Кіріспе

19 ғасырдағы француз шоумені, жануарлар магнетизмін көрсетуімен танымал Шарль Леонард Лафонтен (27 наурыз 1803 – 13 тамыз 1892) – француз "публикалық магниттік демонстратор", сонымен қатар "жануарлар магнетизмін ауруларды емдеу немесе жеңілдету құралы ретінде пайдалануға қызығушылық танытқан".

Отбасы

Шарль Лафонтен 1803 жылдың 27 наурызында Францияның Вендом, Луар-и-Шер қаласында дүниеге келді. Ол әйгілі әңгімеші Жан де Ла Фонтенмен (1621-1695) туыс еді; сонымен қатар, театрлық отбасынан шыққандықтан, ол өте ерте жасынан театрмен байланысты болды. Ол 1892 жылдың 13 тамызында Швейцарияның Женева қаласында қайтыс болды.

Сыртқы келбеті

Оның бойы 175 см, биіктігі орташа еді. Қара шашы алға қарай түйелген, бет-әлпеті "бірқатар қатал, мүмкін ойлы" және "көрнекті" сақалы болған. Сол кездегі ағылшын модасы таза шалған бетке бағытталғандықтан, Лафонтеннің сақалы Англияға келген кезде қатты назар аудартқан – Спенсер Тимоти Холлдың 1841 жылғы conversazione-да Лафонтенді сипаттауы мысалды: text=Мен алғаш рет пресса өкілі ретінде шақыру арқылы гипнотикалық conversazione-ға қатыстым. Жарықтандырылған бөлме үлкен және биік болды, ал қатысушылар көптеп жиналған. Аяғында кең платформа орнатылған, мен кірген кезде эксперимент жүргізуші оның үстінде тұрды, оның сыртқы келбеті қызығушылық пен таңғалысты қоздыруға арналғандай болды. Ол орта жастағы, орташа бойдан сәл жоғары, жақсы денелі, қара киім киген еді. Шашы қара, көзі батыл, күшті және тұрақты, ал сақалы өте қалың, кеудесіне дейін жеткен. Бұл – М. Лафонтейн (Холл, 1845, 1-бет). Ричард Харт, «Нью-Йорк телеграфы» газетінің бұрынғы журналисі, 1877-1893 жылдары Теософиялық қоғамның Адьяр бөлімінің мүшесі, бұрынғы редактор және «The Theosophist» журналына тұрақты үлескер (көбінесе «D. C. K.» псевдонімімен) және «The New Psychology» кітабының авторы, Лафонтейннің орта бойлы, денелі, мейірімді және біршама қатыгез беті бар екенін байқаған. Ол магниттеген кезде, шоғырланған тұлғадай көрінетін. Көптеген адамдар Лафонтейнмен танысқанда, онымен сөйлескеннен кейін, оны өте ұзақ уақыттан бері танығандай сезінетінін айтқан, бұл «ескі таныс» сезімі оның өте мейірімді мінезі бар екенін көрсетеді. (Харте, «Гипнотизм және дәрігерлер», 66-бет).

Жануарлар магнетизмі

1831 жылы Брюссельде белгиялық литограф, өнертапқыш және ғалым Жан Батист Амброаз Марселин Жобард (1792-1861) оны мезмеризммен таныстырды, кейін ол Брюссельдегі Корольдік өнеркәсіп мұражайының директоры болды. Одан кейін ол маркиз де Пуйезюрдің (1751-1825) және Жозеф Филипп Франсуа Делеуздің (1753-1835) еңбектерін зерттей бастады және театрды толығымен тастап, Еуропаның бір бөлігімен гастрольдік сапарға шықты. Лафонтеннің магниттеу техникасының толық сипаттамасы, оның «L'art de magnétiser» атты еңбегінің бесінші (1886) басылымынан тікелей аударылған, Hart (1903), 66-69 беттерде келтірілген.

Ұлыбритания

Ол 1841 жылғы маусымда Англияға келуге шешім қабылдады және көп ұзамай Лондонда лекция оқуға кірісті. Голдсмиттің (1934, 225-бет) мәлімдеуінше, Лафонтейн "Лондон зообағындағы арыстанды гипнозға түсіріп, көп назар аудартты". Лафонтейн ағылшын тілін жақсы білмеді, сондықтан аудармашылардың көмегіне жүгінуге тура келді. Одан әрі, ол жас көмекшілерімен бірге саяхаттады, олардың бірі шамамен 18 жастағы француз жігіті "Евгений" (немесе М. Евгений) болды, ал басқалары уақыт-уақыт оған көмектесетін жас (ағылшын) қыздар еді. Лондонды қалдырғаннан кейін ол провинциялар бойынша ұзақ сапар жасады, Бирмингем, Манчестер, Лидс, Шеффилд, Ноттингем, Лестер, Ливерпуль, Ирландия және Шотландияны аралады (Gauld, 1992, 204). Лафонтейн кейде адамдарды "емдегенімен", Гаулдтың (1992, 203) айтуынша, ол негізінен "магниттік демонстратор" болды; және ол "емдеу" жасаған көптеген жағдайларда, бұл шаралар кәсіби емшінің қызметін көрсету емес, демонстрация ретінде ұйымдастырылды.

М.Нейлдің "Шайтандық агенттік және месмеризм" уағызы

10 сәуір 1842 ж. жексенбі күні кешке Ливерпульдің даулы дін қызметкері Хью МНейл тоқсан минуттан астам уақыт бойы «месмеризмге» қарсы уағыз айтты. Ол «соңғы күндер» туралы айтып бастады, содан кейін Мәсіх жерге қайта оралады, ал тыныштық 1000 жыл билік етеді және екінші келу жақындаған сайын «адамдар арасындағы шайтандық әсер» қалай айқын болатынын; содан кейін Лафонтейн мен Брэйдке қарсы (басқа да нәрселермен қатар, «некроманттарға» қарсы) өткір сөздер мен жануарлар магнетизміне қарсы талас-тартыстарға ауысып, барлық мезмерикалық құбылыстар «шайтандық әсерге» байланысты деген қорытындыға келді. Бұл уағыз туралы екі күннен кейін «Ливерпуль стандартында» кеңінен баяндалды; басқа барлық газеттік хабарламалар «Ливерпуль стандартының» тілшісінің есебіне негізделген. МНейл өзінің алғашқы уағызының толық мәтінін, стенограф түсіргенінше (7500-ден астам сөз), 1842 жылдың 4 мамырында сәрсенбі күні жариялауға рұқсат берді. МНейлдің жариялануы Брейдті өзінің жауабын памфлет түрінде жариялауға мәжбүр етті; ол мұны 1842 жылдың 4 маусымында сенбі күні жасады. Лафонтеннің жауап бергені туралы заманауи жазбалар жоқ, ол басылымда да, лекцияларында да айтылмаған. 1866 жылы, 1842 жылғы Ливерпульден шалқап жатқанда, Лафонтейн «Мак Нилдің үлкен ұятқа қалуы» туралы әңгіме айтты, онда ол: (а) Ливерпуль жұртшылығы (әсіресе әйелдер) 12 сәуірдегі лекциясына көптеп жиналды; (б) (оның аудармашысы) Ноттингем МНейлдің сенімсіздігіне, ырым-жырымдарына және білімсіздігіне қатты күлді; және (с) «көрген жұрттың қуанышына» Ноттингем МНейлдің қатысуын қатты талап етті, сонымен қатар Лафонтейннің магниттік тәжірибелерінің күнәлі екенін растайтын шіркеудің ресми құжаттарымен бірге (1866, I, 342 б.). Лафонтейннің «мемуарларындағы» (басқа бір дереккөзден расталмаған) тағы бір жазбасында ол бірнеше жылдан кейін белгілі бір уақытта Парижде «барон сэр Ричард Денниспен» тамақтанғанын, оны МНейлге таныстырғанын айтады. Бастапқыда Лафонтейннің «осында болуына ашуланған» МНейл «Деннис» Лафонтейннің «баронның екі қызын құтқарып қалғанын» түсіндіргеннен кейін сәл тынышталды. Лафонтейн соммабулистпен бірнеше тәжірибе жүргізді (оны өзімен бірге «ыңғайлы» әкелді); және оның тәжірибелерінің табысы, Лафонтейннің айтуынша, «кедей мырза Мак Нилдің көзін ашты» және, соңында, оған жануарлар магнетизмінің шындығын көруге мүмкіндік берді.

Қаржылық апат

Жалпы алғанда, Лафонтеннің Ұлыбританиядағы сапары қаржылық апатқа ұшырады; және, бәлкім, негізінен М’Нейлдің үгітінің әсерінен, Лафонтеннің солтүстікке жасаған келесі лекциялық сапары толық қаржылық сәтсіздікке ұшырады. Францияға қайтар алдында ол Лидстегі қолдаушысына қаражат сұрап хат жіберуге мәжбүр болды, ол хат кейіннен 1842 жылдың 17 қыркүйегінде Лидс Меркури газетінде жарияланды. 1843 жылы Джон Эллиотсон жазғандай, Лафонтеннің Англияға "ақшалай" себептермен келгені анық болды, ал ол соңында "іс сәтті болмады" деп кетіп қалды. Эллиотсонның пікірінше, Лафонтен Жюль дю Поте де Сенневойдан (бұған дейін төрт жыл бұрын Англияға келген) "кем білімді" болғанмен, оның сапары "үлкен пайда" әкелді және "дю Поте де Сенневойға қарағанда" көбірек көзге түсетін пайда болды, себебі [Лафонтен] "мезмеризмнің" шындығына сенім кеңінен тараған кезде келді, және адамдар осы мәселеге көбірек назар аударуға дайын болды.

Франция мен Еуропа

1842 жылдың соңында Францияға қайтып оралды, содан кейін Еуропа және Жерорта теңізі аймағында кеңінен саяхаттады.

Неаполь қаласы

Өзінің айтуынша, Лафонтен 1849 жылы Неаполь қаласына сапар шегіп, бірнеше адамға көру және есту қабілеттерін қайтарғаннан кейін, Иса Масихтің ғажайыптарын құрметсіздендіре тіркейтіндей болды деп айыпталды. Бұл оны қиын жағдайға түсірді, сондықтан француз консулы корольдің министрлер кеңесінде оның ісіне араласып көмектесті. Лафонтеннің сөзінше, консулдың шарапатымен король Фердинанд II (1810-1859) соңында патшалық жарлық шығарды: "М. Лафонтеннің Неапольде қалуына рұқсат беремін, бірақ ол соқырларға көруді немесе саңырауларға естуді қайтаруға құқылы болмайды".

Папа Пий IX

Барлық қате түсініктерді, болашақты болжауды, ашық немесе жасырын түрде шайтанға шақыруды жойғаннан кейін, жануарлар магнетизмін қолдану – бұл басқа жағдайда рұхсат етілген физикалық құралдарды пайдаланудың бір әрекеті ғана, демек, егер ол заңсыз мақсатқа немесе әдепсіз нәрсеге бағытталмаса, моральдық тұрғыдан тыйым салынбайды. – Қасиетті Офистің қасиетті жиналысы: 1847 жылғы 28 шілде. Неапольден кеткеннен кейін көп ұзамай, 1849 жылғы 14 қарашада Римде Джованни Мария Мастай Ферреттимен (1792–1878) немесе Папа Пий IX-пен кездесуге мүмкіндік алды. Әңгіме басында Папа «электр» және «магнетизм» сияқты нәрселердің табиғи екендігіне келісіп, король Фердинандтың жарлығын оқығаннан кейін «жануарлар магнетизмінің» мүмкін қауіптері туралы мәселені көтерді. Лафонтенмен бірнеше рет сөйлескеннен кейін (оның ішінде Лафонтен көптеген «емделмейтін» ауруларды, соның ішінде сал, эпилепсияны емдегенін және тұрақты естімейтін, сөйлей алмайтын және соқыр адамдарға қабілеттерін қайтаруға қол жеткізгенін мәлімдеді) және араласудың физикалық әдістері мен одан туындайтын көріністерді қамтитын кең демонстрациялардан кейін (Лафонтен мұндай қабылдауларға бөлінетін әдеттегі төрт-бес минуттан әлдеқайда ұзақ уақыт өткенін айтады), Папа былай деді: «Жарайды! Лафонтен мырза, адамзаттың игілігі үшін жануарлар магнетизмі жақын арада кеңінен қолданылатынына үміттенейік».

Швейцария

1850 жылдың қаңтарында Францияға оралды, жақын арада Швейцарияға көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды.

Магнитші

Ол 1859 жылдан 1872 жылға дейін Женева қаласында «Le Magnétiseur: Journal du Magnétisme Animal» журналын шығарды.

Луи Ладе мен Франсуа-Огюст Ладе

1868 жылғы сәуірде 18 жасар Амели Патонье швейцариялық дәрігер Франсуа Август Ладе (1841-1866) жасаған тиімсіз емнің салдарынан қайтыс болды. Осы жас әйелге фармацевт Луи Ладе дайындаған қоспаның құрамында қатыгездікпен өлтіруге жеткілікті морфин дозасы берілді. Қыздың өлімі толыққанды зерттелмеді және екі Ладенің де біліктілігіне күмән келтіретін, сондай-ақ қателік жасағанын көрсететін көптеген дәлелдерге қарамастан, ешқайсысы сотқа тартылмады. Қыздың әкесі Жан-Пьер Патонье сотқа ұсынған дәлелдердің толық мәліметтерін жариялаған кітапша шығарды, соның ішінде сот жүйесінің кемшіліктерін айыптап жазды. Лафонтейн Патоньенің кітапшасын, қосымша редакциялық түсініктемелермен бірге, 1868 жылғы қыркүйектегі "Le Magnétiseur" журналының санында "Медициналық дау" деген атпен қайта басып шығарды. Лафонтейнге артық айыптау тағылды, бірақ 1869 жылғы 9 сәуірдегі азаматтық шешіммен доктор Ладенің талабы қабылданбады, себебі судья Беллами мырза Лафонтейннің өз құқығында болғанын мойындады.

Өлім

Лафонтен 1892 жылдың 13 тамызында Швейцарияның Женева қаласында, өте жақсы жағдайдағы адам болып қайтыс болды.