Кіріспе

Porgy and Bess (CL 1274) – джаз музыканты Майлз Дэвис атты студиялық альбом, ол 1959 жылдың наурыз айында Columbia Records лейблы арқылы жарық көрді. Альбомда Дэвис пен оның әріптесі Гил Эванс жасаған, Джордж Гершвиннің 1935 жылғы осы аттас операсынан алынған аранжировкалар ұсынылған. Альбом 1958 жылдың 22 шілдесі, 29 шілдесі, 4 тамызы және 18 тамызында Нью-Йорктегі Columbia Records студиясының 30-шы көшесінде өткен төрт жазу сессиясында жазылды. Бұл Дэвис пен Эванстың екінші бірлескен жұмысы және шығуынан бері көптеген музыка сыншыларының жоғары бағасын алды, ал кейбіреулері оны олардың ең жақсы ынтымақтастығы деп санайды. Жаз сыншылары бұл альбомды тарихи маңызы бар деп есептейді.

Тұжырымдама

1958 жылы Дэвис бибоптан көңілі толмаған көптеген джаз музыканттарының бірі болды, оның үнемі күрделене түсетін аккордтар өзгерісін шығармашылыққа бөгет ретінде қарады. Бес жыл бұрын, 1953 жылы пианист Джордж Расселл «Тоналдық ұйым туралы лидиялық хроматикалық тұжырымдамасы» атты еңбегін жариялады, ол аккордтарға негізделген импровизация тәсіліне балама ұсынды. Классикалық музыканың дәстүрлі мажор және минор тональдық қатынастарын тастап, Расселл импровизация үшін масштабтарды немесе масштабтар тізбегін пайдалана отырып, жаңа формуланы жасады. 1958 жылы «The Jazz Review» журналына берген сұхбатында Дэвис модальдық тәсіл туралы былай деді:

1958 жылдың басында Дэвис осы тәсілді өз секстетімен қолдана бастады. Расселлдің идеяларына ықпал еткен Дэвис өзінің алғашқы модальдық композициясын 1958 жылғы «Milestones» альбомының атау трегі арқылы жүзеге асырды, ол сол жылдың сәуір айында жазылған екі ладқа негізделген. Дәстүрлі, әдеттегі мелодикалық түрде соло ойнаудың орнына, Дэвистің импровизацияның жаңа стилінде аккордтардың азымен салыстырылатын жылдам ладтар мен масштабтардың өзгеруі болды. Ал Самуэль Голдуиннің фильмге бейімделуі 1959 жылдың маусым айында көрсетуге дайын тұрды. Фильмнің алдын ала жарнамасы зор болды, ал 1950 жылдардың соңында «жазылған джаз нұсқаларының» сәнге ие болуымен, «Porgy and Bess» джаз интерпретациялары көптеп шықты. Бұл Билл Поттс ұйымдастырған және дирижерлік еткен үлкен топтан Боб Кросби мен Бобкэтстің орындауына дейін ауқымды болды. Эванспен алғашқы ынтымақтастығынан кейін Дэвис симфониялық оқуларға қызығушылық танытты, сол кезде джаз музыканттары мұндай нәрсемен танымал емес еді, сондай-ақ кейбір классикалық білім алған музыканттар да джаз партитураларын орындаумен таныс болған жоқ. Дегенмен, Дэвис өз секстетінің мүшелерін, соның ішінде Канонбол Аддерли мен Пол Чемберсті шақырды.

Қабылдау және ықпал

Дэвис пен Эванстың серіктестіктерінің екіншісі – «Порги мен Бесс» альбомы жарық көргеннен кейін музыка сыншылары мен басылымдар тарапынан, соның ішінде The New York Times және Los Angeles Times газеттері жақсы қабылдады. Музыка жазушысы Билл Киршнер: «Осы ғасырдың американдық музыкасында ең ықпалды үш серіктестік болды: Дьюк Эллингтон мен Билли Стрейхорн, Фрэнк Синатра мен Нельсон Риддл және Майлз Дэвис пен Гил Эванс» деп жазды. Дэвистің ең көп сатылған альбомдарының бірі саналатын «Порги мен Бесс» оркестрлік джаздың маңызды туындысы ретінде танылды. Дэвис туралы жазған Джек Чемберс бұл альбомды «өзінің жеке тұтастығы, реті мен динамикасы бар жаңа партитура» деп сипаттады. 1997 жылы қайта жарық көргеннен кейін альбомның танымалдығы сыншылар арасында одан әрі артты. All About Jazz журналынан Роберт Гилберт «Порги мен Бесс» альбомын жоғары бағалап, оны «Майлз Дэвис өмірінде жазған көптеген ұлы альбомдардың бірі» деп атады. Ол музыкалық және эмоционалдық деңгейде тыңдаушыға әсер ете біледі. Ал альбомның жарық көргенге 45 жыл өткен соң да осындай күшті әсер қалдыруы – 1958 жылдың жазында Нью-Йорк студиясында төрт күннің ішінде туған сирек кездесетін кереметтің куәсі. 1997 жылдың тамызында JazzTimes журналы «Порги мен Бесс» альбомын «Майлз бен Гил Эванстың серіктестіктерінің ең жақсысы болуы мүмкін» деп атады. Эванс – қазіргі заманғы оркестрлеудің шебері және «Порги мен Бесс» оның ең жақсы жұмыстарын көрсетеді. Альбом Элвис Костеллоның «Сізге қажет 500 альбом» (Vanity Fair, №483, 11/00) тізіміне енді және Virgin журналының «Барлық уақыттардың 1000 үздік альбомы» тізімінде 785-орынды иеленді.

Трек тізімі

Басқаша көрсетілмесе, барлық шығармалар Джордж Гершвиннің туындылары. (Ира Гершвин мен Дюбоз Хейвард "Порги мен Бесс" операсының мәтінін жазғанмен, бұл жазбалар аспаптық орындаулар.)

Бірінші жағы

Трек Жазылған күні Ән Авторы Уақыты 1. 8/4/58 "Buzzard Song" Джордж Гершвин 4:07 2. 7/29/58 "Bess, You Is My Woman Now" Джордж Гершвин 5:10 3. 7/22/58 "Gone" Гил Эванс 3:37 4. 7/22/58 "Gone, Gone, Gone" Джордж Гершвин 2:03 5. 8/4/58 "Summertime" Джордж Гершвин 3:17 6. 8/4/58 "Oh Bess, Oh Where's My Bess" Джордж Гершвин 4:18

Екінші жағы

Трек Жазылған күні Ән Авторы Уақыты 1. 8/4/58 "Дұға (О, Доктор Иисус)" Джордж Гершвин 4:39 2. 7/29/58 "Балықшы, шілде және шайтан шабақ" Джордж Гершвин 4:06 3. 7/22/58 "Менің жарым енді жоқ" Джордж Гершвин 6:14 4. 7/29/58 "Ол міндетті түрде солай болуы керек емес" Джордж Гершвин 4:23 5. 7/29/58 "Міне, бал шекері келді" Джордж Гершвин 1:18 6. 8/18/58 "Мен осында қалуымды қалаймын (ә.к.а. Мен сені жақсы көремін, Порги)" Джордж Гершвин 3:39 7. 8/4/58 "Жақын арада Нью-Йоркке кететін кеме бар" Джордж Гершвин 3:23

Бонус-саздықтар

1997 жылы қайта шығарылған компакт-дискідегі бонус тректері. Трек Жазылған күні Ән Авторы Уақыты 1. 18.08.58 "Мен сені жақсы көремін, Порги" (1-ші нұсқа, екінші редакция) Джордж Гершвин 4:14 2. 22.07.58 "Кеттім" (4-ші нұсқа) Гил Эванс 3:40