Кіріспе

Брюс Мэннинг Метцгер (9 ақпан 1914 - 13 ақпан 2007) – американдық библиялық ғалым, Киелі кітап аудармашысы және мәтіндік сыншы, сонымен қатар Прінстон теологиялық семинариясында ұзақ жылдар профессор болып қызмет еткен және Америка Библиялық қоғамы мен Біріккен Библиялық қоғамдардың кеңесінде болған Киелі кітап редакторы. Ол грек тілі, Жаңа өсиет және Жаңа өсиет мәтіндік сын тәжірибесі саласындағы ғалым болды және осы тақырыптар бойынша көптеген еңбектер жазды. Метцгер 20 ғасырдағы ықпалды Жаңа өсиет ғалымы болды. 1986 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Өмірбаян

Метцгер 1914 жылдың 9 ақпанында Пенсильвания штатының Миддлтаун қаласында дүниеге келді. Метцгер Принстон семинариясына оқуға түсу алдында грек тілінде мықты білім алған, ал семинарияға түсуге дейінгі жазда Киелі кітапты он екінші рет қатарынан оқып бітірді. 1938 жылы Принстон теологиялық семинариясында ThB дәрежесін алып, 1938 жылдың күзінде Принстонда Жаңа өсиеттің грек тілінен оқытушы болып жұмысқа кірісті. 1939 жылдың 11 сәуірінде ол Солтүстік Америкадағы Біріккен пресвитериан шіркеуінде (ПРЧА) диплом алды, ол кейін Америка Құрама Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуімен (ПРСУА) біріктіріліп, қазір Пресвитериан шіркеуі (АҚШ) деп аталады. 1940 жылы Принстон университетінде магистратураны бітіріп, Жаңа өсиетті оқытушысы болды. Екі жылдан кейін, Принстон университетінен де "Studies in a Greek Gospel Lectionary (Greg. 303)" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. 1944 жылы Метцгер семинарияның үшінші президенті, шотландтық Джон А. Маккейдің қызы Изобель Элизабет Маккейге үйленді. Сол жылы ол профессордың көмекшісі болып тағайындалды. 1948 жылы доцент, ал 1954 жылы профессор болды. 1964 жылы Метцгер Жаңа өсиет тілі мен әдебиеті жөніндегі Джордж Л. Коллорд профессоры атанды. 1969 жылы Католиктік Киелі кітап қоғамының мүшесі болып сайланды. 1971 жылы Studiorum Novi Testamenti Societas және Библиялық әдебиеттер қоғамының президенті болып сайланды. Келесі жылы ол Солтүстік Американың патристикалық қоғамының президенті болды. Метцгер 1974 жылы Кембридждегі Клэр Холлда және 1979 жылы Оксфордтағы Вольфсон колледжінде арнайы зерттеуші болып жұмыс істеді. 1978 жылы ол Ұлыбританияда тұрмайтын тұлғалар үшін Британ академиясының ең жоғары наградасы – корреспондент мүшесі болып сайланды. 1986 жылы Метцгер Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Ол жетпіс жасқа келгенде, қырық алты жыл бойы Принстон теологиялық семинариясында сабақ бергеннен кейін, профессор-эмеритус ретінде зейнеткерлікке шықты. 1994 жылы Брюс Метцгерді Британ академиясы Киелі кітапты зерттеудегі еңбегі үшін Беркитт медалімен марапаттады. Ол Ливан аңғары колледжінің, Финдлей колледжінің, Сент-Эндрюс университетінің, Мюнстер университетінің және Потчефструм университетінің құрметті докторлық дәрежесін алды. "Метцгердің ежелгі және қазіргі тілдерді білуі, салмақты ойлау қабілеті және егжей-тегжейлілікке назар аударуы оған теологиялық және академиялық салаларда кең құрмет әкелді." Евангелистік діннің консервативті зерттеушісі Дэниел Уоллес Метцгерді "жақсы, ізгі, консервативті ғалым" деп сипаттады, бірақ оның Киелі кітапқа қатысты көзқарасы басқа евангелистерден аздап өзгеше екенін де айтты. 93 жасқа толуынан аз уақыт өткен соң, Метцгер 2007 жылдың 13 ақпанында Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды. Ол әйелі Изобельмен бірге, ол 98 жасында 2016 жылдың 27 шілдесінде Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды, сондай-ақ олардың екі ұлы Джон Маккей Метцгер (1948 ж.т.) және доктор Джеймс Брюс Метцгер (1952–2020) бар еді.

Кітаптар мен түсіндірмелері

Ол көптеген Киелі кітап аудармаларын редакциялап, түсіндірмелер жазды және ондаған кітап жазды. Ол Біріккен Киелі кітап қоғамдарының стандартты грек тіліндегі Жаңа Өсиетінің редакторы болды, бұл соңғы Жаңа Өсиет аудармаларының көпшілігі үшін бастапқы нүкте болды. 1952 жылы ол "Revised Standard Version" (RSV) Киелі кітабына үлес қосты және 1982 жылы "Reader's Digest Bible" (RSV-нің қысқартылған нұсқасы) бас редакторы болды. 1977 жылдан 1990 жылға дейін ол "Жаңа Түзетілген Стандартты Нұсқа" (NRSV) Киелі кітабының аудармашылар комитетін басқарды және "NRSV-нің басылып шығуына көбінесе жауапты болды". Ол протестанттар апокриф деп атаған кітаптарды қамтитын NRSV-ді ұсынуды үлкен мәртебе деп санады, бірақ римдік католиктер мен шығыс православиеліктер оларды деутероканондық деп есептейді. Ол 1960 жылы құрылған және редакциялаған "Жаңа Өсиет құралдары мен зерттеулері" атты серияның бірінші томын жариялады. Метцгердің түсіндірмелері көбінесе тарихи сын мен жоғары сынды пайдаланады, олар Киелі кітаптың және Киелі кітап канонының әдеби және тарихи шығуын түсіндіруге тырысады. Метцгердің айтуынша, ерте шіркеу Исаның өмірін баяндайтын еңбекті Исаның ізбасарларының немесе куәгерлерінің бірі жазғанын өте маңызды деп санады және Германның Бағушысы мен Клименттің хаттары сияқты басқа еңбектерді шабыттандырылған, бірақ канондық емес деп есептеді. Канон туралы талқылау кезінде Метцгер үш критерийді анықтайды: "қасиетті, беделді және құлшылық қызметтерінде оқуға лайықты жазбаларды қабылдау үшін", бұл критерийлер "екінші ғасырдың барысында жалпы қабылданды және одан кейін ешқашан өзгертілмеді", атап айтқанда, ортодоксалдық (сенім ережесіне сәйкестік), апостолдық және шіркеулер арасындағы келісім. Ол мынадай қорытындыға келді: "Ең негізгі мағынада, жеке адамдар немесе кеңестер канон жасамады; керісінше, олар осы жазбалардың өзін-өзі растайтын сапасын мойындап, оларды канондық ретінде шіркеуге жүктеді". Ол 1962 жылы шыққан Пик Киелі кітабына түсіндірмелер жинағының кеңесшілер кеңесіне мүше болып кірді және "Жаңа Өсиеттің ерте нұсқалары" деген мақала жазды. Ол 1993 жылы шыққан "The Oxford Companion to the Bible" атты еңбектің қосымша редакторы болды.

Таңдалған мақалалар мен тараулар

Президенттік сөз, Studiorum Novi Testamenti Societas, 24 тамыз 1971 жылы Нидерландыдағы Нордвикерхуттеде сөйленген. 29 қазан 1971 жылы Атлантада (Джорджия штаты) өткен Библиялық әдебиет қоғамының президенттік сөзі.