрамына қосылды. Ол онда оқытушыдан доцентке, ал 1963 жылы шіркеу тарихының профессоры болып тез өрледі. 1964 жылы Гарвард діни мектебінде Шіркеу тарихының Винн профессоры болып тағайындалды және 1966 жылға дейін оқып сабақ берді. Содан кейін Германияның Тюбинген университетінің теология факультетінде кафедра басқарды, сонымен қатар Кеш Орта ғасыр мен Реформацияны зерттеу институатының директоры болды. Кейін Оберман Аризона университетінде Кеш Орта ғасыр мен Реформацияны зерттеу бөлімін құрды. Оның маңызды еңбектерінің қатарында «Орта ғасыр теологиясының жетістіктері: Габриэль Биль және Кеш Орта ғасырлық номинализм» (1963) кітабы бар, ол Орта ғасыр мен Реформация дәуірі арасындағы алшақтықты қысқарту жобасын (кем дегенде теология саласында) ұсынады, сондай-ақ Мартин Лютердің иконокласттық биографиясы, неміс тілінен аударған «Лютер: Құдай мен шайтан арасындағы адам» (1989) кітабы жатыр. Лютер туралы Оберман былай деп жазды: «Егер Лютердің өмір сүрген ортасы мен сенімін толық түсінбесек, оның христиандық өмірге қатысты Құдай мен шайтан арасындағы көзқарасын ұқтыру мүмкін емес. Ібілістің күшіне мойын бұрмаса, Христиандыққа сенім идеяға айналады – ал Лютердің сенімі оның заманының руына сай, шатасқан жаңылысқа ұласады». Ол 2001 жылғы 22 сәуірде қайтыс болды.

Құрметтер

Америка Құрама Штаттары мен шетелдегі көптеген құрметті дипломдар мен ұйымдық мүшеліктері Оберманның ғалым және педагог ретіндегі беделіне құрмет көрсетіп тұр. Ол 1963 жылы Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының, 1964 жылы Америка өнер және ғылым академиясының, ал 1991 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. 1996 жылы Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясы оған тарих саласындағы беделді А.Х. Хайнекен сыйлығын табыс етті – тарихшының алатын ең жоғары наградасы. 2001 жылы, қайтыс болғанға аздай уақыт қалғанда, Нидерланды королевасы Беатрикс оның 2002 жылы голланд ғылымы мен мәдениетін тамаша таныстырғаны үшін рыцарь атағына ие болатынын хабарлады. Аризона университетінде ол 1988 жылы Регенттер профессоры атанды және 1989 жылы «5 жұлдызды» оқытушы сыйлығымен, 1999 жылы Әлеуметтік және мінез-құлық ғылымдары колледжінің аспирантуралық оқыту сыйлығымен, ал 2001 жылы SBS кеңесінің өмірлік жетістіктері сыйлығымен марапатталды.