Кіріспе
Дәстүрлі ән
"Елф атты" – бұл көптеген нұсқалары бар, барлығы да табиғаттан тыс құбылыстар мен орындауға мүмкін емес тапсырмалар туралы шотланд халық балладасы. Баллада Англияның, Шотландияның, Ирландияның, АҚШ және Канаданың әртүрлі аймақтарында жиналған. Көптеген дәстүрлі халық әндері сияқты, осы балладаның да сансыз көп әртүрлі нұсқалары жазылған. Алғашқы жарияланған нұсқасы 1674 жылға дейін басылған, ал әннің тамыры одан да ертерек болуы мүмкін.
"The Elfin Knight" is a traditional Scottish folk ballad of which there are many versions, all dealing with supernatural occurrences, and the commission to perform impossible tasks. The ballad has been collected in different parts of England, Scotland, Ireland, the US, and Canada. As is the case with most traditional folk songs, there have been countless completely different versions recorded of the same ballad. The first broadside version was printed before 1674, and the roots of the song may be considerably older.
Қысқаша мазмұны
Бұл балладаның ең көне сақталған нұсқасында (шамамен 1600–1650 жылдар) жас әйел оның мүйізінің үнін естіп тілек тілегенде эльф шақырылады, ол оның қасына келіп, оның сүйіктісі болуы үшін орындауы керек міндеттерді ұсынады. Әдетте, бірінші шумақ атау кейіпкерін таныстырумен басталады: (Бұл шумақ тікелей «Леди Изабель және Эльф рыцарі», Бала Балладасы #4-тен алынған сияқты; бұл балладада мүйіз – сиқырлы және естігенде құштарлық оятуға қабілетті.) Осы уақытта бір қыз төсекте жатып, рыцарьға үйленуді армандайды. Осы сөздерді айтқаннан кейін, рыцарь пайда болып, көптеген орындалмайтын міндеттерді атқарыса, оған үйленеді дейді. Ол дереу өзінің орындалмайтын міндеттер тізімін ұсынады.
(Note that this verse appears to be taken directly from "Lady Isabel and the Elf Knight", Child Ballad #4; in this ballad, the horn is magic and arouses desire in the hearer.) Meanwhile, a maid lies in bed, wishing she could marry the knight. Upon her speaking these words, the knight appears, telling her he will marry her if she will perform numerous tasks, all impossible. She promptly responds with her own list of impossible tasks.
"Әулие ерлік"
Питер Бучанның "Шотландияның солтүстігіндегі ежелгі балладалар мен әндері" кітабының 2-томы (1828) "Пері атты" балладасын қамтиды, ол туралы автор "Мен тапқан осы романтикалық балладаның толық нұсқасы осы ғана" деп жазған. Бұл осы нұсқадан алынған тармақтардың бір бөлігі:
Комментарийлер
Мүмкін емес тапсырмаларды басқа мүмкін емес тапсырмалармен кездестіру – бұл Аарне-Томпсон 875 нөміріндегі «Ақылды қыз» халық ертегісінде жиі кездесетін мотив. Осы мотивті пайдаланатын ертегінің мысалы – «Ақылды кішкентай қыз». Келт фольклорында, көптеген еуропалық дәстүрлер сияқты, мүмкін емес тапсырмалар көбінесе күйеуге талапкерге үйлену сынағының бір бөлігі ретінде беріледі. Белгілі мысал – Уэльс бритон дәстүрінен шыққан «Кульхвух пен Ольвен» ертегісі, онда 40 мүмкін емес тапсырманы қайын атасы (осы жағдайда алып Исбадден Пен Кавр) қояды.
"Скарбороу жарманкесін" қоса алғанда, нұсқалары
Бұл баллада 1912 жылы Джон Лейннің «Бодли-Хед» басылымында жарық көрген және Вернон Хилл суреттеген «Балладалар – ғажап және керемет» жинағына енген 25 дәстүрлі шығарманың бірі болды. «Scarborough Fair» әні «The Elfin Knight» әнінің салыстырмалы түрде жаңа нұсқасы саналады, және екеуі де ресми түрде бір баллада ретінде жіктеледі. Марк Андерсон (1874–1953), Ньюбиггин-бай-зе-Си немесе Миддлтон-ин-Тисдейл, Дарем графтығы, Англиядан зейнеткер қорғасын кеншісі, 1947 жылы Эван Макколлға «Scarborough Fair» әнін орындап берді. Мартин Карти әнді Макколлдың ән кітабынан үйреніп, 1965 жылы оны өзінің дебюттік альбомына қосты. Ол сол жылы әнді Пол Саймонға үйретті, ал Саймон мен Гарфункел өздерінің нұсқасын шығарды, ол үлкен сәттілікке ие болды. Бұрын Боб Дилан өзінің екінші альбомы «The Freewheelin' Bob Dylan» (1963) альбомынан «Girl from the North Country» әнінің негізі ретінде Мартин Картидің нұсқасын пайдаланған. Осыған ұқсас нұсқа – «Whittingham Fair», бұл ән Нортумберлендтің солтүстігі мен батысында танымал болды, Марк Андерсонның Дарем графтығынан көп алшақ емес. Америкада да бірнеше нұсқалар бар, олар өте ерекшеленеді, соның ішінде «Әкемнің бір акр жері болды», «Парсыла жүзімдігі» және «Кептер көйлегі». Шотландияның жақындағы бірнеше жазбалары балладаның ең алғашқы жазба нұсқаларынан «blaw winds blaw» рефренін сақтап қалды. Нэнси Верлиннің «Impossible» (Penguin/Dial, 2008) романы осы әннен шабыттанды.