Филиппин қаласы Ризал тарихы мен географиясы

Кіріспе

Ризал муниципалитеті (; ,) – Филиппиннің Нуэва-Эсия провинциясындағы 2-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 70 196 адамды құрайды. Ризал Кабанатуаннан, Палайаннан және Маниладан шалқары орналасқан.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақта екі топ қоныстанғандығы белгілі. Басты топты Ілокано халқы құрады, ал кейінірек келгендері әртүрлі диалектіде сөйлейтін басқа тайпалардан шыққан. Олар бірігіп, бастапқыда топырақта жақсы өсетін бунобон көшеттерінің атымен Бунобон деп аталған жаңа ауылды құрды. Бұл ауыл Бонгабон муниципалитетінің басқаруына қарасты Кабукбуканның бір бөлігі болды. 1904 жылы Бунобон ауылы Назарет болып өзгертілді. Жаңа қоныс аударушылардың үнемі келіп тұруына байланысты, ақсақалдар кеңесі құрылды. Кеңестің төрағасы болып, топтың ең үлкен мүшесінің бірі – Апо Джулиано Параисо тағайындалды. Ол Назаретті тәуелсіз қалаға айналдыру үшін үкіметке өтініш жасады. 1908 жылы губернатор Мануэль Тинио мен Ассамблея депутаты Исауро Габалдонның көмегімен ақсақалдардың өтініші мақұлданды. 1912 жылдың 26 желтоқсанында вице-губернатор Ньютон заңға қол қойып, бірден РИЗАЛ қаласын құру туралы жарлық шығарды. Қалаға Доктор Хосе Ризалдың есімі берілді. 1913 жылдың 1 қаңтарында Дон Джулиан Параисо муниципалитеттің алғашқы әкімі болып ант берді. 1917 және 1918 жылдары Жер басқармасы муниципалитет аумағын жеке және тұрғын үйлерге бөліп зерттеді. 1930 жылы Барангай Пако Роман Флорентино Кастелоның басшылығымен Барангай Эстрелладан бөлініп, бариоға айналды. 1940 жылы Генерал Луна бариосы Барангай Канааннан бөлінген аумақта құрылды, ал 1954 жылы Вилла Параисо Барангай Канааннан бөлініп, бариоға айналды. Ол қайтыс болған мэр Гауденсио В. Параисоның құрметіне аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылы жапон әскері Ризал қаласын басып алды. 1945 жылы АҚШ және Филиппин әскерлері, сондай-ақ жергілікті партизандар мен Хакбалахап коммунистік партизандары қаланы азат етіп, жапон әскерлерін жеңіп, Екінші дүниежүзілік соғысты аяқтады. Соғыстан кейін көптеген отбасылар бизнес ашып, ауыл шаруашылығымен және жер өңдеумен айналысты. 1954 жылы Ризал Сан-Фелипе және Сан-Альфонсо бариоларын Ланнера қаласын құру үшін бөліп бергендіктен, аумағының бір бөлігін жоғалтты. Бұл бариолар Талавера және Сан-Хоседен де аумақ алды. 1963 жылы Вилла Паскуа Агбанаваг барангайының бір бөлігі болған Барангай Пагаса деп аталды. 1968 жылдың қаңтарында Барангай Касилаган провинциялық кеңестің 1968 жылғы 3 қаңтардағы №2 қаулысымен бариоға айналды. Бұл бұрын Канаанның бір бөлігі болған, Булалайка арнасымен екіге бөлінген және Канаан Эсте және Канаан Весте деп аталатын екі бариоға бөлінген ауыл болды. 1970 жылдың 20 шілдесінде Санггуниан Панлалавиган Р.З. №3590 заңына сәйкес Малигая барангайын құруды бекітетін №220 қаулыны қабылдады. Бұл аумақ Барангай Бикостан алынды. 1971 жылдың 12 шілдесінде провинциялық кеңестің №231 қаулысымен Вилла Лабрадор Вилла Параисодан бөлініп, бариоға айналды. 1990 жылдың шілдесінде Ризал 7.7 балдық жер сілкінісінің эпицентріне жақын болды. Қалада 1000-ға жуық үй зақымданды және қала толығымен қирады.

Historically, two groups were known to have settled in the area. The main group consisted entirely of the pioneer settlers who were Ilocanos, while others, who arrived later, were of different tribes with different dialects. They merged and formed a new neighborhood, originally called Bunobon after the bunobon seedlings that thrived in the soil. It became a sitio of Cabucbucan under the jurisdiction of Bongabon municipality. In 1904, sitio Bunobon became a barrio called Nazareth. Because of the steady arrival of new settlers, a council of elders was formed. Selected as head was Apo Juliano Paraiso, one of the eldest within the group, who headed the request to the government to convert Nazareth into an independent town. Through the help of Governor Manuel Tinio and Assemblyman Isauro Gabaldon, the request of the elders was approved in 1908. On December 26, 1912, Vice Governor Newton signed the act and simultaneously issued a proclamation creating the town of RIZAL. The town was named after Dr. José Rizal. On January 1, 1913, Don Julian Paraiso took his oath as the first Alcalde of the Municipality. In 1917 and 1918, the Bureau of Land surveyed the Municipality into homestead and residential lots. In 1930, Barangay Paco Roman became barrio thru the leadership of the late Mr. Florentino Castelo, separating it from Barangay Estrella. Sometime in 1940, General Luna became a barrio of which the area was taken from barangay Canaan and in 1954 Villa Paraiso was created into a barrio separating it from Barangay Canaan and was named in honor of late Mayor Gaudencio V. Paraiso. During World War II, Japanese Imperial forces occupies and entering the town in Rizal in 1942. In 1945, combined U. S. and Philippine Commonwealth ground troops including the local various recognized guerrillas and Hukbalahap Communist guerrillas liberated the town and defeated Japanese Imperial forces and ended the Second World War. After the war, many families started business and agricultural and farm lands. In 1954, Rizal lost some of its territory when the barrios of San Felipe and San Alfonso were separated to form the town of Llanera along with some territory from Talavera and San Jose. In 1963, Villa Pascua was renamed Barangay Pag asa which is a part of Barangay Agbanawag. In January 1968, Barangay Casilagan became a barrio thru Res. No. 2 of the Provincial Board on January 3, 1968, which was formerly a sitio of Canaan, which was bisected by the Bulalakay Creek, and it was divided into two barrios known as Canaan Este and Canaan Weste. On July 20, 1970, Sanggunian Panlalawigan passed Resolution No. 220 approving the creation of Barangay Maligaya in accordance with R. A. No. 3590, the area to be taken from the Barangay Bicos and on July 12, 1971, then the Provincial Board Resolution No. 231, Villa Labrador became a Barrio separating it to Villa Paraiso. In July 1990, Rizal was close to the epicenter of a magnitude 7.7 earthquake. The town suffered unknown fatalities and damage to almost 1,000 homes, as well as total destruction of its city.