Кіріспе

Матай 5:5 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бесінші тарауының бесінші аяты. Бұл – Таудағы уағыздың үшінші аяты, сондай-ақ, «Бақыттылар» деп аталатын нұсқаулардың үшіншісі.

Талдау

Бұл кең танымал өлең, нәсібаттардың ең танымал өлеңі болып саналады. Дегенмен, бұрынғы екі нәсібаттан өзгеше, бұл өлеңнің Лұқаның жазық даладағы уағызында баламасы жоқ. Лұқаның уағызында төрт нәсібат және төрт зарлы сөз бар. Бұл нәсібаттың Q дерегінде болғандығы және Лұқа оны шығармағандығы, немесе Матайдың авторы оны бастапқыда қосып жазғандығы туралы көп пікірталас бар. Гандридің теориясы бойынша, Матай кітабының авторы Матай 23-ші тараудағы парызшылдарға қарсы пайдалану үшін зарлы сөздерді кейінірек қолдануды жоспарлаған, бірақ сегіздік құрылымды сақтау үшін төрт жаңа мәлімдеме жасау қажет болды. Ол бұл өлеңді Матай 5:3-тің қайта формулировкасы деп санайды; осы сөздер Псалм 37:11-де де кездеседі. Жұмсақ мінезді және қарапайым деген сөздерді де сондай-ақ, көңіл тоқтықсыз немесе сабырлы деп аударуға болады. Швейцердің пікірінше, "жұмсақ мінезді" сөзі күшсіздік деген мағынаны білдіруі керек.

Интерпретация

"Жерді мұра етеді" деген тіркес Матай 5:3-тегі "Олар үшін – Көк Патшалығы" деген сөзбен де ұқсас. Швейцердің пікірінше, Матай жазған кезде соңғы заманға қатысты екі түрлі көзқарас екі термин арқылы көрінеді. Бір көзқарас бойынша, әлемнің соңында барлық сенушілер Көк Патшалығына көтеріледі. Екінші көзқарас бойынша, ақыр заманда Құдай жерге түсіп, Жерді тікелей билейді, содан кейін таңдалған елге бүкіл әлемге билік беріледі. Осы сөздің нақты мағынасы – тыныш немесе кемсінгендер бір күні әлемді мұра етеді. Сол кездегі грек әдебиетінде "кішіпейілділік" көбінесе жұмсақтық немесе икемділік дегенді білдірген. Нолланд бұл аяттың дұрыс түсіндірілуі – күшсіздік екенін жазады. Кларк сол кездегі Жерорта теңізі қоғамдарының құрмет пен мәртебеге берген мәнін ескеріп, кішіпейілділіктің осылай жоғары бағалануының маңыздылығы мен революциялық сипатын атап өтті. Стронгтың грек сөзі "праус" (πραεῖς) түбірін аударудың қиындығын көрсетеді, ол "көкпейілділік" дегеннен гөрі артық мағына береді және "Библиялық кішіпейілділік – әлсіздік емес, керісінше, Құдайдың күшімен Оның бақылауында болу, яғни, қаталдықсыз күш көрсету" дегенді білдіреді. Бұл аятты тіпті Махатма Ганди сияқты христиан емес адамдар да жоғары бағалаған. Бірақ, кейбіреулер бұған кері көзқарас білдірген. Барон д'Холбах бұл аят пен оның төңірегіндегілердің, христиандар кішкентай және күшсіз секта болған кездегі мүдделерін көрсетеді деп ойлады. Ол, христиандар билікке ие болғанда, бұл көзқарастардан сөзсіз бас тартылатынын айтты. Фридрих Ницше бұл аятты қатты сынға алды, оның пікірінше, ол Исаның "құлдық моралінің" көрінісі. Джеймс Джойс, Уильям Блейк және Теодор Драйзер де оны сынады, олардың барлығы күш-жігерсіз өмір сүруді қабылдамады.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Амброз: Мен кедейлікте қанағат етуді үйренген соң, ендігі сабақ – жүрегімді және мінезімді бақылау. Мен үшін дүниелік нәрселерден айырылудың қандай пайдасы бар, егер мен сонымен қатар көңілді болмасам? Сондықтан, «Бақыттылар – мінезділер» деген сөз орынды айтылған.