Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1960–1962 жылдары Африкада танылмаған мемлекет
1960–1962 unrecognised state in Africa
Оңтүстік Касаи – Конго Республикасының (қазіргі Конго Демократиялық Республикасы) құрамындағы танылмаған сепаратистік мемлекет, ол 1960 және 1962 жылдар аралығында жартылай тәуелсіздікке ие болды. Бастапқыда тек провинция ретінде ұсынылған Оңтүстік Касаи, Бельгия Конгосының тәуелсіздігінен туындаған саяси дағдарыс кезінде, солтүстікке орналасқан Катанга мемлекетіне ұқсас жағдайда толық автономияға ұмтылды. Алайда, Катангадан өзгеше, Оңтүстік Касаи Конго Республикасынан толық тәуелсіздігін жариялаған жоқ және Конгоның егемендігін жоққа шығармады. Оңтүстік Касаидың басшысы және негізгі жақтаушысы Альберт Калонжи, деколонизацияға дейін ұлтшыл қозғалыстың (Mouvement National Congolais Kalonji немесе MNC K) бір тобын ұсынған болатын. Ол өзінің этностық тобы – балуба және бена лулуа арасындағы этникалық шиеленісті пайдаланып, Касаи аймағының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі, олардың дәстүрлі қоныс аумағында лубаға бағытталған мемлекет құрды. Елде діни алауыздықтар күшейген кезде, мемлекет 1960 жылдың 9 тамызында Конгодан бөлініп шығқанын жариялады және үкімет құрды, сондай-ақ Конгоның қалған бөлігінде тұратын балуба халқын өз "отанына" оралуға шақырды. Калонжи президенттік лауазымға тағайындалды. Оңтүстік Касаи үкіметі Конгоның кең аумақты федералды мемлекетінің құрамындағы автономиялық бөлік екенін мәлімдегенімен, белгілі бір деңгейде аймақтық тәуелсіздікке ие болды, тіпті өз конституциясын және пошта маркаларын шығарды. Шетелдік державалар, әсіресе Бельгия тарапынан қолдау алып, алмаз экспорты есебінен қаржыландырылған мемлекет, луба босқындарының көптеп көшіп кетуіне байланысты туындаған дағдарыстарды қоса алғанда, көптеген қиындықтарды басқарып шықты, бірақ сонымен қатар әскериленген және қаталдануға ұшырады. Бөлініс жарияланғаннан кейін көп ұзамай Оңтүстік Касаи және Конго әскерлері Конгоның орталық үкіметі оған қарсы шабуылға бұйрық бергеннен кейін қақтығысқа түсті. Катангаға қарсы ірі әрекеттің бірінші қадамы ретінде жоспарланған науқан балуба халқының кең ауқымды қырғынымен және кейбір замандастардың геноцид деп атаған босқындар дағдарысымен бірге жүрді. Конго әскерлері мемлекетті тез арада басып алды. Касаиды басу кезіндегі зорлық-зомбылық Джозеф Каса Вубудың 1960 жылдың соңында Патрис Лумумбаны премьер-министр лауазымынан босатуына және Лумумбаның кейін қамауға алынып, өлтірілуіне заңдылық берді. Нәтижесінде Оңтүстік Касаи 1961 жылдан бастап Конгоның жаңа үкіметімен салыстырмалы түрде жақсы қарым-қатынаста болды. Оның басшылары, соның ішінде Калонжи өзі де Оңтүстік Касаи үкіметінде және Конго парламентінде қызмет етті. Оңтүстік Касаи квази тәуелсіздікке ие болды, ал конголық және Біріккен Ұлттар Ұйымының әскерлері Оңтүстік Касаи жандармериясымен қақтығысқа түспей аумақ арқылы еркін өте алды. 1961 жылдың сәуір айында Калонжи мемлекетті отарлау алдындағы Люба империясына жақындату мақсатымен "Баллубаның патшасы" – Мулопе патшалық атағын алды. Бұл әрекет Оңтүстік Касаи билігін екіге бөлді және Калонжиді Леопольдвильдегі Оңтүстік Касаи парламенттік өкілдерінің көпшілігі қолдамады. 1961 жылдың желтоқсанында Калонжи Леопольдвильде заңдық сылтаумен тұтқындалып, түрмеге жабылды, ал Фердинанд Казади мемлекет басшысы міндетін атқарушы ретінде билікті қабылдады. БҰҰ және Конго әскерлері Оңтүстік Касаиды басып алды. 1962 жылдың қыркүйегінде, түрмеден қашып, Оңтүстік Касаиға оралғаннан кейін көп ұзамай Калонжи әскери төңкеріспен биліктен құлатылды, ол оны елден кетуге мәжбүр етті және бөлініс аяқталды. Оңтүстік Касаидың бөлінісінің соңы әдетте 1961 жылдың желтоқсанында, Калонжидің тұтқындалған күні немесе 1962 жылдың қазанында, Калонжиге қарсы төңкеріс және үкіметтік әскерлердің соңғы келуімен аяқталды деп есептеледі.
South Kasai was an unrecognised secessionist state within the Republic of the Congo (the modern day Democratic Republic of the Congo) which was semi independent between 1960 and 1962. Initially proposed as only a province, South Kasai sought full autonomy in similar circumstances to the much larger neighbouring state of Katanga, to its south, during the political turmoil arising from the independence of the Belgian Congo known as the Congo Crisis. Unlike Katanga, however, South Kasai did not explicitly declare full independence from the Republic of the Congo or reject Congolese sovereignty. The South Kasaian leader and main advocate, Albert Kalonji, who had represented a faction of the nationalist movement (the Mouvement National Congolais Kalonji or MNC K) before decolonisation, exploited ethnic tensions between his own ethnic group, the Baluba, and the Bena Lulua to create a Luba focused state in the group's traditional heartland in the south eastern parts of the Kasai region. As sectarian violence broke out across the country, the state declared its secession from the Congo on 9 August 1960 and its government and called for the Baluba living in the rest of the Congo to return to their "homeland". Kalonji was appointed President. Although the South Kasaian government claimed to form an autonomous part of a federal Congo wide state, it exercised a degree of regional autonomy and even produced its own constitution and postage stamps. The state, supported by foreign powers, particularly Belgium, and funded by diamond exports, managed numerous crises, including those caused by the large emigration of Luba refugees, but became increasingly militarist and repressive. Soon after its secession, South Kasaian and Congolese troops clashed after the Congolese central government ordered an offensive against it. The resulting campaign, planned to be the first act of a larger action against Katanga, was accompanied by widespread massacres of Baluba and a refugee crisis termed a genocide by some contemporaries. The state was rapidly overrun by Congolese troops. The violence in the suppression of Kasai provided much legitimacy to Joseph Kasa Vubu's deposition of Patrice Lumumba from the office of Prime Minister in late 1960 and Lumumba's later arrest and assassination. As a result, South Kasai remained on relatively good terms with the new Congolese government from 1961. Its leaders, including Kalonji himself, served in both the South Kasaian government and the Congolese parliament. South Kasai continued to exercise quasi independence while Congolese and United Nations troops were able to move through the territory without conflict with the South Kasaian gendarmerie. In April 1961, Kalonji took the royal title Mulopwe ("King of the Baluba") to tie the state more closely to the pre colonial Luba Empire. The act divided the South Kasaian authorities and Kalonji was disavowed by the majority of South Kasai's parliamentary representatives in Léopoldville. In December 1961, Kalonji was arrested on a legal pretext in Léopoldville and imprisoned, and Ferdinand Kazadi assumed power as acting head of state. UN and Congolese troops occupied South Kasai. In September 1962, shortly after his escape from prison and return to South Kasai, Kalonji was ousted by a military coup d'état which forced him into exile and brought the secession to an end. The end of South Kasai's secession is usually held to be either December 1961, the date of Kalonji's arrest, or October 1962 with the anti Kalonji coup d'état and final arrival of government troops.
Колониялық билік
Конгодағы еуропалық отаршылдық билік 19 ғасырдың соңында басталды. Бельгия королі Леопольд II, елінің халықаралық күш пен беделінің жетіспеуіне наразы болып, Бельгия үкіметін сол кездегі көбінесе зерттелмеген Конго алқабында отаршылдық кеңеюді қолдауға көндіруге тырысты. Бельгия үкіметінің осы идеяға қатысты бейтараптығы Леопольдты өз есебінен колония құруға итермеледі. Батыс елдерінің бірқатары, Леопольдты бәсекелес отаршылдық державалар арасындағы пайдалы буфер деп қарап, оған қолдау көрсетті. Леопольд 1885 жылы жеке колониясы – Конго еркін мемлекеті үшін халықаралық мойындылыққа қол жеткізді. Касай аймағындағы ең ірі аймақтық держава Люба империясы 1889 жылы жаңа мемлекетке қосылды. Ғасырдың басында еркін мемлекет шенеуніктерінің конголықтарға қарсы зорлық-зомбылығы және экономикалық қанаудың аяусыз жүйесі Бельгияға елге ресми бақылау орнату үшін қысым жасауға әкелді, нәтижесінде 1908 жылы Бельгия Конгосы құрылды. Конгодағы бельгиялық билік «колониалды үштікке» (trinité coloniale) – мемлекет, миссионерлер және жеке компаниялар мүдделеріне негізделген. Бельгияның коммерциялық мүдделеріне басымдық беру Конгоға капиталдың көп ағынын және жекелеген аймақтардың мамандануын қамтамасыз етті. Көптеген жағдайларда үкімет пен жеке кәсіпкерліктің мүдделері тығыз байланысты болды және мемлекет компанияларға ереуілдерді тоқтатуға және жергілікті халық қойған басқа да кедергілерді жоюға көмектесті. Ел иерархиялық құрылымдағы әкімшілік бөлімшелерге бөлінді және британдықтар мен француздықтардан өзгеше, «туғандар саясаты» (politique indigène) бойынша біркелкі басқарылды, олар әдетте отаршылдық бақылаудағы билік орындарында дәстүрлі басшыларды сақтайтын жанама басқару жүйесін жақтады.
European colonial rule in the Congo began in the late 19th century. King Leopold II of Belgium, frustrated by his country's lack of international power and prestige, attempted to persuade the Belgian government to support colonial expansion around the then largely unexplored Congo Basin. The Belgian government's ambivalence about the idea led Leopold to eventually create the colony on his own account. With support from a number of Western countries, who viewed Leopold as a useful buffer between rival colonial powers, Leopold achieved international recognition for a personal colony, the Congo Free State, in 1885. The Luba Empire, the largest regional power in the Kasai region, was annexed into the new state in 1889. By the turn of the century, the violence of Free State officials against indigenous Congolese and the ruthless system of economic extraction had led to intense diplomatic pressure on Belgium to take official control of the country, which it did in 1908, creating the Belgian Congo. Belgian rule in the Congo was based around the "colonial trinity" (trinité coloniale) of state, missionary and private company interests. The privileging of Belgian commercial interests meant that large amounts of capital flowed into the Congo and that individual regions became specialised. On many occasions, the interests of the government and private enterprise became closely tied and the state helped companies break strikes and remove other barriers imposed by the indigenous population. The country was split into hierarchically organised administrative subdivisions, and run uniformly according to a set "native policy" (politique indigène) – in contrast to the British and the French, who generally favoured the system of indirect rule whereby traditional leaders were retained in positions of authority under colonial oversight.
Ұлты
Колониялық кезең басталғанға дейін Оңтүстік Касаи аймағы, мәдени тұрғыдан белгілі бір біртектілікке ие жергілікті патшалықтардың федерациясы болған Люба империясының бір бөлігін құрады. 17-18 ғасырларда балуба халқы Касай өзенінің алабындағы Касай-Катанга даласының кең аумағына таралып, біртіндеп Люба Касай және Люба Катанга сияқты бірнеше этникалық топтарға бөлінді. Ешқашан біртұтас орталықтандырылған мемлекет құрамағанмен, бұл топтар ортақ мифтер мен мәдени дәстүрлерге негізделген эмоционалды байланысты сақтап келді. Касай аймағында сонгье және каньок сияқты басқа да тайпалардың тарихы да тереңде жатыр. Касаидегі отаршылдық үкімділіктің маңызды салдарының бірі – халықты кездейсоқ түрде жаңа этникалық топтарға бөлу болды. Екі топтың ортақ тілі (тшилуба) мен мәдениетіне қарамастан, отаршылдық әкімшілік Лулуа өзені маңындағы тұрғындардың этникалық құрамы балубалардан өзгеше деп есептеді және оларды Бена Лулуа деп атады. Отаршылдар балубаларды зиялы, еңбекқор және жаңа идеяларға ашық деп санады, ал Бена Лулуаларды кертартпа және ақымақ деп есептеді. Осының салдарынан 1930 жылдардан бастап мемлекет екі топқа әртүрлі қарауға көшті, әрқайсысына бөлек саясат жүргізіп, балубаларды басқа ұлттардан жоғары лауазымдарға тағайындады. 1950 жылдары бельгиялықтардың күшті Люба элитасының өркендеуі отаршылдық билікке қауіп төндіретініне қорқуымен, әкімшілік Лулуа ұйымдарын қолдауға кірісті. Бұл екі топ арасындағы этникалық шиеленісті күшейтті. 1952 жылы Лулуа халқының әлеуметтік-экономикалық жағдайының жақсаруы үшін «Лулуа Бауырлары» (Lulua Frères) атты ұйым құрылды және ол Бена Лулуаның ресми емес өкіліне айналды. 1959 жылы Люба-Лулуа арасындағы араздық Люба шаруаларын Лулуа жерінен Люба аумағындағы аз өнімді жерлерге көшіру туралы отаршылдық ұсыныстың жариялануымен шиеленіске жетті. Осыдан кейін жағдай ушығып, зорлық-зомбылық оқиғалары орын алды. 1959 жылдың тамызында отаршылдық әскери күштері мен полициясының қатыгездігімен тоқтатылған, аталған жоспарға қарсы Любалардың наразылық акциялары ұйымдастырылды.
Before the start of the colonial period, the region of South Kasai formed part of the Luba Empire, a federation of local kingdoms with a degree of cultural uniformity. During the 17th and 18th centuries, the Baluba spread across large parts of the Kasai Katanga savannah along the Kasai river basin and eventually developed into a number of ethnic subgroups, notably the Luba Kasai and the Luba Katanga. Although never united into a single centralised state, the groups retained a degree of emotional attachment based around shared origin myths and cultural practices. Other groups, like the Songye and the Kanyok, also had long histories in the Kasai region. One of the major legacies of colonial rule in Kasai was the arbitrary redivision of the population into new ethnic groups. Despite the shared language (Tshiluba) and culture of the two groups, colonial administrators believed the inhabitants of the Lulua river area to be ethnically different from the Baluba and dubbed them the Bena Lulua. The colonists believed the Baluba to be more intelligent, hardworking and open to new ideas than the Bena Lulua who were believed to be more reactionary and stupid. As a result, from the 1930s, the state began to treat the two groups differently and applied different policies to each and promoted the Baluba to positions above other ethnicities. During the 1950s when the Belgians began to fear that the rise of a powerful Luba elite would become a threat to colonial rule, the administration began to support Lulua organisations. This further contributed to the growing ethnic polarisation between the two groups. In 1952, an organisation called the Lulua Frères (Lulua Brothers) was established to campaign for socio economic advancement of the Lulua group and became an unofficial representative of the Bena Lulua. In 1959, Luba Lulua animosity was brought to a head by the discovery of a colonial proposal to move Luba farmers out of Lulua land to the less fertile land on Luba territory. As a result, hostility increased and violent clashes broke out. In August 1959, Luba demonstrations against the plan which were violently repressed by the colonial military and police.
Конголық ұлтшылдық
Бельгиялық Конгода 1950-ші жылдары колонияға қарсы пан-африкалық және ұлтшыл қозғалыс қалыптасты, негізінен қалалық қара буржуазиясы (эволюэ тобы) арасында. Бұл қозғалыс этностық және географиялық принциптер бойынша бөлінген, бір-біріне қарсы тұратын көптеген партиялар мен топтардан құралды. Ең ірісі – Конго ұлттық қозғалысы (MNC), ол «жеткілікті» уақыт ішінде тәуелсіздікке қол жеткізуге бағытталған біріккен ұйым болды. Ол Патрис Лумумба, Сирил Адула және Джозеф Илео сияқтылар қол қойған харта негізінде құрылды. Лумумба жетекші тұлғаға айналды және 1959 жылдың соңына қарай партия 58 000 мүшеден тұратынын мәлімдеді. Дегенмен, көптеген адамдар MNC-ны тым умеренный деп санады. Басқа да партиялар пайда болды, олар радикализмімен, федерализмді немесе централизмді қолдауымен және нақты этникалық топтармен байланысымен ерекшеленді. MNC-ның басты қарсыласы – солтүстіктегі Конго халқының қолдауына ие, Джозеф Каса Вубу басқарған Альянс де Баконго (ABAKO) және Оңтүстік Катанга провинциясындағы федерализмді жақтаған Моизе Чомбе басқарған Катанга тайпалық бірлестіктерінің конфедерациясы (CONAKAT) болды.
An anti colonial Pan African and nationalist movement developed in the Belgian Congo during the 1950s, primarily among the évolué class (the urbanised black bourgeoisie). The movement was divided into a number of parties and groups which were broadly divided on ethnic and geographical lines and opposed to one another. The largest, the Mouvement National Congolais (MNC), was a united front organisation dedicated to achieving independence "within a reasonable" time. It was created around a charter which was signed by, among others, Patrice Lumumba, Cyrille Adoula and Joseph Iléo. Lumumba became a leading figure and by the end of 1959, the party claimed to have 58,000 members. However, many found the MNC was too moderate. A number of other parties emerged, distinguished by their radicalism, support for federalism or centralism and affiliation to certain ethnic groupings. The MNC's main rival was the Alliance des Bakongo (ABAKO) led by Joseph Kasa Vubu, a more radical party supported among the Kongo people in the north, and Moïse Tshombe's Confédération des Associations Tribales du Katanga (CONAKAT), a strongly federalist party in the southern Katanga Province.
Калонжи-Лумумба бөлінісі және поляризациясы
Басқа африкалық ұлтшыл партиялардың ішіндегі ең ірісі болғанымен, МКК-ның ішінде көптеген мәселелер бойынша әртүрлі пікір білдірген көптеген фракциялар болды. Ол, орташа білімді «эволюэ» жандар мен радикалды, көпшілік мүшелер арасында ықпалдасты. 1959 жылдың шілдесінде Илео мен Альберт Калонжи басқаратын радикалды және федералистік фракция бөлініп шықты, бірақ МКК-ның басқа мүшелерін жаппай өтуге итермелемеді. Бөлінген топ MNC Kalonji (MNC K) деп аталды, ал басым көпшілік топ MNC Lumumba (MNC L) аталды. Бұл жарылыс партияның қолдаушыларын Лумумбамен бірге қалғандарға, негізінен солтүстік-шығыстағы Стэнливилл аймағында, және оңтүстікте, сондай-ақ Калонжидің өзінің этностық тобы – балубалардың арасында танымал болған MNC K-ны қолдағандарға бөлді. Кейіннен МКК АБАКО және Африкалық ынтымақтастық партиясы (PSA) партияларымен бірігіп, біртұтас, бірақ федеративтік Конго құруды талап етті. 1960 жылғы сайлаулар Касаида «балубаға қарсы плебисцитке» айналды, себебі Люба MNC K көпшілік дауыс жинады, бірақ провинциялық үкіметті бақылауға ала алмады. Оның орнына Лумумба Лулуа өкілі Бартелем Мукенгені провинциялық президент етіп тағайындады, ал Калонжиге Лумумбаның ұлттық үкіметінде маңызды министрлік лауазым берілмеді. Калонжи Лумумбаның Ауыл шаруашылығы министрлігіне жасаған ұсынысын қабылдамады. Мукенге біртұтас үкімет құруға тырысты, тіпті MNC K мүшесі Джозеф Нгалулага кабинетіне орын ұсынды. Нгалула бұл ұсыныстан бас тартты, ал 14 маусымда МНК К оның басшылығымен балама үкімет құру туралы шешім қабылдады. Калонжи бұл үкіметтің заңдылығын мойындамады. Орталық үкімет тарапынан қанағаттанбағандықтан және шеттетуден сезінген калонжистер балама партияларды қолдауға кірісті. Олардың ішінде Калонжистер жақын орналасқан Катангадағы Шомбенің CONAKAT партиясын қолдады, ол күшті федералистік ұстанымдарының арқасында Лумумбаның астана Леопольдвильде орналасқан күшті орталық үкімет тұжырымдамасына қарсы болды. Осыған байланысты Калонжистер өздерінің негізгі жергілікті қарсыластарына қарсы CONAKAT-ты қолдады. Өздерін барлық луба-касаилердің атынан әрекет ететін деп санайтын калонжистер луба-касаи және луба-катанга арасында антагонизм тудырды, бірақ CONAKAT-тың толық қолдауын ала алмады, олардың көпшілігі балубаларға қатысты нәсілдік көзқарастарға ие болды және тек «нағыз катангалықтарды» қолдады.
Although it was the largest of the African nationalist parties, the MNC had many different factions within it that took differing stances on a number of issues. It was increasingly polarised between moderate évolués and the more radical mass membership. A radical and federalist faction headed by Ileo and Albert Kalonji split away in July 1959, but failed to induce mass defections by other MNC members. The dissident faction became known as the MNC Kalonji (MNC K), while the majority group became the MNC Lumumba (MNC L). The split divided the party's support base into those who endured with Lumumba, chiefly in the Stanleyville region in the north east, and those who backed the MNC K, popular in the south and among Kalonji's own ethnic group, the Baluba. The MNC K later formed a cartel with ABAKO and the Parti Solidaire Africain (PSA) to call for a united, but federalised, Congo. The 1960 elections degenerated into an "anti Baluba plebiscite" in Kasai as the Luba MNC K succeeded in obtaining a plurality but failed to take control of the provincial government. Instead, Lumumba promoted a Lulua candidate, Barthélemy Mukenge, as provincial president while Kalonji was denied an important ministerial portfolio in Lumumba's national government. Kalonji refused Lumumba's offer of the Agriculture portfolio. Mukenge attempted to form a government of unity, even offering MNC K member Joseph Ngalula a place in his cabinet. Ngalula rejected the offer and on 14 June the MNC K resolved to establish an alternative government under his leadership. Kalonji did not recognise this government as having any authority. The Kalonjists, who felt rejected and marginalised by the central government, began supporting alternative parties. Among them, the Kalonjists supported Tshombe's CONAKAT party in nearby Katanga which, because of its strongly federalist stance, opposed to Lumumba's conception of a strong central government based in the capital Léopoldville. As part of this, the Kalonjists supported CONAKAT against their main local rivals, the Association Générale des Baluba du Katanga (BALUBAKAT) party led by Jason Sendwe, which, although it represented the Baluba of Katanga Province, was in favour of centralism. The Kalonjists, who believed themselves to be acting on behalf of all the Luba Kasai, created an animosity between the Luba Kasai and the Luba Katanga but also failed to gain the full support of CONAKAT, much of which had racial prejudice against the Baluba and supported only the "authentic Katangese".
Балубаларды қудалау
Конго Республикасы 1960 жылдың 30 маусымында президенті Каса Вубу және премьер-министрі Лумумбамен тәуелсіздік алды. Леопольдвилль парламентінің палатасы Лумумбаның кабинетіне сенім білдіру үшін бір апта бұрын шақырылған болатын. Сессия барысында сайланған депутат ретінде Калонжи ұсынылып отырған министрлік құрамды сынап, оның құрылуы кезінде партиясымен кеңес жүргізілмегеніне наразылық білдірді және Касаи халқының тілегін ескермеген «балубаға қарсы» және «батшокеге қарсы» үкіметке кірмегеніне мақтан тұтты. Сондай-ақ ол балуба және батшоке тайпаларын үкіметке қатысудан бас тартуға және Бакуанга қаласын орталық еткен егеменді мемлекет құру үшін өз қадамдарын жасауға шақыру ниетін білдірді. 26 маусымда МКК (MNC K) өкілдері Леопольдвилль парламентіне Калонжи ұсынған жолмен Касай провинциясын бейбіт түрде бөлу туралы петиция ұсынды. Конгоның жаңа конституциясын (Loi fondamentale) өзгертуді талап ететін бұл ұсыныс Лумумба мен Каса Вубу фракциялары арасында бөлінген заң шығарушы орган тарапынан қабылданбады және келісімге келу мүмкін болмады. Тәуелсіздік алғаннан кейін ел бойынша этникалық шиеленістер күшейді, оның көп бөлігі балуба тайпасына қарсы бағытталды және бірнеше зорлық-зомбылық оқиғалары орын алды. 3 шілдеде орталық үкімет бәсекелес МКК К Касаи үкіметін тұтқындауға бұйрық берді, бұл Лулуабурдағы тәртіпсіздікке әкелді. 1960 жылдың қаңтарында луба тайпаларын провинцияға қайта оралу туралы ұсыныстарды қабылдамағанына қарамастан, калонжистер 16 шілдеде Конгодағы балуба тайпаларын Касаи «отанына» оралуға ресми шақыру жасады. Бастапқыда калонжистер Касай провинциясын екіге бөлуді жоспарлаған, бұл МКК және луба тайпалары басымдық құратын провинциялық үкімет құруға мүмкіндік берер еді. Ұсынылған провинция Оңтүстік Касаи Федеративтік штаты (État fédératif du Sud Kasaï) деп аталды. Бірақ Калонжи Конгоның қалған бөлігіндегі хаосты пайдаланып, біржақты тәуелсіздік жариялауға және толық жергілікті тәуелсіздікке ие болуға болатынын тез түсінді. Бұл шешімді 1960 жылдың 11 шілдесінде Тсомбе басқарған Катанга штатының (État du Katanga) толық тәуелсіздік жариялауы одан әрі күшейтті. Калонжи 1960 жылдың тамыз айының басында Катангаға барды, оның тәуелсіздік жариялағаннан кейін көп ұзамай, 8 тамызда Касаи «әрқалай бөлінуі керек» деп мәлімдеді.
The Republic of the Congo received independence on 30 June 1960 with Kasa Vubu as president and Lumumba as prime minister. The Chamber of the Léopoldville Parliament had convened one week prior to review Lumumba's cabinet and give it a vote of confidence. During the session, Kalonji, in his capacity as an elected deputy, criticised the proposed cabinet, expressing dissatisfaction that his party had not been consulted in its formation and declaring that he was proud not to be included in an "anti Baluba" and "anti Batshoke" government which had shown contempt for the wishes of Kasai's people. He also stated his intentions to encourage the Baluba and Batshoke to refrain from participating in the government and to take his own steps to form a sovereign state centered in Bakwanga. On 26 June, MNC K officials petitioned the Léopoldville Parliament to peacefully divide the Province of Kasai along the lines suggested by Kalonji. The motion, which would have required the modification of the Congo's new constitution (Loi fondamentale), was received by a legislature divided between Lumumba and Kasa Vubu factions and no agreement could be reached. In the aftermath of independence, ethnic tensions flared up across the country, much of it directed against the Baluba, and a number of violent clashes occurred. On 3 July the central government ordered the arrest of the rival MNC K Kasai government, precipitating unrest in Luluabourg. Despite rejecting earlier proposals for Luba repatriations to the province in January 1960, the Kalonjists made an official call to the Baluba across the Congo to return to their Kasaian "homeland" on 16 July. Initially, the Kalonjists envisaged the division of Kasai Province in two in order to allow for the creation of a quasi autonomous MNC K and Luba dominated provincial government. The proposed province was termed the Federated State of South Kasai (État fédératif du Sud Kasaï). Rapidly, however, Kalonji realised that the chaos in the rest of the Congo could be used to secede unilaterally and declare full local independence. This decision was further re enforced by the full secession of the State of Katanga (État du Katanga), led by Tshombe, on 11 July 1960. Kalonji visited Katanga at the start of August 1960, shortly after its secession, where, on the 8 August, he declared that Kasai "must be divided at all costs."
Бөлек болу
1960 жылғы 9 тамызда Калонжи әлі де Катангада болғанда, Оңтүстік-Шығыс Касай аймағын Оңтүстік Касайдың жаңа Тау-кен мемлекеті (État minier du Sud Kasaï) немесе Оңтүстік Касайдың Автономиялы мемлекеті (État autonome du Sud Kasaï) деп жариялады. Алайда, Катангадан өзгеше, Оңтүстік Касайдың бөлініп шығуы Конго Республикасы ішіндегі орнынан бас тартуды білдірмеді. Керісінше, ол Экватор провинциясындағы өздігінен құрылған жергілікті үкіметтерге ұқсас болды. «Автономиялы мемлекет» аталымын таңдау, Конгоның егемендігінен бас тарту емес, Конгоның федералдық құрамындағы аймақты құру туралы түсінікті нығайту мақсатында жасалды. Леопольдвильдегі журналистердің, зиялылардың және саясаткерлердің арасында бөлініс қолдау тапты, бір газет оны «Конгода қазір көбейіп келе жатқан көптеген жаңа мемлекеттердің жаңа федерация құруына үлгі» деп сипаттады. Іс жүзінде Оңтүстік Касай, кез келген қарапайым провинциядан гөрі тәуелсіздікке ие болды және өз федералдық өкілеттіктерін бір жақты түрде бекіту арқылы Конгодан тиімді түрде бөлініп шықты. Бұған қоса, ол орталық үкіметке ешқандай салық төлемеді, ал жергілікті тұрғындар оны оңтүстіктегі сепаратистік мемлекетпен салыстырып, кейде «Кішкентай Катанга» деп атады. МНК К депутаттары да бастапқыда Леопольдвильдегі Конго Парламентінің отырыстарына қатысудан бас тартты. Калонжи президент, ал Жозеф Нгалула премьер-министр болып жарияланды. Луба-касай тайпасы бұрын ешқашан бір мемлекетте біріккен емес болса да, Калонжи луба басшыларының кең қолдауын алды. Ол бөліністі халықаралық аренада қуғын-сүргін және Конго үкіметінің Конгоның қалған бөлігіндегі балуба халқын жеткілікті түрде қорғамауының салдары ретінде көрсетті. Оңтүстік Касайдың шекарасы жиі өзгеріп, өмір сүрген қысқа мерзімінде тұрақтап алмады. Мемлекеттің астанасы Бакванга қаласы болды. 1962 жылы халық саны шамамен 2 миллион адамды құрады.
On 9 August 1960, Kalonji, still in Katanga, declared the region of south eastern Kasai to be the new Mining State of South Kasai (État minier du Sud Kasaï) or Autonomous State of South Kasai (État autonome du Sud Kasaï). Unlike Katanga, however, South Kasai's secession did not explicitly mean the rejection of its position within the Republic of the Congo. Rather, it resembled the self declared local governments in Équateur Province. The "Autonomous State" title was chosen in order to re enforce the impression that the secession was not a rejection of Congolese sovereignty, but the creation of a federally governed region of the Congo. The secession had some support among journalists, intellectuals and politicians in Léopoldville, with one newspaper calling it "a model by which the many new states now mushrooming in the Congo might form a new federation". In practice South Kasai had considerably more independence than a regular province and, by mandating its own federated powers unilaterally, was effectively seceding from the Congo. It also did not forward any taxes to the central government and locals—drawing a comparison to the secessionist state to the south—sometimes referred to it as "Little Katanga". MNC K deputies also initially refused to sit in the Congolese Parliament in Léopoldville. Kalonji was declared President and Joseph Ngalula Prime Minister. Although the Luba Kasai had never lived in a single state before, Kalonji was able to gain the broad support of the Luba chiefs for the secession. He was able to portray the secession internationally as the result of the persecution and the failure of the Congolese government to sufficiently protect the Baluba in the rest of the Congo. South Kasai's borders frequently changed, never stabilizing during its brief existence. The state's capital was Bakwanga. In 1962 its population was estimated at 2,000,000.
Басқару
Билікке келгеннен кейін Калонжи өзін "үлкен адам" және мемлекеттік биліктің бастауы болған меценат ретінде жеке орнатып алды. Люба және басқа этникалық топтардың тайпа басшылары Калонжидің өзімен тығыз, клиенттік қарым-қатынаста болды және көрсетілген қызметтері үшін артықшылықтар алды. Атап айтқанда, Калонжи Оңтүстік Касаи армиясын қолдау үшін жартылай әскери күштерді жұмылдыру үшін тайпа басшыларына сүйенді. Оңтүстік Касаиды басқару Лубаның динамикалық саясатымен күрделі болды. Калонжи мен Нгалула арасында мемлекетті қалай басқару керек деген әртүрлі идеялар болғандықтан, шиеленіс туды. Калонжи үкіметтің дәстүрге негізделуін және дәстүрлі басшыларға сүйенуін қалады, ал Нгалула демократиялық жүйені ұнатты және зиялы элитамен жұмыс істеді. Оңтүстік Касаи өмірге келген алғашқы айларында бес түрлі үкіметке ие болды. Оңтүстік Касаи алдындағы бірден-бір ішкі проблемалар – қоныстануға мүмкіндік таппаған көптеген Люба босқындары және Люба емес азшылықтардың наразылығы болды. Мемлекет алмаз экспортынан және шетелдік қолдаудан түскен қаражатты Люба босқындарын жұмысқа орналастыруға мүмкіндік беретін мемлекеттік қызметтерді қаржыландыруға жұмсады. Әлеуметтік қызметтер "жақсы деңгейде" жұмыс істеді. Мемлекеттік кірістер жылына 30 миллион долларға бағаланды. Мемлекет үш конституция қабылдады, біріншісі 1960 жылдың қарашасында, ал соңғысы 1961 жылдың 12 шілдесінде жарияланды. Шілдедегі конституция мемлекетті Оңтүстік Касаи Федеративтік мемлекеті (État fédéré du Sud Kasaï) деп жариялады, мемлекеттің өзі "егеменді және демократиялық" деп белгіледі, сонымен қатар "Конго Федеративтік Республикасының" құрамында екенін мәлімдеді. Конституцияда екі палаталы заң шығару органы да қарастырылды, төменгі палатасы Оңтүстік Касаи аумағында сайланған барлық ұлттық депутаттардан, сенаторлар мен провинциялық ассамблея мүшелерінен, ал жоғарғы палатасы дәстүрлі басшылардан құралды. Сот жүйесі ұйымдастырылды, соның ішінде бейбіт судьялар, әкімшілік соттар және апелляциялық сот болды. Мемлекет өзінің туын және елтаңбасын қабылдады, өзінің ресми басылымын – Moniteur de l'État Autonome du Sud Kasaï шығарды, тіпті өзінің пошта маркаларын және көлік құралдарына тіркеу табелдерін жасады. Катангадан айырмашылығы, Оңтүстік Касаи шетелде дипломатиялық миссиялар ашпады. Конго франкі мемлекеттік валюта ретінде сақталды. Оңтүстік Касаи армиясы немесе жандармериясы құрылғанда 250 адамнан 1961 жылға қарай 3000-ға жуық адамға дейін өсті. Оны 22 жасар "генерал" Флориберт Динанга, тоғыз еуропалық офицерлердің көмегімен басқарды. 1961 жылы әскерилер көршілес этностардың есебінен мемлекет аумағын кеңейту науқанын бастады. Бельгиядан белгілі бір көмек алғанына қарамастан, жандармерия нашар жабдықталған және үнемі азық-түлік пен оқ-дәрі жетіспеді. Оңтүстік Касаиде үкіметтік билік нығайған сайын, режим әскери және авторитарлық сипатқа ие болды. Люба емес топтар көбірек шеттетуге ұшырады. Саяси қарсыластар өлтірілді немесе қуғынға түсті, соның ішінде 1961 жылдың шілдесінде Калонжимен келіспеушілікке ұшыраған Нгалула да болды. Аймақтағы Люба емес топтар, әсіресе каньоктар, Оңтүстік Касаи үкіметіне қарсы тұрақты, бірақ төмен деңгейдегі қарсылық күресін жүргізді.
Once established in power, Kalonji positioned himself personally as "big man" and patron from whom state power originated. Tribal leaders from Luba and other ethnic groups enjoyed a close, client like relationship with Kalonji himself and received preferential treatment in exchange for services rendered. In particular, Kalonji was reliant on tribal leaders to mobilise paramilitaries to support the South Kasaian army. Governance of South Kasai was complicated by the dynamic Luba politics in which it was embedded. Tensions rose between Kalonji and Ngalula, who had different ideas for how the state was to be run; Kalonji wanted the government to be based in tradition and relied on customary chiefs, while Ngalula preferred a democratic system and worked with the intellectual elite. South Kasai had five different governments in the first few months of its existence. The immediate internal problems faced by South Kasai were large number of unsettled Luba refugees and internal dissent from non Luba minorities. The state was able to direct money from diamond exporting and foreign support to fund public services which allowed Luba refugees to be settled in employment. Social services were "relatively well run". State revenue was estimated to total $30,000,000 annually. The state produced three constitutions, with the first being promulgated in November 1960 and the last on 12 July 1961. The July constitution transformed the state into the Federated State of South Kasai (État fédéré du Sud Kasaï), declaring the state itself both "sovereign and democratic" but also part of a hypothetical "Federal Republic of the Congo". The constitution also provided for a bicameral legislature, with a lower chamber composed of all national deputies, senators, and provincial assemblymen elected in constituencies within South Kasai's territory, and an upper chamber filled by traditional chiefs. A judicial system was organised, with justices of the peace, magistrates' courts, and a court of appeal. The state had its own flag and coat of arms, published its own official journal, the Moniteur de l'État Autonome du Sud Kasaï, and even produced its own postage stamps, and vehicle registration plates. Unlike Katanga, South Kasai maintained no diplomatic missions abroad. The Congolese franc was retained as the state's currency. The South Kasaian army or gendarmerie grew from just 250 members at its inception to nearly 3,000 by 1961. It was led by 22 year old "General" Floribert Dinanga with the assistance of nine European officers. In 1961, the military led a campaign to expand the size of the state's territory at the expense of neighbouring ethnic groups. Despite receiving some support from Belgium, the gendarmerie was poorly equipped and constantly low on supplies and ammunition. As government authority in South Kasai was consolidated, the regime became increasingly militaristic and authoritarian. Non Luba groups were increasingly marginalised. Political opponents were killed or driven into exile, including Ngalula, who had a falling out with Kalonji in July 1961. Non Luba groups in the region, especially the Kanyok, fought a constant but low level insurgency against the South Kasaian government.
Халықаралық қолдау
Калонжи Оңтүстік Касаи штатының халықаралық деңгейде танылуын және қолдауын қамтамасыз ету үшін бар күшін жұмсады. Бұрынғы отаршылдық держава Бельгия Конгоның орталық үкіметіне сенімсіздікпен қарап, Оңтүстік Касаи және Катанга үкіметтерін қолдады. Катанга сияқты, Оңтүстік Касаида маңызды минералды кен орындары, оның ішінде алмаз кендері болды, ал бельгиялық компаниялар аймақтағы кендерге үлкен қаражат салған еді. Бельгиялық «Forminière» компаниясы штаттың негізгі демеушісі болып, қаржылық қолдау үшін Оңтүстік Касаидан концессиялар алды. Бөлініс салдарынан Оңтүстік Касаи алмаздары халықаралық нарыққа экспортталды, бірақ Конго-Браззавиль арқылы тасымалданды. Кен компанияларынан түскен салыстырмалы түрде жоғары табыс Оңтүстік Касаиға маңызды мемлекеттік қызметтерді ұйымдастыруға және көптеген ішкі қашқын Люба халқына көмектесуге мүмкіндік берді. Салқын соғыс аясында Калонжиге Батыс державалары мен конголық үкіметтегі орташа көзқарасты саясаткерлер қолдау көрсетті, олар оны Батысқа бейім және коммунизмге қарсы күш ретінде қарады. Катанга мен Оңтүстік Касаи екеуі де Оңтүстік Африка, Франция және Орталық Африка Федерациясының қолдауын алғанмен, ешқайсысы ресми дипломатиялық тану алған жоқ. 1960 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Касаи өкілдері Оңтүстік Африкаға Ngalula қол қойған хатпен барды, онда премьер-министр Хендрик Вервордтан әскери көмек сұралды. Оңтүстік Африка үкіметі әскери жабдықтармен көмектесуден бас тартты, бірақ делегацияға Оңтүстік Африка нарығында ұсынылған құрал-жабдықтарды сатып алуға болатынын хабарлады. Лумумба биліктен алынған төңкерістен кейін Калонжи конголық үкіметпен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысты. Әсіресе генерал Джозеф Дезире Мобуту Оңтүстік Касаиді өзінің саяси қарсыластарын және наразы Люмбумба жақтастарын, соның ішінде Жан-Пьер Финантты жою үшін пайдаланды. Мұндай әрекеттер тәуелсіздікке ұмтылған мемлекетті «ұлттық қасапхана» деп атауға әкеп соқты.
Kalonji went to great lengths to secure international recognition and support for the state of South Kasai. The former colonial power, Belgium, distrusted the Congolese central government and supported both the governments of South Kasai and Katanga. Like Katanga, South Kasai had important mineral deposits, including diamond fields, and Belgian companies had large sums of money tied up in mines in the area. A Belgian company, Forminière, was the state's principal supporter and received concessions from South Kasai in exchange for financial support. After the secession, South Kasai's diamonds were rerouted through Congo Brazzaville for export to international markets. The comparatively large income from the mining companies meant that South Kasai was able to support significant public services and cope with large numbers of internally displaced Luba refugees. In the context of the Cold War, Kalonji was supported by Western powers and moderates in the Congolese government who viewed him as both a moderate pro Westerner and anticommunist. Although both Katanga and South Kasai were supported by South Africa, France and the Central African Federation, neither state ever received any form of official diplomatic recognition. A South Kasaian delegation went to South Africa in September 1960 with a letter signed by Ngalula requesting military aid from Prime Minister Hendrik Verwoerd. The South African government refused to furnish military equipment but informed the delegation that they could purchase hardware offered on the South African market. After the coup d'état which removed Lumumba from power, Kalonji tried to cultivate good relations with the Congolese government. General Joseph Désiré Mobutu, in particular, was able to use South Kasai for the execution of his political opponents and dissident Lumumbists including Jean Pierre Finant. Such activity led the secessionist state to be nicknamed "the national butcher's yard".
Мөлөпе рөлі
Оңтүстік Касаи үшін луба этносының маңыздылығы болғандықтан, Калонжи өзін Мулопэ деп жариялау үшін дәстүрлі луба тайпасының билік өкілдерінен қолдау алды. Мулопэ (әдетте "Патша" немесе "Император" деп аударылады) атағы өте символикалық болды, себебі бұл атақ отарлық еңбекке дейінгі Луба империясының билеушілері қолданған және 1880 жылдан бері қолданылмай келді. Оны алып, қосымша Дитунга ("отан") есімін қосу арқылы Калонжи өзін және Оңтүстік Касаи мемлекетін Луба империясымен тығыз байланыстырып, Балуба халқының көзінде оның заңдылығын арттыруға тырысты. Бұрыс айыптаулардан сақтану үшін, атақ 1961 жылдың 12 сәуірінде Калонжидің әкесіне берілді, ол дереу ұлының пайдасына тақтан бас тарды. 16 шілдеде Калонжи Мулопэ атағын алғаннан кейін мемлекеттің атауы Оңтүстік Касаи Федеративтік Корольдігі (Royaume fédéré du Sud Kasaï) деп өзгертілді. Калонжидің Мулопэ лауазымына тағайындалуы Оңтүстік Касаидегі көптеген лубалардың арасында да қатты сынға ұшырады. Бұл әрекет Батыс медиасында да қынжылды. Калонжи кейбір топтардың арасында танымал болды, бірақ оның билікке келуін ашық мүмкіндікшілдік деп қараған Оңтүстік Касаи эволюциясынан қолдауын жоғалтты. Ол билікке келгеннен кейін көп ұзамай, Оңтүстік Касаидың Леопольдвилл Парламентіне сайланған 13 өкілінің 10-ы оны ашық айыптап, мойындаудан бас тартты, бұл сепаратисттік мемлекеттің ыдырауына бастады.
Because of the importance of the Luba ethnicity to South Kasai, Kalonji used his support from the traditional Luba tribal authorities to have himself declared Mulopwe. The title, Mulopwe (usually translated as "King" or "Emperor"), was extremely symbolic because it was the title employed by the rulers of the pre colonial Luba Empire and had been disused since the 1880s. By taking it, along with the extra name Ditunga ("homeland"), Kalonji was able to closely tie himself and the South Kasaian state to the Luba Empire to increase its legitimacy in the eyes of the Baluba. In order to avoid accusations of impropriety, the title was bestowed on Kalonji's father on 12 April 1961, who then immediately abdicated in favour of his son. With the accession of Kalonji to the title of Mulopwe on 16 July, the state's title changed to the Federated Kingdom of South Kasai (Royaume fédéré du Sud Kasaï). Kalonji's accession to the position of Mulopwe was heavily criticised even by many Luba in South Kasai. The move was also mocked in Western media. Kalonji remained popular among some groups, but lost the support of the South Kasaian évolués who saw his elevation as flagrant opportunism. Soon after his elevation, Kalonji was publicly condemned and disavowed by 10 of South Kasai's 13 representatives in the Léopoldville Parliament, beginning the disintegration of the secessionist state.
1960 жылдың тамыз-қыркүйек айларындағы науқан
Оңтүстік Касаи бөлініп шыққан кезде Конго Ұлттық Армиясының (АНК) үкіметтік әскерлері Касаи аймағында Катанга әскерлерімен күресіп жатты. Оңтүстік Касаи конголық армияның Катангадағы науқаны үшін қажетті маңызды теміржол торабы болғандықтан, ол тез арада маңызды нысанаға айналды. Оңтүстік Касаида орталық үкіметтің Конгоға қайтаруға ниеттенген маңызды минералды байлықтар да бар еді. Орталық үкімет Оңтүстік Касаидың позициясын дұрыс түсінбеді, Катанга сияқты, аймақ Конгодан толық тәуелсіздігін жариялап, конголық егемендікті мойындамады деп ойлады. Бастапқыда Лумумба 1960 жылдың шілдесінде Конгоға көпұлтты бейбітшілік сақтау күштерін жіберген Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) орталық үкіметке катаң және Оңтүстік Касаидың бөлінісін басуға көмектесетініне үміттенді. Алайда, БҰҰ бұған келіспеді, бөліністерді ішкі саяси мәселелер деп санай отырып, өзінің миссиясын негізгі заңдылық пен тәртіпті сақтау деп білді. БҰҰ мен АҚШ-тан қолдау алмаған Лумумба коммунистік Кеңес Одағынан әскери көмек сұрады. Бөлініс жарияланғаннан кейін бірнеше күн ішінде және кеңестік логистикалық қолдаумен 2000 АНК әскері Оңтүстік Касаиға қарсы ірі шабуылға шықты. Шабуыл сәтті аяқталды. 27 тамызда АНК сарбаздары Бакуангаға жетті. Шабуыл кезінде АНК балуба және бена-лулуа тайпалары арасындағы этникалық қақтығыстарға тартылды. Бакуангаға үкіметтік әскерлер келген кезде, олар түрмедегі лулуа тұтқындарын босатып, азаматтық көліктерді мәжбүрлеп алды. Оңтүстік Касаидің Қоғамдық жұмыстар министрі Дэвид Одия наразылық білдіргенде, сарбаздар оны ұрып-соғып, салдарынан қайтыс болды. Балуба тайпасының көп бөлігі қорқып қашып кетті, бірақ кейіннен қолдарындағы қарапайым мылтықтармен қарсылық көрсетуге батылды. Нәтижесінде, АНК луба тайпасының азаматтарына қарсы көптеген жаппай қырғындар жасады. Қыркүйек айында БҰҰ Бас хатшысы Даг Хаммаршельд, жақында Конгоға ірі бейбітшілік күштерін жіберген болатын, осы қырғындарды "бастапқы геноцид жағдайы" деп сипаттады. Балуба тайпасына оңтүстіктен келген катаңгелік әскерлер де шабуыл жасады. АНК немесе катаңгелік әскерлердің жиі қатысуымен болған осы жаппай қырғындарда шамамен 3000 балуба қаза тапты. Шабуылдың нәтижесінде мыңдаған луба тайпасының азаматтары соғыстан қашу үшін үйлерін тастап кетті; 35 000-нан астам адам Элизабетвильдегі (Катанга астанасы) босқындар лагерлеріне барып паналады. 100 000-ға жуық адам Бакуангада баспана тапты. Аурулар, әсіресе квашиоркор, сондай-ақ безгек, шешек және анемия кең таралды және 1960 жылдың қазан және желтоқсан айлары аралығында луба босқындары арасында "эпидемиялық деңгейге" жетті. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Оңтүстік Касаиға 1 миллион шешек вакцинасын жіберіп, жағдайды жеңілдетуге көмектесті. Бұл эпидемиядан бұрын кең таралған ашаршылық болды, желтоқсан айына қарай күн сайын шамамен 200 адам қайтыс болды. БҰҰ мүше мемлекеттерінен көмек сұрағаннан кейін, қаңтар айының соңында мемлекеттік және жеке көмек өлім-жітімді 75 пайызға азайтты. Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымынан жедел түрде азық-түлік жеткізіп, қосымша медициналық персонал және тұқымдар түріндегі көмек 1961 жылдың наурызына қарай ашаршылықтың толығымен шешілуін қамтамасыз етті. БҰҰ-ның көмек көрсетуші қызметкерлері 1961 жылдың сәуір айында Порт-Франкидегі оқиғадан кейін қауіпсіздік мәселелеріне байланысты кері қайтарылды, бірақ азық-түлік көмегі шекараға жеткізіле берді. АНК-ның геноцид және қатыгездік жасағаны туралы айыптаулар 1960 жылдың қыркүйегінде Каса Вубудың Мобутудың қолдауымен Лумумбаны қызметтен босатуына заңдылық беру үшін пайдаланылды. Бұл науқаннан кейін Оңтүстік Касаи мемлекеті босқындарға едәуір көмек көрсетті, олардың көпшілігі үйге және жұмысқа орналастырылды. Дегенмен, шабуыл жергілікті экономикаға елеулі зиян келтірді; желтоқсан айына қарай Форминиер компаниясы кесетін алмастардың саны және онда жұмыс істейтін адамдардың саны мыңдаған бірлікке төмендеді.
When South Kasai seceded, government troops from the Armée Nationale Congolaise (ANC) were already fighting Katangese troops in the Kasai region. South Kasai held important railway junctions needed by the Congolese army for its campaign in Katanga, and therefore soon became an important objective. South Kasai also had important mineral wealth which the central government was anxious to return to the Congo. The central government also misunderstood the South Kasaian position, believing that, like Katanga, the region had declared full independence from the Congo and rejected Congolese sovereignty. Initially, Lumumba hoped that the United Nations (UN), which sent a multi national peacekeeping force to the Congo in July 1960, would help the central government suppress both Katangese and South Kasaian secessions. The UN was reluctant to do so, however, considering the secessions to be internal political matters and its own mission to be maintaining basic law and order. Rejected by both the UN and United States, Lumumba sought military support from the communist Soviet Union. Within days of the secession and with Soviet logistical support, 2,000 ANC troops launched a major offensive against South Kasai. The attack was successful. On 27 August, ANC soldiers arrived in Bakwanga. During the course of the offensive, the ANC became involved in ethnic violence between the Baluba and Bena Lulua. When government troops arrived in Bakwanga, they released Lulua detainees from prison and began requisitioning civilian vehicles. When David Odia, the South Kasai Minister of Public Works, protested, soldiers beat him and fatally injured him. Many Baluba first fled in terror, but then began resisting with home made shotguns. As a result, the ANC perpetrated a number of large massacres of Luba civilians. In September, Dag Hammarskjöld, the UN Secretary General who had recently deployed a large peacekeeping force to the Congo, referred to the massacres as "a case of incipient genocide". The Baluba were also attacked by the Katangese from the south. In the ensuring massacres, in which ANC or Katangese troops often participated, around 3,000 Baluba were killed. The violence of the advance caused an exodus of many thousands of Luba civilians who fled their homes to escape the fighting; more than 35,000 went to refugee camps in Élisabethville (the capital of Katanga) alone. As many as 100,000 sought refuge in Bakwanga. Diseases, notably kwashiorkor but also malaria, smallpox and anemia, were widespread and reached "epidemic proportions" among Luba refugees between October and December 1960. The World Health Organization sent one million small pox vaccines to South Kasai to alleviate the problem. The epidemic had been preceded by widespread famine which by December was killing an estimated 200 people daily. The UN appealed to its member states for relief, and by late January government and private aid had reduced mortality by 75 percent. Further assistance in the form of an emergency food airlift, additional medical personnel, and seeds from the Food and Agriculture Organization ensured that the famine was almost entirely resolved by March 1961. UN relief workers were withdrawn following the April 1961 Port Francqui incident due to security concerns, though food aid continued to be brought to the border. Allegations of genocide and brutality by the ANC were used to provide legitimacy to Kasa Vubu's dismissal of Lumumba, with the support of Mobutu, in September 1960. In the aftermath of the campaign, the South Kasaian state was able to provide substantial aid to its refugees, many of whom were resettled in homes and jobs. Nevertheless, the invasion caused considerable disruption to the local economy; by December the number of diamonds cut by Forminière and the number of people it employed both had fallen by thousands.
Бірлесіп өмір сүру және татуласу әрекеті
Оңтүстік Касаины басып алуына қарамастан, Оңтүстік Касаи мемлекеті таратылмады және Конгоның қалған бөлігімен бірігіп өмір сүрді. Конго делегаттары, сондай-ақ АҰҰ және БҰҰ әскерлері Оңтүстік Касаи билігімен қақтығысқа түспей, аумақта еркін қозғала алды, ал Катанга күштеріне қарсы үзірлі науқандары жалғасты. 1960 жылдың қыркүйегінде БҰҰ демеушілігімен жасалған уақытша атысты тоқтату Луба-Лулуа қақтығысына демалыс берді, бірақ қараша айына қарай Калонжидің күштері келісімді бұзды. Осы кезеңнің көп бөлігінде Оңтүстік Касаи жандармериясы Канюк және Лулуа жасақтарымен аймақ бойынша шайқасты, ал жергілікті этникалық зорлық-зомбылық тарихи деңгейде жалғасты. 1961 жылдың қаңтар айында Каса Вубу Калонжимен кездесу үшін Бакуангаға ұшып келді. Сапар Каса Вубу әуежайдағы Оңтүстік Касаидің құрмет қарауылын мойындаудан бас тартқандықтан және Оңтүстік Касаи туымен безендірілген лимузинде сапар шегуден бас тартқандықтан, шиеленіспен басталды. Калонжи ақыры туды алып тастады, содан кейін екеуі татуласты. 1961 жылдың ортасында Кокильхатвиллде (қазіргі Мбандака) және кейін Мадагаскардың Антананариво қаласында конференциялар өтті, мақсаты – Шығыс Конгодағы Антуан Гизенга басқаратын көтеріліс үкіметінің қатысуымен, бөлінісшіл топтар мен орталық үкімет арасында бейбіт келісімге қол жеткізу болды. Лумумбаның қазасынан кейін үш тарапты татуластыратын федералды конституция құру мүмкін екеніне сенді. Бірақ келісімдер одан да көп беймәлімдікке әкелді. Оңтүстік Касаи мемлекетінің бас ұйымдастырушысы Нгалуланың шілдедегі қуғыны ішкі құлдырауды жеделдетті. Ол Калонжистерге қарсы тұру үшін «Демократиялық одақ» атты өзінің саяси партиясын құрды. Сол айдың соңында Парламент Калонжи және басқа Оңтүстік Касаи депутаттарының қатысуымен қайтадан жиналды. 2 тамызда Конгоның жаңа орталық үкіметі құрылды, онда Нгалула Білім министрі болды, ал Калонжи Оңтүстік Касаиға қайтып оралды. 1961 жылдың қазан айының соңында Калонжи мен бірнеше Лулуа басшылары Луба-Лулуа тайпалық қақтығысын аяқтау мақсатымен символдық одақ құрды.
Despite the occupation of South Kasai, the South Kasaian state was not dismantled and co existed with the rest of the Congo. Congolese delegates, as well as ANC and UN troops were generally able to move around the territory without conflict with the South Kasaian authorities while their sporadic campaign against Katangese forces continued. A UN sponsored ceasefire in September 1960 gave pause to the Luba Lulua conflict, but by November Kalonji's forces had broken the truce. Throughout much of the period, the South Kasaian gendarmerie fought with Kanyok and Lulua militias across the region while local ethnic violence persisted. In January 1961 Kasa Vubu flew to Bakwanga to meet with Kalonji. The trip began acrimoniously as Kasa Vubu refused to recognise the South Kasaian honour guard present at the airport and ride in the provided limousine, which was flying the South Kasian flag. Kalonji eventually removed the flag and the two reconciled. In mid 1961, conferences were held at Coquilhatville (modern day Mbandaka) and later in Antananarivo, Madagascar to attempt to broker a peaceful reconciliation between the secessionist factions and the central government in the face of a rebel government in the Eastern Congo led by Antoine Gizenga. It was believed that, with Lumumba dead, it might be possible to create a federal constitution that could reconcile the three parties. The agreements instead led to more uncertainty. The ousting of Ngalula—the chief organiser of the South Kasai state—in July hastened internal collapse. He established his own political party, the Democratic Union, to oppose the Kalonjists. Later that month Parliament reconvened with Kalonji and the other South Kasain deputies in attendance. A new Congolese central government was formed on 2 August with Ngalula as Minister of Education, and Kalonji went back to South Kasai. In late October 1961 Kalonji and several Lulua leaders made a symbolic union in an attempt to end the Luba Lulua tribal conflict.
Калонджидің тұтқындалуы
1961 жылдың 2 желтоқсанында Калонжиді тағы бір депутат, коммунист Кристоф Гбенэ, Оңтүстік Касайдағы саяси тұтқынға дене жазасын бұйырғаны үшін айыптады. Парламент Калонжидің парламенттік иммунитетін жоюға дауыс берді және ол Леопольдвилльдегі ANC-ге қамауға алынды. Леопольдвилльге наразылық білдіру үшін жіберілген 400-ге жуық луба тайпасының ақсақалдары да қысқа мерзімге қамауға алынды. Содан кейін Мобуту мен генерал Виктор Лундула Бакуангаға сапар жасады. Фердинанд Казади Оңтүстік Касаи мемлекетінің басшысы міндетін атқарушы ретінде билікке келді. 1962 жылдың 9 наурызында премьер-министр Сирил Адула басшылығымен Леопольдвилль Парламенті Конституцияны өзгертуге келісіп, Оңтүстік Касаиға провинция мәртебесін берді. 1962 жылдың сәуір айында БҰҰ әскерлеріне Хаммаршельдтің қайтысынан кейін бас хатшы У Танттың сепаратизмге қарсы жаңа қатаң позициясының аясында Оңтүстік Касаиды басып алуға бұйрық берілді. Леопольдвилльде Калонжи бес жылға бас бостандығынан айырылды. Бірақ 7 қыркүйекте Калонжи түрмеден қашып, Оңтүстік Касаиға қайтып келді, онда ол жергілікті сайлауларда лауазымға ие болып, үкімет басшысы ретінде иммунитетін қайтаруға үміттенді.
On 2 December 1961, Kalonji was accused by another deputy, the communist Christophe Gbenye, of having ordered corporal punishment against a political prisoner in South Kasai. Parliament voted to remove Kalonji's parliamentary immunity and he was taken into custody by the ANC in Léopoldville. A delegation of around 400 Luba tribal elders sent to Léopoldville to protest were also briefly arrested. Mobutu and General Victor Lundula visited Bakwanga soon afterwards. Ferdinand Kazadi assumed power as acting head of state of South Kasai. On 9 March 1962, the recently re convened Léopoldville Parliament, under Prime Minister Cyrille Adoula, agreed to modify the Constitution and gave South Kasai official provincial status. In April 1962, UN troops were ordered to occupy South Kasai as part of Secretary General U Thant's new aggressive stance against secession following Hammarskjöld's death. In Léopoldville, Kalonji was sentenced to five years' imprisonment. On 7 September, however, Kalonji escaped from prison and returned to South Kasai where he hoped to regain an official position in local elections and, at the head of a government, regain his immunity.
1962 жылдың қыркүйек-қазан айларындағы төңкеріс
Сепаратизмге наразылық күшейгенде, Леопольдвилдегі Нгалула және басқа да Оңтүстік Касаи эмигранттары Бакуангадағы режимді құлатуды жоспарлады. 1962 жылдың қыркүйегінде Леопольдвиль үкіметі Калонжидің бұрынғы министрі Альберт Канколонгоны Оңтүстік Касаи үшін арнайы комиссар (commissaire extraordinaire) етіп тағайындады, оған жергілікті мемлекетті тарату үшін толық әскери және азаматтық билік берілді. Нгалула Канколонгоға Калонжиге қарсы көтеріліс және төңкеріс ұйымдастыруға ұсыныс жасады. 1962 жылдың 29-30 қыркүйегінде Оңтүстік Касаидегі әскери қолбасшылар, Канколонго басшылығымен, Бакуангада Калонжи режиміне қарсы төңкеріс жасады. Бакуанга радиосы арқылы Оңтүстік Касаи жандармериясының барлық офицерлеріне орталық үкіметті қолдауға шақыру таратылды, оларға ANC-ге қазіргі әскери шені мен жалақысымен енуі ұсынылды. Калонжи мен генерал Динанга үй қамауына алынды, ал Оңтүстік Касаидың басқа министрлері бір үйде түрмеге қамалды. Бірнеше күннен кейін Калонжи мен Динанга қашып кетті; біріншісі жүк көлігімен Катангаға аттанды. Канколонго дереу қалған министрлерді Леопольдвилге ұшақпен жіберді. 1962 жылдың 5 қазанында орталық үкімет әскерлері көтерілісшілерді қолдау және Калонжишілдердің соңғы қолдаушыларын басу үшін Бакуангаға қайта келді, бұл сепаратизмнің аяқталуын білдірді. Калонжи Каминада тұрып, Цомбемен кездесуге тырысты, бірақ Катанганың ішкі істер министрі Годфройд Мунонго оны қабылдамады. Ол содан кейін Парижге қашып, Франсиско Франконың Испаниясындағы Барселонаға қоныстанды.
As dissatisfaction with the secession grew, Ngalula and other South Kasaian émigrés in Léopoldville plotted to overthrow the regime in Bakwanga. In September 1962, the Léopoldville government appointed Albert Kankolongo, a former minister in Kalonji's government, as Special Commissioner (commissaire extraordinaire) for South Kasai, giving him full military and civil power, to dismantle the local state. Ngalula approached Kankolongo to lead a mutiny and coup d'état against Kalonji. On the night of 29–30 September 1962, military commanders in South Kasai, led by Kankolongo, launched a coup d'état in Bakwanga against the Kalonjist regime. An appeal was broadcast over Radio Bakwanga to all officers of the South Kasaian gendarmerie to support the central government with the promise that they would integrated into the ANC at their current rank and pay. Kalonji and General Dinanga were placed under house arrest, while the other South Kasaian ministers were imprisoned in a single home. Kalonji and Dinanga escaped a few days later; the former took a lorry to Katanga. Kankolongo reacted by immediately flying out the remaining ministers to Léopoldville. On 5 October 1962, central government troops again arrived in Bakwanga to support the mutineers and help suppress the last Kalonjist loyalists, marking the end of the secession. Kalonji took up residence in Kamina and attempted to meet Tshombe, but was rebuffed by Katangese Minister of Interior Godefroid Munongo. He then fled to Paris before settling in Barcelona in Francisco Franco's Spain.
Касайда
1962 жылдың қазан айында Оңтүстік Касаи Конго Республикасына қайтарылды. Катанга штаты орталық үкіметке қарсы тұрып, 1963 жылдың қаңтарында, Тхант басшылығымен БҰҰ күштері одан да агрессивті ұстанымға көшкеннен кейін құлдырады. 1964 жылғы федералистік конституция бойынша ресми түрде құрылған 21 провинцияның бірі – Оңтүстік Касаи болды. Мобуту режимі 1965 жылдан бастап конго мемлекетін орталықтандыруды жүзеге асырғанда, Оңтүстік Касаи сақталған азаз тұтас провинциялардың бірі еді. Кейін провинция қайта құрылып, Кабинда және Санкуру аудандарынан жаңа аумақтар қосылып, Шығыс Касаи (Kasaï Oriental) деп аталды. Оңтүстік Касаялық әскерлердің көп бөлігі мемлекет таратылғаннан кейін Ұлттық Қорғаныс Армиясына (ҰҚА) қосылды, бірақ шамамен 2000 адал жауынгер Калонджинің қайта орналасуын күтіп, жасырынбаққа кетті. Көтерілісшілерге генерал Мванзамбала жетекшілік етті және олар 1963 жылға дейін жаңа провинциялық үкіметке қарсы партизандық соғыс жүргізді, содан кейін ҰҚА-ға қосылды. Бөлініс аяқталғаннан кейін көп ұзамай, Бакванга қаласы жергілікті өзеннің атымен Мбуджи-Маи деп өзгертілді, бұл луба тайпалары арасындағы келісімді нығайту мақсатында жасалды. Дегенмен, лубалық топтар арасындағы зорлық-зомбылық 1964 жылға дейін жалғасты, ал саяси шешім 1965 жылға дейін, Оңтүстік Касаи провинциясының президенті болып Ж. Мукамба сайланғанда ғана табылды.
In October 1962, South Kasai returned to the Republic of the Congo. The State of Katanga continued to hold out against the central government until it too collapsed in January 1963 after UN forces began to take a more aggressive stance under Thant. As a compromise, South Kasai was one of the 21 provinces formally established by the federalist constitution of 1964. As the Mobutu regime launched a centralist restructuring of the Congolese state from 1965, South Kasai was one of the few provinces which were retained. The province was later restructured to include new territory in Kabinda and Sankuru Districts and renamed Eastern Kasai (Kasaï Oriental). The majority of the South Kasaian soldiers were integrated into the ANC after the dissolution of the state but nearly 2,000 loyalists went into hiding to await Kalonji's possible restoration. The rebels were led by General Mwanzambala and fought a guerrilla war against the new provincial government until 1963 when they also accepted integration into the ANC. Soon after the end of the secession, the city of Bakwanga was renamed Mbuji Mayi after the local river in an attempt to signify a Luba intra ethnicity reconciliation. Regardless, violence among Luba factions lasted through 1964, and a political solution was not reached until 1965 with the election of J. Mukamba as Provincial President of South Kasai.
Конго дағдарысының аяқталуы
1965 жылы Мобуту орталық үкіметке қарсы екінші төңкеріс жасады және жеке төтенше билік құқықтарын алды. Саяси биліктің жалғыз көзі ретінде орныққаннан кейін Мобуту Конгодағы бақылауын біртіндеп нығайтты. Облыстардың саны азайтылып, олардың тәуелсіздігі шектелді, нәтижесінде күшті орталықтандырылған мемлекет құрылды. Мобуту өзінің жақтастарын маңызды лауазымдарға орналастырды. 1967 жылы өзінің заңдылығын көрсету үшін ол «Революцияның халықтық қозғалысы» (MPR) партиясын құрды, ол Мобутудың жаңартылған конституциясына сәйкес 1990 жылға дейін елдің жалғыз заңды саяси партиясы болды. 1971 жылы мемлекет Заир деп аталды және барлық отаршылдық ықпалдарды жоюға күш салынды. Сондай-ақ, ол елдегі қалған шетелдік меншіктегі экономикалық активтерді мемлекеттік меншікке алды. Уақыт өте келе Заир кең таралған жемқорлық, сыбайлас жемқорлық және экономикалық басқарудың нашарлығымен сипатталды. Касаи Ориенталдағы үкіметке наразылық ерекше күшті болды. Федерализм, саясаттағы этникалық мәселелер және мемлекеттік орталықтандыру мәселелері дағдарыс кезінде шешілмеді және конголықтардың мемлекеттік идеяға қолдауының төмендеуіне әкелді. Мобуту орталықтандыруды жақтады және оның алғашқы қадамдарының бірі 1965 жылы провинцияларды біріктіру және олардың тәуелсіз заң шығару құқықтарының көп бөлігін жою болды. Орталық үкіметке сенімнің жоғалтылуы Конгоның сәтсіз мемлекет ретінде танылуына себеп болды және этникалық және жергілікті федерализмді жақтаған топтардың зорлық-зомбылығына ықпал етті.
In 1965, Mobutu launched a second coup d'état against the central government and took personal emergency powers. Once established as the sole source of political power, Mobutu gradually consolidated his control in the Congo. The number of provinces was reduced, and their autonomy curtailed, resulting in a highly centralised state. Mobutu increasingly placed his supporters in the remaining positions of importance. In 1967, to illustrate his legitimacy, he created a party, the Popular Movement of the Revolution (MPR), which until 1990 was the nation's only legal political party under Mobutu's revised constitution. In 1971, the state was renamed Zaire and efforts were made to remove all colonial influences. He also nationalised the remaining foreign owned economic assets in the country. Over time Zaire was increasingly characterised by widespread cronyism, corruption, and economic mismanagement. Dissatisfaction with the regime in Kasaï Oriental was particularly strong. The issues of federalism, ethnicity in politics, and state centralisation were not resolved by the crisis and partly contributed to a decline in support for the concept of the state among Congolese people. Mobutu was strongly in favour of centralisation and one of his first acts, in 1965, were to reunify provinces and abolish much of their independent legislative capacity. Subsequent loss of faith in central government is one of the reasons that the Congo has been labeled as a failed state, and has contributed violence by factions advocating ethnic and localised federalism.