Кабо-Верделік фунана музыкасы

Кіріспе

Фунана фунɐˈна – Кабо-Вердеден шыққан музыка және би жанры. Фунана – аккордеон негізіндегі музыка. Ритмді әдетте ферриньо жасап береді, бұл зидекодағы кір жуу тақталарына, Кариб теңізінің рипсо музыкасындағы арақатуға, Сахара асты Африка музыкасындағы сырғытқышқа және Латын Америкасы мен Колумбияға дейінгі музыкадағы гуироға ұқсас.

Сипаттамалары

Фуана музыкалық жанр ретінде темпінің өзгеруімен сипатталады – вивачеден андантеге дейін, сондай-ақ 2 үзілістік ырғақпен. Фуана аккордеонмен тығыз байланысты, атап айтқанда, диатоникалық аккордеонмен, Кабо-Вердеде гайта деп белгілі. Бұл фуанаға тән музыкалық ерекшеліктерге үлкен әсер етеді, мысалы, оның ең дәстүрлі түрінде тек диатоникалық гаммалар қолданылады, хроматикалық емес. Фуана шығармасының құрылымы Кабо-Вердедегі басқа музыкалық жанрлардан көп ерекшеленбейді, яғни музыка негізінен рефренмен ауысатын негізгі строфалар тізбегі арқылы құрылады. Басты айырмашылық – әртүрлі строфалар мен рефрен арасында аккордеонмен орындалатын соло бар. Фуана 20 ғасырдың басында Сантьяго аралына аккордеонды аккультурация талпынысымен енгізген кезде пайда болды, мақсаты халыққа португалдық музыка жанрларын үйрету болған. Бірақ нәтиже мүлдем басқаша болды: жаңа және өзгеше музыка жанры дүниеге келді. Дегенмен, мұны дәлелдейтін музыкатанулық құжаттар жоқ. Соған қарамастан, фуанадағы аккордеон мен ферриньоның қолданылуы, тіпті басқа музыка жанры болса да, кейбір португалдық халық музыкасындағы (malhão, corridinho, vira және т.б.) аккордеон мен үшбұрыш қолданылуымен ұқсас екені қызықты факт. Басқа да ауызша дәстүрлерде «fuc fuc» және «badju l’ gaita» есімдері кездеседі. Бастапқыда Сантьягоға тән жанр болған фуана ұзақ уақыт бойы ауылдық жерлермен және/немесе әлеуметтік жағдайы нашар топтармен байланысты болды. Тіпті, оның елордада орындалуына тыйым салынды, онда морна көбірек беделді және асыл сипатқа ие болды. Бірақ 1970 жылдары, әсіресе тәуелсіздік алғаннан кейін, кейбір музыка жанрларын жаңғыртуға әрекеттер жасалды, олардың ішінде фуана да болды. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі социалистік идеология, әлеуметтік топтар арасындағы теңсіздікке қарсы күрес, фуананың қайта жаралуына қолайлы жағдай жасады. Алайда, бұл әрекеттер толығымен сәтті болмады, себебі «фуана коладейрадан» алыстай алмады. 1980 жылдарға дейін күте тұру қажет болды, сонда Булимундо тобы және әсіресе оның жетекшісі Карлос Альберто Мартинс (a. k. a. Catchás) фуананы шын мәнінде қайта жаңғыртты. Егер 80-жылдар фуананың Кабо-Вердеде таралуының жылдары болса, 90-жылдар халықаралық деңгейде танылуының жылдары болды. (анданте) және ырғағы басқа нұсқалардан өзгеше, ол тодаға өте ұқсас.

As a music genre, the funaná is characterized by having a variable tempo, from vivace to andante, and a 2 beat rhythm. The funaná is intimately associated to the accordion, more precisely to the diatonic accordion, commonly known as gaita in Cape Verde. This influences a lot of musical aspects that characterize the funaná, such as the fact that, in its most traditional form, the funaná uses only diatonic scales, and not chromatic ones. The structure of a funaná composition is not very different from the structure of other musical genres in Cape Verde, i. e., basically the music is structured through a set of main strophes that alternate with a refrain. The main difference is that between the different strophes and the refrain there is a solo played on the accordion. the funaná appeared when, in an attempt of acculturation, the accordion would have been introduced in Santiago island in the beginning of the 20th century, in order to the population to learn Portuguese musical genres. The result, however, would have been completely different: it would be the creation of a new and genuine music genre. There aren’t, nevertheless, musicological documents to prove that. Even so, it’s still curious the fact that, even being a totally different musical genre, the usage of the accordion and the ferrinho in the funaná is analogous to the usage of the accordion and the triangle in certain Portuguese folk music genres (malhão, corridinho, vira, etc.) Other sources, also from oral tradition, were “fuc fuc” and “badju l’ gaita”. Initially a genre exclusively from Santiago, for a long time the funaná was relegated to a rural context and/or for the less favourished social classes. It has even been forbidden its performance in the capital, where it was the morna that had a more prestigious and noble character. But during the 1970s, and mostly after the independence, there had been essays of reviving certain musical genres, among them the funaná. The post independence socialist ideology, with its struggle against the social classes differences, was a fertile field for the (re)birth of the funaná. These essays weren’t successful mostly because “the funaná couldn’t step away from the coladeira”. It was necessary to wait for the 1980s in order the band Bulimundo and specially its mentor Carlos Alberto Martins (a. k. a. Catchás) make a true revival of the funaná. If the 80's were the years of the spreading of the funaná within Cape Verde, the 90's were the years of the internationalization. (andante) and the rhythm is different from the other variants, it is quite similar to the toada.

Фунана морна

Іс жүзінде бұл атпен танылмайды, көбінесе баяу фуана деп аталады. Бұл морнаның аккордеон техникасына бейімделген түрі сияқты, темпі – андантэ. Ұзақ жылдар бойы қалалық ортада және ақсүйектердің би залдарында беделді болған морна (badju di viulinu), ал ауылдық жерлерде оған қарсы, фуананың (badju di gaita) баяу нұсқасы дамыды. Қызығы, осы нұсқаның темпі Брава морнасы емес, Боа-Виста морнасымен сәйкес келеді.

Мұра

RIU Hotels Санта-Марияның батысында, Саль аралының оңтүстік-батыс бөлігінде, музыка жанрының атымен Riu Funaná курорты мен виллаларын ашты. Кабо-Верде музыкалық сыйлықтарының бірінші марапаттау рәсімінен бастап, 2011 жылдан бері әр жыл сайын ең үздік funaná анықталып, марапатталады.