Кіріспе

Тагалог тілінің ұлттық әліпбиі (1940–87)

Абакада әліпбиі – 1939 жылы тагалог тіліндегі Виканг Памбанса (қазіргі филиппин тілі) үшін қабылданған, латын әліпбиіне негізделген "жергілікті" әліпби. 20 әріптен тұратын бұл әліпби, Лопе К. Сантостың тагалог тіліне негізделген, жаңадан бекітілген ұлттық тіл үшін дамытқан грамматикалық оқулығында ұсынылды. Бұл әліпби сол кездегі Ұлттық тіл институтымен ресми түрде қабылданды. 1987 жылы филиппин әліпбиінің (қосымша сегіз әріп және К әрпінің орны ауыстырылып) қабылдануымен бұл әліпби қолданыстан шығарылды.

Тарих

Испан дәуірінен бұрын көне тагалог тілі кави немесе байбайн жазуымен жазылған. Тагал тілі үш ғасыр бойы испан тілінің фонетикалық және орфографиялық ережелеріне сәйкес жазылып келді. Доктор Хосе Ризал 19-шы ғасырдың соңында филиппин тілдерінің орфографиясын реформалауды қолдаған бірнеше адамның (соның ішінде Тринидад Пардо де Тавера) бірі болды. Басқа қолдаушылар сияқты, ол филиппин тілдерінің әліпбиін "жергіліктендіруді" ұсынды, C және Q әріптерін K әрпімен алмастыру арқылы. Бұл реформалар бастапқыда кеңінен қабылданбады, бірақ 20-шы ғасырдың басында біртіндеп танымал болды. 1935 жылы Филиппин Республикасы құрылғаннан кейін, үкімет тагалог тілін "ұлттық тіл" (яғни филиппин тілі) ретінде таңдады. Содан кейін осы "ұлттық тіл" үшін сөздік және грамматикалық оқулық жасала бастады. 1939 жылы Лопе К. Сантос "Анг Баларила нг Виканг Панбанса" (Ұлттық тіл грамматикасы) еңбегін жазды, онда грамматикалық ережелермен қатар, Абакада деп аталатын 20 әріптен тұратын әліпби келтірілген. 1976 жылы Абакада қосымша 11 әріптен (C, CH, F, J, LL, Ñ, Q, RR, V, X және Z) тұратын кеңейтілген әліпбимен ауыстырылды, ол өз кезегінде қазіргі 28 әріптен тұратын қазіргі заманғы әліпбимен алмастырылды. Қазіргі уақытта Филиппиннің барлық тілдерін қазіргі заманғы филиппин әліпбиін (1987 жылы ресми түрде қабылданған) пайдалану арқылы жазуға болады, оған Абакаданың барлық әріптері кіреді.