Матильда Анжуйская: Тағдыры мен Англия тарихындағы орны

Кіріспе

Матильда Анжуялық, сондай-ақ Махаут деп те аталады (шамамен 1111 – 1154 жылдары) 1119 жылы Англияның Генрих I-нің ұлы және тақ мұрагері Уильям Аделинге үйленді.

Өмір

Матильда Анжу графы Фульк V және оның бірінші әйелі Мэн графесі Эрменгардтың қызы болды. 1113 жылдың ақпан айында Фульк V пен Генрих I Аленсон қаласының жанында кездесіп, Генрихтің ұлы Вильгельм Аделин мен Фульк қызы Матильданың некесімен бекітілген бейбітшілік шартын жасасты. Жас жұбай 1119 жылдың маусым айында, Матильда шамамен сегіз жаста болғанда үйленді. 1120 жылдың 25 қарашасы кешінде Нормандиядан Англияға қайтып келе жатқан Вильгельм Аделин «Ақ кемеге» отыруды жөн көрді, ал ол кеме Барфлер портының жанындағы Англия арнасында батып, ол суға батып қайтыс болды. Матильда бұл апаттан құтылды, өйткені оның сапары басқа кемемен ұйымдастырылған, болжам бойынша, оның қайнағасы саяхаттап жатқан кемеде болды. Вильгельмнің өлімінен кейін ол он жасқа толмастан жесір қалды. Осылайша Англия мен Анжу арасындағы шарт аяқталды. 1121–1122 жылдары Иерусалимнен оралған Фульк V Матильданың құдайына тиесілі мүлікті, яғни Мэндегі қамалдар мен қалаларды қайтаруды талап етті, бірақ Генрих одан қатты бас тартты. Бірнеше айға созылған нәтижесіз даулардан кейін Фульк Генрихпен қайтадан соғысқа түсуді ойлады. Соңында Фульк Генрихке қарсы шара ретінде өзінің екінші және үлкен қызы Сибилланы Генрихтің жүрегіндегі туысы және Нормандия үшін күрескен Роберт Куртостың ұлы Вильгельм Клитоға үйлендірді. Фульк оларға Мэннің иелігін сыйлады. Алайда Генрих I 1124 жылы пападан туыстық байланысқа байланысты бұл некені жоюды сұрады. Ал күйеуі қайтыс болғаннан кейін Матильда Генрихтің сарайында қалды және патшаның қыздарының бірі ретінде қарастырылды. Генрих оның қалаған уақытына дейін қала алатынын айтты және оны өзінің бірінен үлкен ақсүйектерінің біріне үйлендіруді ниеттенді, «оған оның отбасының бәрінен жоғары тұратын байлық пен құрмет беруді» көздеді. 1128 жылы, ол қасиетті уәде берген жылы, Матильданың 15 жастағы ағасы, Анжу графы Джеффри Плантагенет, оның қайтыс болған күйеуінің әпкесі, жесір қалған императрица Матильдаға үйленді. Осы некеден 1154 жылдан 1485 жылға дейін Англияны билеген Плантагенеттер әулеті тарады. Шындығында, Генрих II-ден бастап Англияның барлық патшалары осы некеден тараған.

Matilda was the daughter of Count Fulk V of Anjou, and his first wife Ermengarde, Countess of Maine. In February 1113, Fulk V and Henry I met near Alençon where they entered into a treaty of peace which was secured by the betrothal of Henry's son William Adelin and Fulk's daughter Matilda. The young couple were married in June 1119, when Matilda was around eight years old. On the evening of 25 November 1120, returning from Normandy to England, William Adelin chose to sail aboard the White Ship and subsequently drowned when that ship sank in the English Channel just outside Barfleur harbour. Matilda had avoided the disaster, as passage for her had been arranged aboard another ship, presumably the one that her father in law was traveling on. William's death left her a widow at less than ten years of age. Thus ended the treaty between England and Anjou. On his return from Jerusalem, c. 1121–1122, Fulk V demanded the return of Matilda's dowry, comprising castles and towns in Maine, to which Henry flatly refused. After months of fruitless quarreling, Fulk considered warring with Henry once more. Finally, Fulk countered Henry by marrying his other and older daughter, Sibylla, to William Clito, the son of Robert Curthose, Henry's nephew and rival for Normandy. Fulk dowered the couple with the lordship of Maine. However, Henry I prevailed upon the pope to annul this marriage on grounds of consanguinity in 1124. Meanwhile, after her husband's death, Matilda remained at Henry's court and was treated as one of the king's daughters. Henry maintained that she could remain as long as she wished, and intended to marry her to one of his great nobles, "heaping on her wealth and honours which would have raised her above all her family." In 1128, the year when she took her vows, Matilda's brother Geoffrey Plantagenet, Count of Anjou, who was 15 years old, was married to her late husband's sister, the widowed Empress Matilda, who was twenty six. From this marriage descended the Plantagenet dynasty, which ruled England from 1154 to 1485. Indeed, every king of England beginning with Henry II descends from that marriage.