Кіріспе

Республика кезеңіндегі Рим тарихы туралы ежелгі жазушылар (лат. *annus* – жыл; сондықтан *annales*, яғни жылдық жазбалар) – Рим тарихы бойынша жазушылардың бір тобы, олардың әдеби қызметі Екінші Пуникалық соғыс кезінен Сулла заманына дейін жалғасты. Олар Римнің тарихын көбінесе ерте заманнан бастап өздерінің заманына дейін жазды, сондағы оқиғаларды едәуір толыққанды баяндады. Анықтама жазушылар (анналистер) тарихшылардан осылай ерекшеленеді: аңдатпа жазушылар оқиғалар туралы жеке пікірлерін білдірудің орнына, оқиғаларды анықтама үшін жазуға бейім болды. Дегенмен, екі санаттың арасында белгілі бір байланыс бар, кейде рим дәуіріндегі жазу стилінің екеуін де атау үшін "анналист" термині қолданылады.

Әр түрлі ұрпақтар

Алдыңғы кезеңде жылнама жазушылар мемлекеттік және отбасылық жазбаларды, ең алдымен, Римнің ресми хроникасы болған annales maximi (немесе annales pontificum) жазбаларын тіркеуге міндетті болды. Бұл жылнамалар, әрине, галлдардың Римді өртеуі кезінде жойылды, бірақ олар мүмкіндігінше қалпына келтіріліп, П. Муций Скаеволаның понтификат кезеңіне дейін жалғасты, ол оларды сексен кітапқа жинады. Цицеронның көзқарасына негізделген «жылнама жазушылар» мен «тарихшылар» арасындағы бұл айырмашылықты кейбір қазіргі ғалымдар сынап бағалады. Ханс Бек «осы модельдегі тұжырымдамалық қағидалардың (стильдің жоқтығы, адамдардың, жерлердің және керемет оқиғалардың қарапайым тізімі) дұрыс емес екенін» атап көрсетеді. Джон Маринокланың сөзіне сәйкес, талқылаудың көп бөлігі «кімді «тарихшы», ал кімді «жылнама жазушы» деп санау керек?» деген мәселеге байланысты. Дегенмен, осы тәсілдің де дұрыстығы күмәнді болып қалады. Біріншіден, мұндай айырмашылық көне авторлардың еңбектерінде кездеспейді, онда «scriptor annalium» немесе осыған ұқсас атаулар тарих жазушыларының барлығын белгілеу үшін қолданылған. Екіншіден, латын тіліндегі «annales» сөзі тарихты (жалпы және объективті мағынада) және нақты тарихты (оқиғалардың көркемдік бейнесін) білдіреді. Үшіншіден, римдік тарихшылардың сілтемелерінде «annales» және «historia» сөздері аражібірліксіз қолданылады, бұл жазушылардың өздері шығармаларына «Annales» деген атау бермегенін және «annales» жанрының жекелеген кіші түрі болмағанын көрсетеді.