Кіріспе

Жохан Ізгі хабарының тарауы

Жохан 1 – Жаңа өсиеттегі Жохан Ізгі хабарының бірінші тарауы. Осы тарауды құраған автор – осы Ізгі хабарды жазған Жохан.

Мәтін

Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 51 аятқа бөлінген.

5-аят

Жарық қараңғыда жарқырайды, ал қараңғы оны қабылдамады. (Жохан 1:5). Ағылшын тіліндегі аудармалары грекше κατελαβεν сөзін 'түсіну' деп аударған (мысалы, Жаңа Король Джеймс нұсқасында), бірақ басқа аудармаларда мағына қараңғылық пен жарық арасындағы күрес ретінде берілген: "жарық қараңғыда жарқырайды, ал қараңғы оны жеңе алмады" (Revised Standard Version).

6-аят .

6-тармақта: "Құдайдан жіберілген, Жақия есімді бір адам келді" делінген. Жозеф Бенсон "Жақия" есімінің "мүсіркеу" деген мағынаны білдіретінін айтады: "Бұл есім Мәсіхтің жолбасшысына сай берілген, өйткені ол Құдайдың мейірімді ниеттерінің орындалуын жариялау үшін жіберілген". Теологтар бұл тармақтарды әртүрлі интерпрециялайды. Уесли "әлемде" дегенді "жаратылыстан бастап" деп түсіндірсе, Альберт Барнстың пікірінше, "Ол әлемде болды" деген сөз, мүмкін, оның алдын ала бар екендігін емес, оның адам болып дүниеге келгенін, яғни адамдардың арасында өмір сүргенін көрсетеді.

14-аят

Және Сөз ет болып, арамызда тұрды, (біз Оның даңқын көрдік, әкесінің жалғыз туған Ұлының даңқындай,) құдайдың кеңшілігі мен шындыққа толы. |Жохан 1:14, KJV

"Ет" сөзі адамзаттың символы ретінде баса назарға алынады, бұл "Сөздің адамның толыққанды өміріне енуіне" назар аударады.

17-аят

Таурат заңы Мұса арқылы берілді, ал инабат пен шындық Иса Мәсіх арқылы келді. (Жохан 1:17, ЖД) Осы тармақта Сөздің (Логос) есімі алғаш рет айтылады; содан кейін «Жохан осы кітаптың барлық бөлігінде осы мағынада «Логос» сөзін ешқашан қолданбаған».

Исаның жақсы көретін шәкірті

Бұл Евангелиеде «Исаның жақсы көрген шәкірті» алғаш рет Жақияның екі шәкірті ретінде, Исаның алғашқы ізбасарларының бірі болып кездеседі, бірақ бұл жасырын айтылады. Баукхэм осы шәкірттің алғашқы және соңғы пайда болуының баяндамаларында кем дегенде екі нақты сөздің кездесетінін атап көрсетеді: «ілесу» (грекше: ἀκολουθέω) және «қалу / тұру» (грекше: μένω). Иса бұрылып, олардың ілесіп келе жатқанын көріп: «Не іздейсіздер?» – деді. Содан кейін олар «сол күні Оның қасында қалды». Евангелияның соңғы тарауында «Исаның жақсы көрген шәкіртінің» соңғы пайда болуы да осыған ұқсас сөздермен сипатталған: бір жолда «Петір артына бұрылып, Исаның жақсы көрген шәкіртінің ілесіп келе жатқанын көрді» (ἀκολουθοῦντα) деп жазылған, ал екінші жолда «Иса оған: «Егер Мен оның (ол) Мен келгенше қалуын қаласам, сенің бұған қатысың қандай?» – деді. Баукхэм шәкірттің пайда болуын «көзімен көргеннің инклюзиосы» деп қарастырады, бұл оның куәлігін (Жохан Евангелиясында) Петірдің куәлігінен жоғарырақ қою үшін, Петірдің билігін төмендету үшін емес, керісінше, Мәсіхке «үлгілі куә» ретінде ерекше біліктілік иесі екенін көрсету үшін, себебі ол Петірден кейін өмір сүріп, одан кейін куәлік береді. Инклюзио сүйікті шәкірттің шәкірттер арасындағы ерекше статусын да нығайтады: ол Исаның соңынан ілесіп, басынан соңына дейін Оныңмен бірге болды. Бұл пайда болулар Петірге жақын, өйткені біріншісі, Әндіреймен бірге, Петірге дейін болды, содан кейін оған «Кефа» деген есім берілді (Исаның кеткеннен кейін Петірдің болашақ рөліне сілтеме), ал соңғысы, Петірмен болған әңгімеден кейін, Петірдің куәлігінің маңыздылығын мойындады. Бұл «Петірдің инклюзиосы» болып табылады, ол Марк және Лұқа Евангелияларында да кездеседі (Лұқа 8-ді «Исаны қолдаған әйелдер» тақырыбында қараңыз).

Литургиялық

Католик шіркеуінің латын тәртібі мен Батыс тәртібіндегі православиеде бұл тараудың алғашқы он төрт аяты «Соңғы Евангелие» деп белгілі, себебі олар Триденттік мессаның (немесе «Ерекше форма») соңында оқылады. Бұл, құлшылықтың басында оқылатын Ізгі хабарды жариялаудан өзгеше. «Ite Missa est» деген тоқтау сөзін оқығаннан кейін, діни қызметкер сол жақтағы алтарь картасынан латын тілінде «Соңғы Евангелиені» оқиды. Ол мәтінді бас бармағымен ұстамай, Ізгі хабар оқылғандағыдай шағын крест пішінін жасамай, алтарьға тиіп, иесізденеді. 14-аяттың басында, «Сөз ет болып келді» деген сөздерде діни қызметкер мен оның көмекшілері тізе бүгіп, сәжде етеді. Осы кезде тұрып қалған жиналған қауым осы сәтте тізе бүгіп, оқылып болған соң «Deo gratias» («Құдайға алғыс») деп жауап береді. Бұл рәсім алғашқыда діни қызметкердің мессадан кейінгі жеке дұғасы ретінде басталған. Ол 1969 жылғы Пауыл VI мессасының (қазіргі таңда кеңінен қолданылатын «Жай форма» деп аталады) бөлігі емес, ол Екінші Ватикандық собордан кейін енгізілді. Жақияның Ізгі хабарының кіріспесі, 1:1-18, Рим-католик шіркеуінде Рождество күні күндізгі негізгі мессада оқылады, бұл дәстүр кемінде 1570 жылғы Римдік Миссалдан басталады. Англия шіркеуінде, 1662 жылғы «Ортақ дұғалар кітабына» сәйкес, Жақия 1:1-14 Рождество күні оқылуы тиіс деп белгіленген. Бұл дәстүр 1789 жылдан бастап АҚШ-тың Епископальдық шіркеуінің «Ортақ дұғалар кітабында» сақталған. 1928 жылғы және 1979 жылғы «Ортақ дұғалар кітабында» Жақия 1:1-14 Рождество күніне арналған негізгі тойлаудағы Евангелие сабағы ретінде тағайындалған. Revised Common Lectionary Рождествоға арналған үш жиынтық Propers ұсынады, ал Жақия 1:1-14 Рождество күні негізгі тойлауда қолдануға арналған Proper III-ке бекітілген.

Музыка

Осы тараудың 29-шы аятының Король Джеймс нұсқасы Джордж Фридерик Хенделдің ағылшын тіліндегі "Мессия" (HWV 56) ораториосында мәтін ретінде қолданылған.