Кіріспе

Бас және мойынның парасимпатиялық ганглиондары.

Отикалық ганглион – инфратемпоральді шұңқырдағы овалдық тесіктен тікелей төмен және мандибулярлық нервтің медиалдық бетінде орналасқан кішкентай парасимпатиялық ганглион. Ол тіл-жұтқыншақ нервісімен (глоссофарингеялық нерв) функционалды байланыста болып, сілекей безін (паротид безін) иннервациялайды. Бұл бас және мойынның төрт парасимпатиялық ганглиондарының бірі. Қалғандары – кіл тамырлық ганглион, субмандибулярлық ганглион және птеригопалатин ганглионы.

Құрылымы мен қарым-қатынастары

Отикалық ганглий – қызғылт сұр түсті, ұсақ (2–3 мм), овал пішіндес, жалпақ парасимпатиялық ганглий, ол инфратемпоральді қуыстағы овалдық тесіктің астында және жамбас жүйкесінің медиалдық бетінде орналасқан. Ол бүйір жағынан, қозғалтқыш және сезімтал тамырлар қосылатын жердегі жамбас жүйкесінің түбіршесімен; медиалдық жағынан, есту түтігінің шеміршек бөлігімен және жұмсақ таңдайдың кергіш бұлшықтарының басталуымен; артқы жағынан, ортаңғы ми қабық артериясымен қарым-қатынаста болады. Ол медиалдық қанат тісті бұлшыққа бағытталған жүйкенің басталуын қоршап тұрады.

Байланыстар

Преганглиондық парасимпатиялық талшықтар тіл-жұтқыншақ жүйкенің төменгі сілекейлік ядросынан басталады. Олар тіл-жұтқыншақ жүйкесінен оның барабаншалық тармағы арқылы шығып, барабаншалық торабы мен кіші тасқайнарлы жүйке арқылы құлақ ганглионасына жетеді. Мұнда талшықтар синапс жасап, постганглиондық талшықтар байланысты тармақтар арқылы құлақ-шақырлық жүйкеге өтеді, ол оларды сілекей безіне жеткізеді. Олар қан тамырларын кеңейту және секрецияны күшейту әсерін тудырады. Оның симпатикалық тамыры ортаңғы қабық артериясындағы тораптан шығады. Онда жоғарғы мойын ганглионында пайда болатын постганглиондық талшықтар бар. Талшықтар ганглион арқылы тікелей өтіп, құлақ-шақырлық жүйке арқылы сілекей безіне жетеді. Олар тамыр жиырылғыш функциясын атқарады. Сезімдік талшықтар құлақ-шақырлық жүйкеден келіп, сілекей безінің сезімталдығын қамтамасыз етеді. Медиалдық қанатты бұлшық, жұмсақ таңдауырды кергіш және барабанның кергіш бұлшықтарына қызмет ететін моторлық талшықтар ганглион арқылы тікелей өтеді.

Клиникалық маңызы

Фрей синдромы – аурикулотемпоральді жүйкенің (V3) парасимпатиялық және симпатиялық талшықтарының отик ганглийде қайта бағытталуынан туындайды. Бұл жамбас безіне қатысты хирургиялық араласудың салдарынан болатын асқыну, онда осы тармақтардың зақымдануы – жамбас безін және беттің тер бездерін иннервациялайтын талшықтардың – бұрынғыдан өзгеше байланыстар құруына себеп болады. Сөлдің бөлінуі құлақ алды аймағында тершеңдік пен қызаруға алып келеді, бұл жағдай "дәмді терлеу" деп аталады.