Кіріспе

Матай 5:8 – Жаңа өсиеттегі Матай ішкі кітабының бесінші тарауының сегізінші аяты. Бұл Тау үстіндегі уағыздың алтыншы аяты, сондай-ақ, «Бақыттылар» деп аталатын аяттардың алтыншысы.

Талдау

Бұл тармақтың Иса айтқаны немесе Матай кітабында ғана кездесетін, Лұқада жоқ, осы тармақты Матай қосып жазғаны қабылданған пікір. Көптеген ғалымдар бастапқыда жеті Бәпағат болғанына сенімді, себебі жеті – қасиетті сан саналған. Бұл тармақ Псалмға өте ұқсас болғандықтан, кейбіреулер оның Таудағы уағызға қате түсіп қалғанын айтады. Хилл бұл тармақтың Ишая 61:1 аятты дұрыс аудармаудың нәтижесі болуы мүмкін екенін, және оның "Құдайды тек ізгі ниетпен келгендер ғана көреді" деп аударылуы керек екенін болжайды. "Бақытты" (грекше: ) + субъект + "ол" + себеп форматы (Тобит 13:16-да да кездеседі), ал эсхатологиялық бағыты (1 Енох 58:2–3-те де осы сияқты). Басқа көне әдебиеттер де бірнеше бақыттылықтарды біріктіруді (мысалы, 4Q525 2; 2 Енох 52:1–14) және үшінші жақтағы көпше түрін қолдануды (мысалы, Салм. 17:44; Тобит 13:14) куәландырады. Гректің *makarios* сөзін "бақытты" немесе "қуанышты" деп толық аудару мүмкін емес, себебі ол "құттықтау және ұсыну" мағынасын береді, сондай-ақ "қанағаттанған" ( ) дегенді де білдіруі мүмкін. "Тазалық" сөзі ритуалдық тазалыққа емес, жүректегі ішкі рухани тазалыққа қатысты деп есептеледі. Сол кезде жүрек – эмоция мен жанның орны ретінде қарастырылған, бірақ бүгінде бұл тармақ метафоралық тұрғыда түсіндіріледі. Дэйвис пен Эллисон таза жүректі адалдығында берік, бөлінбеген ниетке ие жүрек деп түсіндіреді.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Амвросий: Мейірімді адам, егер ол мейірімділігін таза ниетпен көрсетпесе, оның мейірімділігінен пайда көре алмайды; себебі, егер ол мақтануға тырысса, ісінің нәтижесінен айырылады. Сондықтан, келесісі – «Жүректері тазалар бақытты».