Кіріспе

Архитекторларды тіркеу емтиханы (ARE) – АҚШ-тың 50 штаты, Колумбия округі және АҚШ-тың төрт аумағы (Гуам, Солтүстік Мариан аралдары, Пуэрто-Рико және АҚШ Виргин аралдары) қабылдаған кәсіби лицензиялық емтихан. Бұл емтиханды Канадада сәулетшіні тіркеу үшін 11 провинциялық және аумақтық сәулетшілер қауымдастығы да мойындайды. ARE үміткерлердің сәулет саласында қызмет көрсету үшін қажетті білім, дағдылар және қабілеттерін бағалайды. ARE-ны National Council of Architectural Registration Boards (NCARB) әзірлейді және күзетеді. NCARB қазіргі таңда ARE 5.0 нұсқасын ұсынады, ол Архитектуралық тәжірибе бағдарламасының (AXP) тәжірибе аймақтарымен үйлесетін алты бөлімнен тұрады. Екі нұсқа да АҚШ және Канададағы, сондай-ақ көптеген халықаралық жерлердегі PSI емтихан орталықтарында өткізіледі.

Тарих

Алғашқы емтихандарды әр штаттың жекелеген комиссиясы жасап, бағалаған. Осы емтихандарға дайындалу және баға беру үшін тәжірибелі сәулетшілер, оқытушылар және басқа да сала мамандары ұйымдастырылды. Әр штат өзінің емтихан талаптарын, сұрақтарын және өту деңгейін бекіткендіктен, емтиханды жүргізуші органдар арасында біртектестік болмады, тиімді өзара мойындау жүйесі де, ел бойынша азаматтардың тең қорғалуы да қамтамасыз етілмеді. NCARB өсіп дамыған сайын, жылдық жиналыстардағы жұмыс топтарына мүше штаттарынан делегаттарды біріктірді. Олардың күш-жігері нәтижесінде жазбаша емтихан пәндерінің тізімі бойынша келісімге қол жеткізілді. Кейіннен емтихан ұзақтығы мен өткізілу мерзімі де келісілді, бұл емтихан сұрақтары мен бағалау жүйесінде үлкен біртектестікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. 1950 жылдардың соңына қарай стандартталған емтихан жүйесі үлкен жетістіктерге қол жеткізді. NCARB емтихан комиссиялары соңғы жаңалықтарды зерттеп, 1960 жылдардың ортасына қарай оқу бағдарламасының бөлімдерін көп таңдаулы форматқа ауыстырып, оларды NCARB мүше штаттарының барлық комиссияларына ұсынды. 1979 жылы NCARB кең ауқымды «тапсырманы талдау және растау зерттеуін» жүргізді, ол бүгінгі ARE-нің негізін қалады. Ол кезде үміткерлер төрт күн ішінде барлық тоғыз бөлімнен емтихан тапсыруға міндетті болды және емтихан АҚШ-тың ірі қалаларында жылына бір рет ғана ұсынылатын. 1980 жылдардың соңында сәулет практикасы компьютерлік дәуірге көшкен кезде NCARB компьютерлік емтиханды әзірлеуді бастады. Он жылдық зерттеулер мен әзірлемелерден кейін, 1996 жылы соңғы қағазбен және қарындашпен тапсырылатын емтихан шығарылды, ал компьютерлік емтихан 1997 жылы қолданысқа енгізілді. NCARB 2001, 2007 және 2012 жылдары жүргізген жан-жақты практикалық талдаулар ARE-ді жақсартуға ықпал етті. Осы жақсартулар ARE 3.0, ARE 3.1, ARE 4.0 және ARE 5.0 нұсқаларында жүзеге асырылды, ол 2016 жылдың 1 қарашасында іске қосылды. ARE 4.0 2018 жылдың 30 маусымында тоқтатылды.

Құқықтық негіздеме

АРЕ бөлімін жоспарлау алдында үміткерлер емтихан таппауға рұқсат алып, штаттық кеңестен біліктілік куәлігін алуы тиіс. Штаттардың көпшілігі NCARB-нің біліктілік қызметтеріне қатысады, бұл NCARB-ге үміткердің біліктілігін басқаруға мүмкіндік береді. Көптеген штаттар Ұлттық сәулет аккредиттеу кеңесінен (NAAB) (B. Arch немесе M. Arch) кәсіби білімі туралы диплом алуды талап етеді, ал кейбіреулері емтиханға түсуден бұрын үміткерлерден кәсіби тәжірибені жинауды талап етеді.

Процесс

АРЕ емтиханын тапсыру үшін үміткерлер алғашқы лицензия алуды жоспарлаған тіркеу кеңесінің талаптарына сай болуы, NCARB тіркелгісін жасауы және емтиханға рұқсат алуы (ATT) керек. АРЕ-нің әр бөлімі PSI сынақ орталығында жеке-жеке тапсырылады. PSI бөлімдерді «өтті» немесе «өтпеді» деп бағалап, нәтижелерді үміткерге емтиханға рұқсат берген юрисдикцияға жібереді, ол үміткерге хабарлайды. «Өтті» деген баға бес жыл бойы жарамды, кейде юрисдикция ережелеріне байланысты одан да аз. 2014 жылдың қазан айына дейін, бір бөлімнен өтпеген үміткер сол бөлімді қайта тапсыруға алты ай күтуге тиіс еді; NCARB 2014 жылдың тамызынан бастап барлық емтихан үшін бұл мерзімді 60 күнге қысқартты. NCARB-ның «Айналмалы сағат» талаптарына сәйкес, үміткер бес жыл ішінде АРЕ-нің барлық бөлімдерін тапсыруы керек. Кейбір юрисдикциялар емтиханды одан да қысқа мерзімде аяқтауды талап етеді.

Қиындық

АРЕ кандидаттардың білімін, дағдыларын және тәуелсіз түрде архитектурамен айналысу қабілетін бағалайды. Ол халықтың денсаулығына, қауіпсіздігіне және игілігіне ең көп әсер ететін қызметтерге баса назар аударады. Сондықтан емтихандар қиынға соғады және сынақтан өтетін әр сала бойынша құзыреттілікті көрсетуді қажет етеді.

Сынақ құрылымы

NCARB қазіргі уақытта емтиханның бір нұсқасын ұсынады: ARE 5.0.

АРЕ 3.0

ARE 3.0 1996 жылдың ақпан айында енгізілді және оның қолданылуы 2006 жылдың 26 ақпанында тоқтатылды. Ол 4.0 нұсқасына ұқсас құрылымды пайдаланды. Графикалық суреттер мен көп таңдаулы сұрақтар бөлек емтихан ретінде ұсынылды.

Тексеру құпиялылығы

Барлық NCARB сынақтары қатаң қауіпсіздік және құпиялылық сақталып өткізіледі және АҚШ-тың авторлық құқық заңдарымен қорғалады. Сынақты бастамас бұрын үміткерлер NCARB-ның Құпиялылық туралы келісімін қабылдауы тиіс, ол емтихан мазмұнын жария етуге тыйым салады. Құпиялылық туралы келісімді бұзған үміткерлер NCARB Кәсіби этика комитетіне жолданады. Комитет әрбір жағдайды қарастырып, тәртіптік шара қолдануды ұсынады. Содан кейін бұл жағдайлар NCARB Директорлар кеңесіне қарауға жіберіледі және соңғы тәртіптік шара қабылданады. Директорлар кеңесінің қабылдаған барлық тәртіптік шаралары түпкілікті болып табылады және әрбір адамның NCARB тізіміне енгізіледі. Жеке үміткерлер өздерінің штаттық басқармаларынан қосымша тәртіптік шараларға да ішкі түсуі мүмкін. Егер емтихан мазмұны жария етілсе, NCARB емтиханға тигізер әсерін анықтау үшін тесттік консультант PSI-мен бірге жұмыс істейді. Егер NCARB мазмұнды жою (немесе тоқтату) қажет деп шешсе, ARE-ді үздіксіз өткізу мүмкіндігіне қауіп туады.