Кіріспе

Аркус сенилис (AS), сондай-ақ геронтокс, липоидтық арқа, роговица арқасы, мүйіз қабығы арқасы, майлы арқа немесе корнеальді арқа деп те аталады, бұл перифериялық роговицадағы сақиналар. Ол көбінесе холестериннің жиналуынан туындайды, сондықтан жоғары холестериннің белгісі болуы мүмкін. Бұл ең көп кездесетін перифериялық роговицаның бұлдырлаулығы және көбінесе қарт адамдарда кездеседі, онда ол қауіпсіз жағдай деп есептеледі. Егер 50 жасқа дейінгі науқастарда АС анықталса, ол arcus juvenilis деп аталады. Жас еркектердегі arcus juvenilis және гиперлипидемияның бірлескен болуы жүрек-қантамыр ауруларының қаупін арттырады.

Патофизиология

АС липопротеиндердің лимбал капиллярларынан мүйіз қабығы стромасына ағып кетуінен туындайды. Салдарынан жиналған заттардың басым бөлігі төмен тығыздықты липопротеин (ТТЛ) екені анықталды. Липидтердің мүйіз қабығына жиналуы жоғарғы және төменгі бөліктерден басталып, бүкіл перифериялық мүйіз қабығын қамтиды. АС-тің ішкі шекарасы бұлыңғыр, ал сыртқы шекарасы анық көрінеді. Сыртқы шекара мен лимб арасындағы мөлдір кеңістік Вогт аралығы деп аталады. Бір жақты АС қарсы жақ каротид артериясының тарылуымен немесе зақымдалған көздегі көз ішілік қысымның төмендеуімен байланысты болуы мүмкін. Бұл қауіпті медициналық жағдайлар болғандықтан, бір жақты АС-ті дәрігер қарауы тиіс.

Диагностика

АС көбінесе офтальмолог немесе оптометрист көздің шағылысқан жарығын қарап, визуалды тексеру арқылы анықталады.

Дифференциалдық диагноздар

Бірнеше жағдайдың түсі мен сыртқы түрі ұқсас болуы мүмкін. Лимбустық белгі – бұрыш қабығының лимбусында дистрофиялық кальцификация салдарынан пайда болады және егде жастағы адамдарда АС-мен шатастырылуы мүмкін. Алдыңғы эмбриотоксин – мүйіз қабығының туа біткен кеңеюі. Артқы эмбриотоксин – Швальбе сызығының туа біткен қалыңдауы және алға жылжуы. Мұндай адамдар липидтік бұзылуларға тексерілуі керек. Мүйіз қабығындағы көрнекті сақина себептік ауруды емдеумен жоғалып кетпейді және косметикалық мәселе тудыруы мүмкін. 50 жасқа дейінгі ерлердегі АС (Arcus juvenilis) және гиперлипидемияға себеп болатын жағдайдың бірлескен болуы жүрек-қан тамырлары аурулары мен коронарлық артерия ауруларынан өлімге ұшырау қаупін айтарлықтай арттырады, бұл 30-69 жас аралығындағы 6069 американдықтың 8,4 жылға жуық бақылап зерттеу нәтижесінде дәлелденген. 50 жасқа дейінгі ерлердегі АС (Arcus juvenilis) және Ахилл сіңіріндегі ксантомалардың бірлескен болуы компьютерлік томография арқылы коронарлық артериялар мен аортадағы атеросклероздың болуымен байланысты.